Bài 2:
Trong lòng mẹ

www.website.com

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Nguyên Hồng tên đầy đủ là Nguyễn Nguyên
Hồng (1918 - 1982).
- Ông được coi là nhà văn của những người lao
động cùng khổ, người "dưới đáy" xã hội. 
- Văn xuôi Nguyên Hồng giàu chất trữ tình, nhiều
khi dạt dào cảm xúc thiết tha, rất mực chân thành.
- Các tác phẩm của ông: Bỉ vỏ (tiểu thuyết,
1983), Những ngày thơ ấu ( hồi kí, 1938), Trời
xanh (tập thơ, 1960), Cửa biển ( bộ tiểu thuyết
gồm 4 tập : Sóng ngầm - 1961, Cơn bão đã đến 1967, Thời kì đen tối - 1973, Khi đứa con ra đời 1976),....

2. Tác phẩm
a. Xuất xứ
"Trong lòng mẹ" trích từ truyện ngắn Những ngày
thơ ấu (1938) là tập hồi kí viết về tuổi thơ cay đắng
của tác giả.
b. Bố cục
- Phần 1: (Từ đầu đến "người ta đến hỏi chứ?") :
Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé
Hống; ý nghĩa và cảm xúc của chú bé về người mẹ
bất hạnh.
- Phần 2: (Còn lại) : Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và

II. Đọc - hiểu văn bản 
1. Nhân vật người cô trong cuộc hội thoại với chú bé Hồng
- Tâm địa độc ác cảu người cô theo trình tự các bước ngày càng lộ rõ:
- Bước 1: "Một hôm, cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi:
    -  Hồng ! Mày có muốn vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày không?"
- Điều đáng chú ý ở đây là người cô cười hỏi chứ không phải là lo lắng hỏi, nghiêm nghị hỏi, lại càng không phải âu
yếm hỏi. Lẽ thường, câu hỏi đó sẽ được trả lời có, nhất là đối với chú bé vốn dĩ thiếu thốn tình thương ấp ủ. Nhưng
vốn nhạy cảm, nặng tình thương yêu và trong lòng kính mến mẹ, chú bé Hồng lập tức "nhận ra những ý nghĩa cay
độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch" của người cô. Vì thế, chú cúi đầu không đáp.
- Bước 2: Không để tình thương yêu và lòng kính mến mẹ " lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến", chú bé
Hồng đã ứng đối rất thông minh, đầy tự tin: "Không ! Cháu không muốn vào. Cuối năm thể nào mợ cháu cũng về".
Cuộc đối thoại tưởng chững sẽ chấm dứt sau câu trả lời có vẻ "bất cần" mà thực ra đầy suy nghĩ ấy.
- Nhưng không ! Người cô nào đã chịu buông tha!

- Bà ta luôn hỏi, giọng vẫn ngọt: "Sao lại không vào? Mợ mày phát trài lắm, có như dạo trước đâu !". Cùng với giọng
nói "ngọt', bình thản mà mỉa mai ấy là hai con mắt long lanh nhìn chằm chặp đưa nhìn chú bé. Điều này chứng tỏ
người cô cứ muốn kéo đứa cháu đáng thương vào một trò chơi độc ác đã dàn tính sẵn. Rồi dù chú bé đã im lặng cúi
đầu, khóe mắt đã cay cay, bà ta vẫn tiếp tục "tấn công". Cái cử chỉ "liền vỗ vai tôi cười mà nói rằng" lúc ấy mới giả
dối, mới độc ác làm sao! " Mày dại quá, cứ vào đi, tao chạy cho tiền tàu. Vào mà bắt mợ mày may vá sắm sửa và cho
thăm em bé chứ." Đến câu này người nói không chỉ lộ rõ sự ác ý mà còn chuyển sang chiều hướng châm chọc, nhục
mạ. quả không gì cay đắng bằng khi vết thương lòng bị người khác - lại là chính cô mình - cứ săm soi hành hạ. "Hai
tiếng "em bé" mà cô tôi ngân dài ra thật ngọt, thật rõ, quả nhiên đã xoắn chặt lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn. Bà ta
quả là cay nghiệt, cao tay trước chú bé đáng thương và bị động. 
- Bước 3: Cho đến khi chú bé phẫn uất, nức nở, nước mắt ròng ròng rớt xuống, rồi "cười dài trong tiếng khóc" hỏi
lại... người cô vẫn chưa chịu buông tha. Đối lập với tâm trạng đau đớn, xót xa như bị gai cào, muối xả của đứa cháu
là sự vô cảm sắc lạnh đến ghê rợn của người cô: "Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện cho tôi nghe". Tình cảnh
túng quẫn, hình vẻ gầy guộc, rách rưới của mẹ chú bé được người cô miêu tả một cách tỉ mỉ với vẻ thích thú rõ rệt.
- Cử chỉ vỗ vai, nhìn vào mặt đứa cháu rồi đổi giọng làm ra nghiêm nghị của người cô sau đó thực ra là thay đổi đấu
pháp tấn công. Dường như đã đánh đến miếng đòn cuối cùng - khi thấy đứa cháu tức tưởi, phẫn uất đến đỉnh điểm bà ta mới hạ giọng tỏ sự ngậm ngùi thương xót người đã mất. Đến đây, sự giả dối, thâm hiểm mà trơ trẽn của người
cô được phơi bày toàn bộ.
=> Có thể thấy được bản chất của nhân vật người cô: lạnh lùng, độc ác, thâm hiểm. Đó là một hình ảnh mang ý nghĩa
tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân nửa phong kiến lúc bấy
giờ.

