CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7
GIÁO VIÊN:
NĂM HỌC 2024-2025
1

Trung bình mỗi ngày,
mỗi người cần phải ăn
một

lượng

thức

ăn

khoảng 0,5 kg

Và uống khoảng 2 lít nước

Tương tự một con voi có
thể ăn 150 kg cỏ một ngày

Và một con thỏ trưởng thành
phải ăn 1 kg cỏ mỗi ngày

Bài 30

TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ
CÁC CHẤT DINH
DƯỠNG Ở ĐỘNG VẬT

Nội dung bài học
1

Con đường trao đổi nước và nhu cầu sử dụng nước ở động vật
Address
1234 This is Your Street

2

Con
đường
Your City,
Your State thu nhận và tiêu hóa thức ăn ở động vật

3

Phone
Quá
trình vận chuyển các chất ở động vật

56789 (US)

+1 123-654-0987

Email

4

Vận
dụng hiểu biết về trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng
yourmail@domain.com
ở động vật vào thực tiễn

“

6

Tìm hiểu nhu cầu sử dụng nước ở người và động
vật

Nước chiếm khoảng 75-80%
cân nặng của một người
trưởng thành

Thời gian: 05 phút

Thảo luận
1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến
nhu cầu nước của động vật?
2. Việc đảm bảo nhu cầu nước có ý nghĩa
gì đối với cơ thể động vật?

Nhu cầu nước tùy thuộc vào:
- Loài
- Kích thước cơ thể

- Độ tuổi
- Điều kiện môi trường
- Loại thức ăn
...

Cừu dê cần
4 - 5 lít nước / ngày

Các loài gia súc lớn
như trâu bò cần
30 – 40 lít nước / ngày

Nhu cầu nước ở voi
khoảng 300 lít/ngày

Hãy sắp xếp theo thứ tự tăng dần về nhu cầu nước của các loài sau đây

LOÀI CÁ SỐNG DƯỚI
NƯỚC CÓ CẦN UỐNG
NƯỚC KHÔNG?

Mặc dù sống dưới nước nhưng
cá vẫn cần phải uống nước

Tuy nhiên nhu cầu nước giữa cá nước
mặn và cá nước ngọt là khác
nhau
14

CÁ NƯỚC NGỌT

Nhu cầu nước thấp CÁ NƯỚC MẶN

Hấp thu nước qua da

Chủ động
uống nước

Bài tiết qua nước tiểu

Bài tiết qua nước tiểu
Hấp thu nước qua mang

15

CÁ NƯỚC NGỌT

Nhu cầu nước cao

CÁ NƯỚC MẶN

Hấp thu nước qua da

Chủ động
uống nước

Bài tiết qua nước tiểu

16

Bài tiết qua nước tiểu
Hấp thu nước qua mang

Tìm hiểu con đường trao đổi nước ở người và động vật

Thức ăn và
nước uống

Quan sát Hình 30.1 và trả lời câu hỏi:
a. Nước được cung cấp cho cơ thể từ
những nguồn nào?
b. Nước trong cơ thể người có thể bị mất
qua những con đường nào?

Hơi thở
Thoát hơi nước qua
da, toát mồ hôi
Bài tiết nước tiểu và
phân

Hình 30.1. Con đường trao đổi nước ở người

Tìm hiểu con đường trao đổi nước ở người và động vật

Thức ăn và
nước uống

Nguồn cung
cấp nước

Hơi thở
Thoát hơi nước qua
da, toát mồ hôi
Bài tiết nước tiểu và
phân

Hình 30.1. Con đường trao đổi nước ở người

Nước mất do

Câu hỏi: Hãy trình bày con đường trao đổi nước ở động vật và con người.
Nước từ thức ăn, nước uống 
Ống tiêu hoá 
Hấp thụ vào máu
Các tế bào và cơ quan
Bài tiết khỏi cơ thể

Một lượng nước bài tiết qua nhiều hoạt động

Qua hơi thở (hô hấp)

Thoát qua da

Qua bài tiết nước tiểu và phân

Cung cấp kiến thức

Một lượng nhỏ mất qua hơi thở

Phần lớn nước mất qua bài tiết phân và
nước tiểu mỗi ngày (khoảng 1 lít)

Cung cấp kiến thức
Mồ hôi
Nhiệt
độ

DA

Nước thoát qua da bằng việc tiết
mồ hồi. Mồ hôi được tiết qua tuyết
mồ hôi dưới da giúp làm mát cơ thể
khi trời nóng đồng thời thải bỏ một
lượng nhỏ độc tố trong cơ thể.

