thường thức mĩ thuật
Bài 19
tranh dân gian việt nam
I. vài nét về tranh dân gian
Ii. hai dòng tranh đông hồ và hàng trống
Iii. giá trị nghệ thuật của tranh dân gian
trò chơi
V. Bài tập về nhà
thường thức mĩ thuật
Bài 19
tranh dân gian việt nam
I. vài nét về tranh dân gian
Ii. hai dòng tranh đông hồ và hàng trống
Iii. giá trị nghệ thuật của tranh dân gian
trò chơi
V. Bài tập về nhà
thường thức mĩ thuật
i. vài nét về tranh dân gian
Theo truyền thống, hàng năm cứ vào dịp Tết Nguyên Đán, những tờ tranh màu sắc tươi rói lại bày bán la liệt khắp nơi từ nông thôn đến thành thị, lên cả các miền núi xa xôi, làm cho không khí hội xuân càng thêm hồ hởi. Đó là tranh Tết. Ngoài ra, có loại tranh Thờ bán quanh năm.
Tranh khắc gỗ dân gian được sản xuất ở nhiều địa phương, hoặc tập trung từng làng, hoặc do từng hộ gia đình in riêng. Trong các trung tâm nổi tiếng, có Đông Hồ (Hà Bắc), Hàng Trống (Hà Nội),
Kim Hoàng (Hà tây), Sình (Huế)... Dù sản xuất ở đâu, tranh cũng đều phản ánh đời sống xã hội, tuy mỗi vùng vẫn mang đậm sắc thái và kĩ thuật riêng. Hai dòng tranh khắc dân gian có truyền thống lâu đời hơn cả là dòng tranh Đông Hồ và Hàng Trống.
Tranh khắc dân gian Việt Nam hết sức hồn nhiên, trực cảm. Nội dung, hình thức đều độc đáo: ý tứ và bố cục, nét vẽ và bảng màu, lại thêm cảm quan hài hước, sắc sảo trong xử lý đề tài.
Xem thêm bài: Tranh dân gian Việt Nam
thường thức mĩ thuật
thường thức mĩ thuật
i. vài nét về tranh dân gian
Tranh Kim Hoàng xuất hiện vào nửa sau thế kỷ XVIII, ở làng Kim Hoàng, huyện Hoài Đức, Hà Tây. Trang Kim Hoàng chủ yếu vẽ lên giấy hồng điều và giấy Tàu vang nên còn được gọi là tranh đỏ, để phân biệt với tranh trắng (Hàng Trống) và tranh điệp (Đông Hồ).
Tranh Kim hoàng chỉ có nét và mảng màu đen in ván gỗ, các màu khác được vẽ bằng tay,ở một số tranh sau khi tô màu thì in nét một lần nữa. Đó là loại tranh đồ mà chỉ có ở Kim Hoàng mới làm theo phương pháp này.
Tranh Kim Hoàng
Đề tài của tranh Kim Hoàng cũng tương tự như tranh Đông Hồ. Ngoài ra tranh Kim Hoàng có một điểm đặc biệt mà các dòng tranh dân gian khắc không có . Đó là những câu thơ Hán tự được viết theo lối chữ thảo tên góc trái bức tranh. Cả thơ và hình vẽ tạo nên một chỉnh thể hài hoà, chặt chẽ cho bức tranh.