2. Tình thương yêu mãnh liệt của chú bé Hồng đối với người mẹ bất
hạnh của chú
a. Những ý nghĩ, cảm xúc của chú bé khi trả lời người cô
- Mới đầu nghe cô hỏi, lập tức trong kí ức chú bé sống dậy hình ảnh vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ của mẹ. Từ "cúi đầu
không đáp" đến "cũng đã cười và đáp lại cô tôi" là một phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm và lòng tin
yêu mẹ của chú bé. Bới cú nhận ra ngay những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt của cô mình nên
không muốn tình thương yêu và lòng kính mến mẹ bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến.
- Sau lời hỏi thứ hai của người cô, lòng chú bé càng thắt lại, khóe mắt đã cay cay. Đến khi mục đích mỉa mai, nhục
mạ của người cô đã trắng trợn phơi bày ở lời nói thứ ba thì lòng đau đớn, phẫn uất của chú bé không còn nén nổi:
"Nước mắt tôi ròng ròng rớt xuống hai bên mép rồi chan hòa đầm đìa ở cằm và cổ". Cái "cười dài trong tiếng khóc"
để hỏi lại sau đó thể hiện sự kìm nén nỗi đau xót, tức tuoir đang dâng lên trong lòng.
- Tâm trạng đau đớn, uất ức của chú bé dâng lên đến cực điểm khi nghe người cô cứ tươi cười kể về tình cảnh tội
nghiệp của mẹ mình. Nguyên Hồng đã bộ lộ lòng căm tức tột cũng ở những giây phút này bằng các chi tiết đầy ấn
tượng. Lời văn lúc này dồn dập với các hình ảnh, các động từ mạnh mẽ: "Cô tôi chưa dút câu, cổ họng tôi đã nghẹn ứ
khóc không ra tiếng. Giá những cổ tục đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết
vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi".

b. Cảm giác sung sướng cực điểm khi được ở trong lòng mẹ.
- Chú bé Hồng đuổi theo chiếc xe với các cử chỉ vội vã, bối rối, lập cập. Vừa được
ngồi lên xe cùng mẹ, chú bé đã "òa lên khóc rồi cứ thế nức nở". Giọt nước mắt lần
này khác hẳn với lần trước (khi trả lời người cô): dỗi hờn mà hạnh phúc, tức tưởi
mà mãn nguyện.
- Cảm giác sung sướng đến cực điểm của đứa con khi được ở trong lòng mẹ được
Nguyên Hồng diễn tả bằng cảm hứng đặc biệt say mệ cùng những rung động vô
cùng tinh tế. Nó tạo ra một không gian của ánh sáng, màu sắc, của hương thơm vừa
lạ lùng, vừa gần gũi. Nó là hình ảnh về một thế giới đang bừng nở, hồi sinh, một thế
giới dịu dàng kỉ niệm và ăm ắp tình mẫu tử...
- Chú bé Hồng bồng bềnh trôi trong cảm giác vui sướng, rạo rực, không mảy may
nghĩ ngợi gì. Những lời cay độc của người cô, những tủi cực vừa qua bị chìm đi
giữa dòng cảm xúc miên man ấy.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa kể với bộ lộ cảm xúc.
+ Các hình ảnh thể hiện tâm trạng, các so sánh đều gây ấn tượng, giàu sức gợi cảm.
+ Lời văn nhiều khi mê say khác thường như được viết trong dòng cảm xúc mơn
man, dạt dào.

2. Nội dung
Bài ca chân thành và cảm động về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.

Luyện tập
1.Nhân vật bé Hồng gợi cho người đọc những suy tư gì về số phận con người trong xã hội cũ?
a.Đó là số phận đau khổ nhưng không hoàn toàn bất hạnh.
b.Đó là đứa trẻ biết vượt lên tủi cực, đau khổ bởi tình yêu trong sáng dành cho mẹ.
c.Đó là số phận đau khổ và bất hạnh.
d.Đó là nạn nhân đáng thương của nghèo đói và cổ tục hẹp hòi.
2.Nhân vật người cô trong đoạn trích mang ý nghĩa như thế nào?
a.Sự thông cảm, xót thương của người cô với người cháu đáng thương, luôn khao khát tình yêu thương.
b.Nỗi buồn tủi của người cô khi chứng kiến cảnh chú bé Hồng phải xa mẹ, chịu sự khắc nghiệt từ những người xung
quanh.
c.Thể hiện tình thương của gia đình dành cho chú bé.
d.Tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà trong cái xã hội thực dân nửa phong kiến lúc
bấy giờ.
3.Nhà văn Nguyên Hồng tên thật là gì?
a.Hồng Nguyên.

b.Nguyễn Nguyên Hồng.

c.Nguyên Hồng.

d.Nguyễn Hồng.

YOUR LOGO

Education

University

Add a short description

Thank
For watching
Children's Education PPT Template
PRESENTATION

www.website.com