Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)
Mục tiêu: Đọc - hiểu bài thơ Trước cổng trời
A . Hoạt động cơ bản

1. Quan sát ảnh cổng trời.

Tranh vẽ cảnh những thửa ruộng bậc thang, rừng núi
vùng cao. Cảnh ở đây rất đẹp trong lành và yên tỉnh.

2. Nghe bạn đọc bài thơ sau:

Trước cổng trời
(Trích)

Giữa hai bên vách đá
Mở ra một khoảng trời
Có gió thoảng, mây trôi
Cổng trời trên mặt đất?

Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập lòng thung
Và tiếng nhạc ngựa rung
Suốt triền rừng hoang dã

Nhìn ra xa ngút ngát
Bao sắc màu cỏ hoa
Con thác réo ngân nga
Đàn dê soi đáy suối

Người Tày đi khắp ngả
Đi gặt lúa, trồng rau
Những người Giáy, người Dao
Đi tìm măng, hái nấm

Giữa ngút ngàn cây trái
Dọc vùng rừng nguyên sơ
Không biết thực hay mơ
Ráng chiều như hơi khói...

Vạt áo chàm thấp thoáng
Nhuộm xanh cả nắng chiều
Và gió thổi, suối reo
Ấm giữa rừng sương giá.
NGUYỄN ĐÌNH ẢNH

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)
3. Đọc từ ngữ và lời giải nghĩa:
• Nguyên sơ: Còn nguyên vẻ tự nhiên như lúc ban đầu.
• Vạt nương: Mảnh đất trồng trọt trên đồi, núi.
• Triền: Dải đất thoai thoải ở hai bên bờ sông hoặc hai bên
sườn núi.
• Sương giá: Sương lạnh buốt (vào mùa đông).

Áo chàm là một loại trang phục truyền thống của dân tộc Tày, 
Nùng, Thái và nhiều dân tộc khác trên vùng núi cao phía Bắc 
Việt Nam. Áo nhuộm màu lá chàm (màu xanh đen).

4. Cùng luyện đọc
Chú ý ngắt đúng nhịp thơ, nhấn giọng các những từ ngữ
miêu tả. Ví dụ:

Người Tày/ từ khắp ngả/
Đi gặt lúa/ trồng rau/
Những người Giáy,/ người Dao/
Đi tìm măng, / hái nấm/

4. Cùng luyện đọc

Trước cổng trời
(Trích)

Giữa hai bên vách đá
Mở ra một khoảng trời
Có gió thoảng, mây trôi
Cổng trời trên mặt đất?

Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập lòng thung
Và tiếng nhạc ngựa rung
Suốt triền rừng hoang dã

Nhìn ra xa ngút ngát
Bao sắc màu cỏ hoa
Con thác réo ngân nga
Đàn dê soi đáy suối

Người Tày đi khắp ngả
Đi gặt lúa, trồng rau
Những người Giáy, người Dao
Đi tìm măng, hái nấm

Giữa ngút ngàn cây trái
Dọc vùng rừng nguyên sơ
Không biết thực hay mơ
Ráng chiều như hơi khói...

Vạt áo chàm thấp thoáng
Nhuộm xanh cả nắng chiều
Và gió thổi, suối reo
Ấm giữa rừng sương giá.
NGUYỄN ĐÌNH ẢNH

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

5. Trả lời câu hỏi:

1) Vì sao địa điểm tả trong bài thơ được gọi là
“cổng trời”?

 
Địa điểm miêu tả trong bài thơ được gọi là “cổng
trời” vì: đó là một đèo cao giữa hai vách đá; từ đỉnh đèo
có thể nhìn thấy cả một khoảng trời lộ ra, có mây bay,
gió thoảng, tạo cảm giác như đó là cổng để đi lên trời.