Cung cấp kiến thức
Mồ hôi
Nhiệt
độ

DA
Tuy nhiên một người bình thường hay
thậm chí một người không có tuyến
mồ hôi vẫn thoát một lượng khoảng
300 - 400 ml nước qua da mỗi ngày.

Lớp sừng bảo
vệ giúp lượng
nước thoát ít và
hằng định

Khi tổn thương (bỏng) lớp
sừng bị hư hại khiến lượng
nước thoát ra gấp 10 lần
bình thường đưa bệnh
nhân vào trạng thái mất
nước và cần bù nước
nhanh chóng

25

Nước chiếm khoảng 75-80%
khối lượng cơ thể.
Ổn định trong cơ thể nhờ cân
bằng giữa lượng nước lấy
vào và sử dụng – bài tiết.

Ghi nhớ:

Nhu cầu sử dụng nước ở
động vật khác nhau tùy theo:
 Loài
 Nhiệt độ môi trường
 Loại thức ăn
 Giới tính
 Cường độ hoạt động
 Tình trạng sức khỏe
 .........
27

Ghi nhớ:

Thức ăn và
nước uống

Hơi thở
Thoát hơi nước qua
da, toát mồ hôi
Bài tiết nước tiểu và
phân

Hình 30.1. Con đường trao đổi nước ở người
28

Nước được cung cấp cho động
vật chủ yếu qua thức ăn và
nước uống, thải ra khỏi cơ thể
thông qua hô hấp, toát mồ hôi,
bài tiết nước tiểu và phân.

Theo em nên uống nước và thời điểm nào là hợp lý?

29

1. Uống sau khi ngủ dậy

2. Uống sau các bữa ăn

4. Trong lúc học tập, làm việc

3. Ngồi phòng điều hòa

5. Trước đi ngủ 30 phút

Bên cạnh việc uống nước, mỗi ngày chúng ta còn ăn rất
nhiều loại thức ăn, trong đó cần có đủ 5 nhóm: tinh bột,
chất đạm, chất béo, chất xơ, vitamin – muối khoáng.

Tìm hiểu con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở người
Câu hỏi: Cơ quan nào trong ống tiêu hóa
của người là nơi thu nhận và nghiền nhỏ
thức ăn?

Miệng

Thức ăn

Miệng
Thực quản

Dạ dày
Ruột non

Trực tràng

Ruột già

Hậu môn

Dựa vào hình 30.2, em hãy mô tả con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong
ống tiêu hóa ở người
1. Miệng: Thu nhận và nghiền
nhỏ thức ăn, sau đó, đẩy thức
ăn xuống thực quản

4. Ruột non: Tiêu hóa hoàn
toàn thức ăn và hấp thụ các
chất dinh dưỡng vào máu

6. Trực tràng: Nơi
chứa phân trước khi
thải ra ngoài

2. Thực quản: Vận
chuyển thức ăn xuống
dạ dày
3. Dạ dày: Tiêu hóa một
phần thức ăn nhờ sự co bóp
dạ dày và enzyme tiêu hóa
5. Ruột già: Chủ yếu hấp thu
nước và một số ít chất còn
lại. Tạo phân và các chất khí
7. Hậu môn: Thải phân và
các chất khí ra khỏi cơ thể

Hình 30.2. Sơ đồ mô tả con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong ống tiêu hóa ở người

QUÁ TRÌNH

TIÊU HÓA THỨC ĂN
MIỆNG

Nhận thức ăn

THỰC QUẢN

Vận chuyển thức ăn

DẠ DÀY

Nghiền nát thức ăn

RUỘT NON

Chuyển hóa dinh dưỡng

RUỘT GIÀ
Đào thải

TRỰC TRÀNG
Chứa phân

Thực phẩn được nạp trong miệng, tiêu
hóa rồi chuyển hóa tạo năng lượng sẽ
phải trải qua 2 cơ chế là cơ học và hóa
học. Trong khi cơ học là các hoạt động
riêng của từng bộ phận trong hệ tiêu
hóa, thì cơ chế hóa học là quy trình
điều tiết các chất ở tuyến tiêu hóa.
Điều này giúp hỗ trợ ống tiêu hóa
(Miệng, thực quản, dạ dày, ruột non,
ruột già) phân giải thức ăn dễ dàng
hơn. Và đây được gọi là quá trình tiêu
hóa thức ăn ở người.

