SPIN

VÒNG QUAY MAY MẮN
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI TIẾT HỌC NGỮ VĂN 8
Những mảnh đời bất hạnh khi không có cha mẹ
TRONG LÒNG MẸ

(Trích _Những ngày thơ ấu)_

_ Nguyên Hồng_
Tiết 5 + 6 – Văn bản:
I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả:

Dựa vào phần chú thích sgk, em hãy nêu vài nét về tác giả?

- Quê: Nam Định, sống chủ yếu ở Hải Phòng.

- Là cây bút xuất sắc của văn học Việt Nam hiện đại.

- Là nhà văn giàu lòng nhân ái, có tấm lòng yêu thương con người.

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)

_Nguyên Hồng (1918 – 1982)_
I. Tìm hiểu chung

2. Tác phẩm

Em hãy nêu xuất xứ và thể loại của tác phẩm?

Đọan trích là chương 4 của tập hồi kí _Những ngày thơ ấu_.

a. Xuất xứ:

Hồi kí.

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)

b. Thể loại:
I. Tìm hiểu chung:

3. Bố cục:

Tìm bố cục của tác phẩm và cho biết nội dung chính của từng phần?

- Phần 1: Từ đầu … _người ta hỏi đến chứ :_ Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng.

- Phần 2: Còn lại: Bé Hồng gặp lại mẹ.

2 phần

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
II. Tìm hiểu văn bản:

1. Nhân vật bà cô của bé Hồng:

Phân tích nhân vật bà cô qua các chi tiết về vẻ mặt, giọng nói, cử chỉ khi trò chuyện với

bé Hồng?

__

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
- Vẻ mặt tươi cười, giọng nói ngọt ngào, cử chỉ thân mật “rất kịch”.

- Cố tình reo rắc những ý nghĩ xấu để bé Hồng ruồng rẫy mẹ.

_ Bà cô là người có tâm địa độc ác, nham hiểm. Đại diện cho hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân phong kiến lúc bấy giờ._

II. Tìm hiểu văn bản:

1. Nhân vật bà cô của bé Hồng:

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

a. Hoàn cảnh:

- Hồng là kết quả của cuộc hôn nhân không tình yêu.

- Gia đình sa sút, 12 tuổi mất cha, mẹ phải đi tha phương cầu thực.

- Phải sống với bà cô cay độc, bị họ hàng ghẻ lạnh.

_ Tình cảnh bất hạnh đáng thương, bé Hồng luôn khát khao được yêu thương._

Qua lời kể cho thấy

bé Hồng có hoàn cảnh gia đình như thế nào?

__

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
Cả lớp cùng nghe bài “Lòng mẹ” và nêu cảm nhận của em về bài hát nhé!
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Cười, hỏi_
_“ Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?”_

_Chế giễu_

_- Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô, cúi đầu không đáp._

_- Đáp lại thông minh: “Không! Cháu không muốn vào. Cuối năm thế nào mợ cháu cũng về.”_
Lời 1
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

điệu

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
_Giọng vẫn ngọt_

_Hai con mắt long lanh, nhìn chằm chặp _

_“Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm, có như dạo trước đâu !”_

_ Không buông tha cậu bé tội nghiệp._

_Cúi đầu xuống đất, lòng càng thắt lại, khoé mắt đã cay cay_
Lời 2
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Vỗ vai Hồng cười, nói; cố tình ngân dài, rõ hai tiếng “em bé”

_“Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa cho và thăm em bé chứ.” _

Gieo rắc vào đầu đứa cháu những ý nghĩ hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy người mẹ bất hạnh.

_“Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ.”  _Hồng thương mẹ và căm tức những cổ tục đã đày đọa mẹ
Lời 3
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
Tươi cười kể các chuyện cho Hồng nghe.
 Làm tổn thương cậu bé.

Cười dài trong tiêng khóc, hỏi cô: _“Sao cô biết mợ con có con ?”_
Lời 4
Điệu bộ, cử chỉ/ giọng điệu

Nội dung trong các lời thoại của cô với bé Hồng

Mục đích chính của lời thoại

Tác động của mỗi lời nói đó đến bé Hồng
- Đổi giọng, vỗ vai

- Tỏ sự ngậm ngùi thương xót

_- “… đánh giấy cho mợ mày, bảo dù sao cũng phải về…”_

_- “Mới lại rằm tháng tám này là giỗ đầu cậu mày…”_
- Cổ họng đã nghẹn ứ khóc không ra tiếng

- Không nói được vì uất ức truớc những miếng đòn độc ác của bà cô.
Lời 5
- Cúi đầu không đáp.