2) Hình ảnh cổng Trời được miêu tả trong khổ thơ đầu
đẹp như thế nào?
Hình ảnh cổng trời được miêu tả trong khổ thơ đầu
đẹp như ở cõi tiên trên trời, có gió thoảng, có mây trôi bồng
bềnh

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

5. Trả lời câu hỏi:
3) Em hãy tả lại vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên
trong khổ thơ 2, 3 và 4.

Vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên trong khổ thơ 2, 3, 4
là:Từ cổng trời nhìn xuống là một không gian mênh mông, bát
ngát với những rừng cây ngút ngàn và muôn sắc màu cỏ hoa. Ở
phía xa là thác nước như dải lụa trắng đổ xuống từ triền núi cao,
tạo nên âm thanh ngân nga như khúc nhạc trời ban. Bên dòng
suối, đàn dê đang thong thả soi bóng xuống đáy nước trong lành.
Chiều về trên vùng núi cao, những đám mây bồng bềnh như làn
khói mỏng tạo nên vẻ đẹp huyền ảo, mơ màng cho thiên nhiên
nơi đây. Trên những sườn đồi là những vạt nương ngô, nương
khoai tốt tươi chờ ngày thu hoạch. Màu vàng của lúa dưới lòng
thung như một tấm thảm vàng trải dài bát ngát.

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

5. Trả lời câu hỏi:
4) Điều gì đã khiến cánh rừng sương giá ấy như ấm
lên?
Cảnh rừng sương giá như ấm lên bởi có hình ảnh
sinh hoạt và lao động của con người, ai nấy tất bật, rộn
ràng với công việc: người Tày từ khắp ngả đi gặt lúa, trồng
rau; người Giáy, người Dao đi tìm măng, hái nấm; tiếng xe
ngựa vang lên suốt triền rừng hoang dã; những vạt áo
chàm nhuộm xanh cả nắng chiều.

Người Tày

Người Dao

Người Giáy

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

5. Trả lời câu hỏi:
5) Trong những cảnh vật được miêu tả trong bài thơ,
em thích nhất cảnh vật nào? Vì sao?
Ví dụ: Trong bức tranh thiên nhiên được miêu tả, em thích
nhất cảnh:
Những vạt nương màu mật
Lúa chín ngập lòng thung
Vì bức tranh đó vừa gợi lên màu sắc, báo hiệu một mùa
màng tốt tươi vừa gợi lên cuộc sống ấm no, thanh bình
vùng núi cao.

Ví dụ: Trong bức tranh thiên nhiên được miêu tả, em thích
nhất cảnh:
Giữa hai bên vách đá
Mở ra một khoảng trời

Vì hình ảnh đứng ở cổng trời, ngẫng đầu lên nhìn thấy khoảng
không gió thổi, mây trôi, tưởng như mình có thể lên đến trời
được.

Ví dụ: Trong bức tranh thiên nhiên được miêu tả, em thích
nhất cảnh:
Con thác réo ngân nga
Đàn dê soi đáy suối

Vì hình ảnh đàn dê ăn cỏ, soi mình xuống dòng suối, giữa
ngút ngàn cây trái xanh tươi rất đẹp.

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

Bài thơ muốn cho chúng ta biết điều gì ?
Nội dung: Ca ngợi vẻ đẹp thơ mộng của
thiên nhiên vùng núi cao và cuộc sống thanh
bình trong lao động của đồng bào các dân
tộc.
Em có suy nghĩ gì khi học xong bài học hôm
nay ?

Tiếng Việt

Bài 8B: Ấm áp rừng chiều (Tiết 1)

6. Cùng nhau học thuộc lòng những khổ thơ em
thích hoặc cả bài thơ.

Ứng dụng
- Bài học: Cần xây dựng và bảo vệ quê hương. Trồng
chăm sóc cây xanh, bảo vệ động vật quý hiếm, chăm
học chăm làm, …
- Xem lại bài và đọc bài thơ cho người thân nghe.
- Tìm hiểu tác giả đã miêu tả cảnh vật “Trước cổng
trời” theo trình tự nào?
- Chuẩn bị trước bài học tiết 2.