TUYẾN TIÊU HÓA:
Tuyến nước bọt, tuyến tụy và
tuyến gan.

HẬU MÔN
Thải phân

HỆ TIÊU HÓA

Câu hỏi: Quá trình tiêu hóa thức ăn trong ống
tiêu hóa ở người được thực hiện thông qua những
hoạt động nào?

Quá trình tiêu hoá thức ăn trong ống tiêu
hoá ở người được thực hiện thông qua
những hoạt động:
1. Thu nhận và nghiền nhỏ thức ăn ở miệng.
2. Vận chuyển thức ăn xuống dạ dày thông qua
thực quản.
3. Tiêu hoá một phần thức ăn ở dạ dày.
4. Tiêu hoá hoàn toàn thức ăn và hấp thụ chất
dinh dưỡng vào máu nhờ ruột non.
5. Ruột già hấp thu nước và số ít chất còn lại,
tạo phân và chất khí chứa ở trực tràng.
6. Thải phân và các chất khí ra khỏi cơ thể qua
hậu môn.

Ghi nhớ:
 Con đường thu nhận và tiêu hóa thức ăn trong
ống tiêu hóa ở người diễn ra gồm các giai
đoạn chính: thu nhận, biến đổi thức ăn; hấp thụ
các chất dinh dưỡng và thải các chất cặn bã.
 Con đường vận chuyển các chất trong ống
tiêu hóa ở người: miệng  thực quản  dạ dày
 ruột non  ruột già  trực tràng  hậu môn.

“Hệ tuần hoàn có chức năng

vận chuyển các chất trong cơ thể động vật
nhờ sự vận chuyển của máu

”

Trả lời các câu hỏi sau đây:
a. Hệ tuần hoàn nhận những chất
nào từ hệ hô hấp và hệ tiêu hóa?
b. Các chất dinh dưỡng và chất
thải được vận chuyển đến đâu trong
cơ thể?

Hướng dẫn trả lời:
a. Hệ tuần hoàn nhận khí oxygen từ hệ hô hấp và các chất dinh dưỡng từ
hệ tiêu hóa.

Khí oxygen nhận
từ hệ hô hấp

Chất dinh dưỡng
nhận từ hệ tiêu hóa

Hướng dẫn trả lời:
b. Các chất dinh dưỡng được chuyển đến các
tế bào, mô, cơ quan trong cơ thể. Chất thải được
vận chuyển đến phổi và các cơ quan bài tiết.

Ngoài ra, hệ tuần hoàn còn vận chuyển các kháng thể,
hormone, vitamin, muối khoáng, …

Phổi

Động mạch phổi

Theo em hệ tuần hoàn
ở người gồm có những
vòng tuần hoàn nào?

Vòng tuần nhỏ

Tĩnh mạch phổi

Tâm nhĩ phải
Tâm thất phải
Tĩnh mạch chủ

Tâm nhĩ trái
Vòng tuần hoàn
lớn

Động mạch chủ

Mao mạch ở
các cơ quan

Phổi

Động mạch phổi

Trả lời:
Quá trình vận chuyển các
chất trong hệ tuần hoàn ở người
thông qua 2 vòng:
 Vòng tuần hoàn phổi
(vòng tuần hoàn nhỏ)
 Vòng tuần hoàn các cơ quan
(vòng tuần hoàn lớn)

Vòng tuần nhỏ

Tĩnh mạch phổi

Tâm nhĩ phải
Tâm thất phải
Tĩnh mạch chủ

Tâm nhĩ trái
Vòng tuần hoàn
lớn

Động mạch chủ

Mô máu

Câu hỏi: Quan sát hình 30.3, hãy mô tả chi tiết quá trình vận chuyển các chất trong
2 vòng tuần hoàn?
Mao mạch phổi
Động mạch phổi
Tĩnh mạch chủ

Tĩnh mạch phổi

Vòng tuần hoàn phổi

Tâm nhĩ phải

Động mạch chủ

Tâm nhĩ trái

Tâm thất phải

Tâm thất trái

Vòng tuần hoàn các cơ quan

Hình 30.3. Sơ đồ hai vòng tuần hoàn ở người