- Im lặng, cúi đầu: lòng thắt lại, khoé mắt cay cay.  _Kìm nén xúc động, kìm nén nỗi đau, nhẫn nhục chịu đựng._

- Nước mắt ròng ròng rớt xuống mép, chan hoà đầm đìa ở cằm và ở cổ.

- Hai tiếng “em bé” xoắn chặt lấy tâm can.

- Cười dài trong tiếng khóc.

 _Tâm trạng đau đớn, tủi nhục của chú bé Hồng._

Khi bà cô cười hỏi: “Hồng! mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày không?” bé Hồng có thái độ gì?

__

Khi bà cô hỏi “ Sao lại không vào? Mợ mày phát tài lắm” bé đã phản ứng như thế nào?

__

Hai tiếng “em bé” tác động như thế nào tới tâm hồn chú?

__

II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

b. Tâm trạng khi nói chuyện với bà cô

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
- Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra tiếng. _Nỗi đau đớn tủi cực tột độ, nỗi căm giận bị nén lại._

 So sánh, sử dụng các động từ mạnh, từ ngữ gợi cảm.

_ Tâm trạng đau đớn, uất nghẹn của chú bé Hồng trước tâm địa độc ác, xảo quyệt của bà cô._

Khi nghe kể có bà cô họ nội gặp mẹ chú rách rưới, mặt mày xanh bủng….. nỗi đau của chú bé Hồng được thể hiện ra sao ?

__

__

__

__

__

__

__

__

Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào để miêu tả diễn biến tâm trạng chú bé Hồng ?

__

II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

b. Tâm trạng khi nói chuyện với bà cô

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
- Đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm.

- Hồng thương mẹ, căm tức những thành kiến tàn ác.

 _Bé Hồng thương yêu kính trọng mẹ, cảm thông với nỗi bất hạnh của mẹ._

Khi bà cô có ý gieo rắc vào đầu óc Hồng những hoài nghi để chú bé khinh miệt và ruồng rẫy mẹ mình, bé đã có ý nghĩ như thế nào?

__

Khi bà cô nhắc đến “em bé” nhằm giễu cợt thì bé Hồng đã có suy nghĩ như thế nào ?

__

Điều đó cho thấy tình cảm của bé Hồng đối với mẹ ra sao?

__

II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

c. Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ:
* Khi chưa gặp mẹ:
Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
- _“ Giá hủ tục là một vật…. vồ lấy mà cắn, nhai, nghiến…kì nát vụn_”.

 Nỗi căm tức những hủ tục phong kiến tàn ác.

 Tình yêu thương vô vàn của chú bé Hồng đối với mẹ.

Thấy những hủ tục phong kiến đã đầy đoạ mẹ mình, bé Hồng đã có phản ứng như thế nào? Phản ứng đó nói lên điều gì?

__

II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

c. Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ:
* Khi chưa gặp mẹ:
Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
- Khi gặp mẹ, chú chạy đuổi theo chiếc xe với cử chỉ vội vã, bối rối. Được ngồi trên xe cùng mẹ thì òa lên khóc nức nở.

- Cảm giác sung sướng đến cực điểm

- Chú bềnh bồng trôi trong cảm giác rạo rực, không mảy may nghĩ ngợi gì.

_ Niềm hạnh phúc trào dâng mãnh liệt khi được ở trong lòng mẹ._

Cảm giác sung sướng đến cực điểm khi được ở trong lòng mẹ được tác giả miêu tả như thế nào ?

__

II. Tìm hiểu văn bản

2. Nhân vật bé Hồng

c. Tình cảm của chú bé Hồng đối với mẹ:
*Khi gặp mẹ:
Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
Nội dung

P1: Cuộc đối thoại giữa Hồng và người cô

P2: Cuộc gặp bất ngờ với mẹ

Cảm xúc buồn tủi

Niềm vui sướng

Bản lĩnh và tình thương mẹ.

Tình cảm chân thành ấm áp Hồng-mẹ

P2: Cuộc gặp bất ngờ với mẹ

Niềm vui sướng

Tình cảm chân thành ấm áp Hồng-mẹ
III. Tổng kết:

1. Ý nghĩa:

2. Nghệ thuật:

Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con người.

- Tình huống truyện độc đáo, cao trào cảm xúc.

- Xây dựng nhân vật sinh động qua ngôn ngữ, nội tâm.

- Ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc, chân thực.

Tiết 5 + 6 – Văn bản: TRONG LÒNG MẸ (Nguyên Hồng)
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Học bài.

- Tìm những câu ca dao, câu thơ thể hiện tình mẫu tử.

- Viết một đoạn văn ghi lại những ấn tượng sâu đậm nhất của bản thân về người mẹ của mình.

- Chuẩn bị: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
THANKS

Bye bye

Tiết học kết thúc!

Chúc các em học tốt!!!