Xem thêm bài: Tranh Kim Hoàng
thường thức mĩ thuật
i. vài nét về tranh dân gian
Tranh Làng Sình là tranh khắc gỗ, thường chỉ có nét và mảng đen, được in bằng nhiều ván khắc . Cũng có tranh được tô thêm màu nhưng vẫn giữ lại nhiều mảng trắng của giấy tạo nên vẻ bình dị, đậm đà màu sắc tôn giáo hơn là trang trí thưởng ngoạn . Hạn chế của dòng tranh này là dùng xong thì đốt ngay nên nhiều nội dung tranh bị thất truyền nếu không giữ được ván khắc. Nội dung của tranh Làng Sình phần lớn có đề tài về nhân vật thần, thánh
Tranh Làng Sình
Xem thêm bài: Tranh làng Sình
Nghề làm tranh Tranh làng Sình
thường thức mĩ thuật
i. vài nét về tranh dân gian
Cùng với tranh khắc, nghệ thuật dân gian Việt Nam còn có những bức tranh vẽ tay của các tác giả khuyết danh thuộc các dân tộc tiểu số ở vùng núi miền Bắc: Tày, Nùng, Dao, Ca Lan... Mặc dầu hầu hết là tranh tôn giáo, gắn liền với tín ngưỡng đạo Phật hay đạo Lão, song tranh rất rõ dấu ấn nghệ thuật của mỗi dân tộc, hình thành từ cội nguồn văn hoá và phong tục tập quán riêng. Tranh thờ miền núi cũng có mặt trong các lễ tang, biểu thị ước nguyện dân gian của gia đình người chết cầu cho vong hồn người thân thoát khỏi cảnh địa ngục, vươn lên cõi Niết Bàn phật giáo hay Bất tử đạo giáo.
Tranh cơ bản được vẽ bằng bột màu trên giấy . Tuỳ nơi xuất xứ, một đề tài có thể xử lý qua các bố cục khác nhau, tạo ra nhiều dị bản
Xem thêm bài: Tranh thờ Đạo giáo
thường thức mĩ thuật
thường thức mĩ thuật
ii. hai dòng tranh đông hồ và hàng trống
1. Tranh Đông Hồ
Tranh Đông Hồ in bằng tay trên bản gỗ khắc nổi. Mỗi màu in có một ván khắc riêng (ngoại lệ cũng có tranh tô màu phẩm bằng tay). Giấy in là giấy dó, thường quét phủ một lớp phấn điệp hơi óng ánh rất độc đáo.
Màu mực in chế từ những nguyên liệu cỏ cây đất đá dễ kiếm quanh vùng : đen chế từ than lá tre khô, màu vàng từ hoa hoè hay quả dành dành, xanh lam chiết từ lá chàm, đỏ tươi là bột son, còn tránh thì dùng vỏ trai sò nghiền mịn.
Tranh Đông Hồ chỉ bán trong dịp Tết Nguyên Đán, cho nên cả hình thức ( nét vẽ, màu sắc) lẫn nội dung đều hợp tiết xuân, và phản ánh một khát vọng dân gian sống phong lưu sung túc. Đây là một loại hình nghệ thuậtmang bản sắc dân tộc đậm đà, có truyền thống sản xuất và thưởng thức hàng mấy trăm năm.
Xem thêm bài: Tranh Đông Hồ
Giấy dó, giấy điệp
thường thức mĩ thuật
ii. hai dòng tranh đông hồ và hàng trống
1. Tranh Hàng Trống
Khác với tranh Đông Hồ, kỹ thuật tranh Hàng Trống kết hợp đường nét in đen từ bản khắc gỗ, với việc tô màu phẩm bằng tay, dùng bút mềm quét phẩm nước, luôn tạo được những chuyển sắc độ đậm nhạt tinh tế. Nhờ vậy, màu sắc rất uyển chuyển, đáp ứng đòi hỏi của khách mua tranh nơi kẻ chợ.
Tranh Hàng Trống in trên giấy dó hay giấy báo khổ rộng. Những bộ tứ bình khổ to thường được bồi trên giấy dầy, hai đầu trên dưới lồng suốt trúc để tiện treo.
Cùng với các đề tài phản ánh sinh hoạt thường ngày hay minh hoạ chuyện cổ tích, tranh hàng Trống nổi trội về loại tranh thờ, ảnh hưởng Phật giáo và Đạo giáo, với hình tượng tương đối giản dị mà thể hiện khá công phu, không bao giờ thiếu sắc thái uy vệ về ý nghĩa.
