Tiết 46 – Bài 43
TRAO ĐỔI VẬT CHẤT
TRONG HỆ SINH THÁI
CÁC THÀNH PHẦN CẤU TRÚC CỦA HỆ SINH THÁI
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
VD: Một QXSV ven rừng
có các loài sau:
Hãy dùng mũi tên thể hiện mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài sinh vật trên?
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
* Khái niệm: Chuỗi thức ăn gồm nhiều loài sinh vật có mối quan hệ dinh dưỡng với nhau, mỗi loài là 1 mắt xích, vừa có nguồn thức ăn là mắt xích phía , vừa là nguồn thức ăn của mắt xích phía sau.
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
- Thực vật  Sâu  Ếch nhái  Rắn  Diều hâu
- Tảo lục đơn bào  Tôm  Cá rô  Chim bói cá
* Ví dụ:
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
* Các loại chuỗi thức ăn:
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
* Khái niệm:
Cỏ
Châu chấu
Ếch
Rắn
Giun
Cá chép
Người


- Chuỗi thức ăn mở đầu bằng sinh vật tự dưỡng
- Chuỗi thức ăn mở đầu bằng sinh vật phân giải
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
Thỏ
Đại bàng
Cỏ
Vi sinh vật
Cỏ
Nai
Hổ
Vi sinh vật
Cỏ
Sâu
Chim sâu
Vi sinh vật
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Cỏ
Hổ
Vi sinh vật
Thỏ
…….
Hãy thiết lập 1 số chuỗi thức ăn có trong quần xã sau:
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
Mối quan hệ dinh dưỡng của các sinh vật trong quần xã thể hiện theo sơ đồ sau:
2. Lưới thức ăn:
Sâu
Thỏ
Chim sâu
Đại bàng
Nai
Cỏ
Hổ
Vi sinh vật
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Lưới thức ăn gồm nhiều chuỗi thức ăn có các mắt xích chung
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
2. Lưới thức ăn:
Cho 2 lưới thức ăn sau:
- Lưới thức ăn nào phức tạp hơn?
- Mức độ phức tạp của lưới thức ăn phụ thuộc vào yếu tố nào của quần xã sinh vật?
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
2. Lưới thức ăn:
3. Bậc dinh dưỡng:
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
SVSX
SVTT
SVPG
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
3. Bậc dinh dưỡng:
- Bậc dinh dưỡng cấp 1: Sinh vật sản xuất.
* Các bậc dinh dưỡng:
- Bậc dinh dưỡng cấp 2: Sinh vật tiêu thụ bậc 1.
- Bậc dinh dưỡng cấp 3: Sinh vật tiêu thụ bậc 2.
- Bậc dinh dưỡng cao nhất: Bậc cuối cùng.
- ………..
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
3. Bậc dinh dưỡng:
- Bậc dinh dưỡng cấp 1: Sinh vật sản xuất.
* Các bậc dinh dưỡng:
- Bậc dinh dưỡng cấp 2: Sinh vật tiêu thụ bậc 1.
- Bậc dinh dưỡng cấp 3: Sinh vật tiêu thụ bậc 2.
- Bậc dinh dưỡng cao nhất: Bậc cuối cùng.
- ………..
Hãy ghi chú tên các bậc dinh dưỡng thay cho các chữ a, b, c …
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
a: Bậc dinh dưỡng cấp 1
b: Bậc dinh dưỡng cấp 2
c: Bậc dinh dưỡng cấp 3
d:Bậc dinh dưỡng cấp 4
I. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG QUẦN XÃ SINH VẬT:
1. Chuỗi thức ăn:
2. Lưới thức ăn:
3. Bậc dinh dưỡng:
Thế nào là tháp sinh thái?
II. THÁP SINH THÁI
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
- Tháp sinh thái bao gồm nhiều hình chữ nhật xếp chồng lên nhau. Các hình chữ nhật có chiều cao bằng nhau, chiều dài khác nhau biểu thị độ lớn của mỗi bậc dinh dưỡng.


II. THÁP SINH THÁI
Tháp số lượng
Tháp sinh khối
Tháp năng lượng
- Tháp số lượng xây dựng dựa trên số lượng các cá thể sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
Tháp sinh khối xây dựng dựa trên khối lượng tổng số của tất cả các sinh vật trên một đơn vị diện tích hay thể tích ở mỗi bậc dinh dưỡng.
- Tháp năng lượng xây dựng dựa trên số năng lượng được tích lũy trên một đơn vị diện tích hay thể tích trong một đơn vị thời gian ở mỗi bậc dinh dưỡng.
Tiết 46. TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Câu 1. Trong hệ sinh thái có các loại chuỗi thức ăn nào?
A. Chuỗi thức ăn trên cạn và chuỗi thức ăn dưới nước.
B. Chuỗi thức ăn mở đầu bằng các sinh vật tự dưỡng và chuỗi thức mở đầu sinh vật phân giải mùn bã hữu cơ.
C. Chuỗi thức ăn đơn giản và chuỗi thức ăn phức tạp.
D. Chuỗi thức ăn đủ các thành phần cấu trúc và chuỗi thức ăn thiếu các thành phần cấu trúc.
Câu 2. Cho chuỗi thức ăn:
Cỏ  Châu chấu  Ếch  Rắn  Đại bàng.
Trong chuỗi thức ăn trên, rắn thuộc sinh vật tiêu thụ bậc mấy?
A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
CÂU HỎI
Tiết 46- TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Câu 3. Cho chuỗi thức ăn:
Cỏ  Châu chấu  Ếch  Rắn  Đại bàng.
Trong chuỗi thức ăn trên, rắn thuộc bậc dinh
dưỡng cấp mấy?
A. 1. B. 2. C. 3. D. 4.
Câu 4. Quan sát một tháp sinh khối, chúng ta có thể biết được những thông tin nào sau đây?
A. Các loài trong chuỗi và lưới thức ăn.
B. Năng suất của sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng.
C. Mức độ dinh dưỡng ở từng bậc và toàn bộ quần xã.
D. Quan hệ giữa các loài trong quần xã.
CÂU HỎI
Tiết 46 - TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Cho lưới thức ăn sau đây:
Khi rắn bị tiêu diệt thì điều gì sẽ xảy ra
Tiết 46 - TRAO ĐỔI VẬT CHẤT TRONG HỆ SINH THÁI
Học bài, trả lời câu hỏi và bài tập ở SGK, trang 194.
Nghiên cứu bài tiếp theo “CHU TRÌNH SINH ĐỊA HÓA VÀ SINH QUYỂN”.
CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP VỀ NHÀ