Xem thêm bài: Tranh Hàng Trống
thường thức mĩ thuật
iii. giá trị nghệ thuật của tranh dân gian
Tranh dân gian đã chứng tỏ sự thống nhất, hoàn chỉnh trong nếp nghĩ và lao
động có truyền thống của một dân tộc. Mang bản sắc dân tộc đậm đà.
Tranh dân gian hết sức hồn nhiên, trực cảm, tạo rađược cái đẹp hài hoà giữa
ý tứ và bố cục, nét vẽ và màu sắc.
Hình tượng trong tranh có sức khái quát cao.
Bố cục tranh theo lối ước lệ, thuận mắt, có nhiều bố cục phong phú, hấp dẫn.
Các nghệ nhân đã biết khai thác nguyên liệu, hoạ phẩm dễ tìm kiếm trong
thiên nhiên.
thường thức mĩ thuật
- Chia lớp thành hai đội: Đội nam và đội nữ
- Trên hình có 8 bức tranh dân gian để lựa chọn, mỗi bức
tranh tương ứng với 1 câu hỏi. Trong 8 bức tranh sẽ có 3
bức tranh may mắn (không có câu hỏi)
- Đội nào trả lời đúng hoặc chọn được bức tranh may mắn
sẽ đạt được 1 điểm.
- Thời gian suy nghĩ cho mỗi câu là 10 giây
- Đội nào đạt được nhiều điểm đội đó chiến thắng
Hướng dẫn cách chơi
thường thức mĩ thuật
thường thức mĩ thuật
Tranh dân gian do ai sáng tác?
Tranh dân gian phục vụ những đối tượng nào?
Hết giờ
Đáp án ?
10
0
5
thường thức mĩ thuật
Tranh dân gian do ai sáng tác?
Tranh dân gian phục vụ những đối tượng nào?
Đáp án
Tranh dân gian do tập thể nghệ nhân trong cộng đồng sáng tác.
Tranh dân gian phục vụ quần chúng nhân dân.
thường thức mĩ thuật
Hết giờ
Đáp án ?
10
0
5
Nêu các bước làm một bức tranh Hàng Trống ?
thường thức mĩ thuật
Đáp án
Bước 1: Khắc hình trên ván gỗ
Nêu các bước làm một bức tranh Hàng Trống ?
Bước 2: In bản nét (viền hình bằng màu đen)
Bước 2: Tô màu bằng bút lông
thường thức mĩ thuật
Hết giờ
Đáp án ?
10
0
5
Tại sao nhiều nội dung tranh Làng Sình bị thất truyền?
thường thức mĩ thuật
Đáp án
Tại sao nhiều nội dung tranh Làng Sình bị thất truyền?
Vì dòng tranh này dùng xong thì đốt ngay nên nhiều nội dung tranh bị thất truyền nếu không giữ lại được ván khắc.
thường thức mĩ thuật
Hết giờ
Đáp án ?
10
0
5
Tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống chú trọng tới điều gì?
thường thức mĩ thuật
Đáp án
Tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống chú trọng tới điều gì?
Tranh dân gian Đông Hồ và Hàng Trống chú trọng tới: Bố cục, đường và màu sắc
thường thức mĩ thuật
Hết giờ
Đáp án ?
10
0
5
Đề tài chủ yếu trong tranh dân gian là những đề tài gì?
thường thức mĩ thuật
Đáp án
Tranh chúc tụng, ước mơ, sinh hoạt vui chơi, lịch sử,
vẽ theo truyện, phê phán, ca ngợi, thờ cúng.
Đề tài chủ yếu trong tranh dân gian là những đề tài gì?
thường thức mĩ thuật
Xin chúc mừng !
Bạn đã may mắn
thường thức mĩ thuật
Xin chúc mừng !
Bạn đã may mắn
thường thức mĩ thuật
Xin chúc mừng !
Bạn đã may mắn
thường thức mĩ thuật
V. bài tập về nhà
- Kể tên các tên tranh mà em biết vào vở ghi
- Sưu tầm các bài viết và tranh dân gian
- Chuẩn bị bài sau