(Truyền thuyết)
TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG
VÀ MỊ CHÂU, TRỌNG THỦY
Ai về qua huyện Đông Anh
Ghé xem phong cảnh Loa Thành Thục vương
Cổ Loa thành ốc khác thường
Trải bao năm tháng dấu thành còn đây
I. Tìm hiểu chung
1. Thể loại truyền thuyết
Khái niệm
SGK/17
Đặc trưng
+ Kể về nhân vật lịch sử/ liên quan đến LS
+ Yếu tố hư cấu
2. Di tích Cổ Loa
Đền Cổ Loa
Đền An Dương Vương
Lễ hội đền Cổ Loa (Phần Lễ)
Lễ hội đền Cổ Loa (Phần hội)
Bản đồ thành Cổ Loa
Bản đồ Loa Thành
3. Văn bản
a. Xuất xứ:
Trích từ Truyện Rùa Vàng trong Lĩnh Nam trích quái, ra đời vào cuối thế kỉ XV
b. Bố cục:
Phần 1: Từ đầu …. “bèn xin hoà”-> Quá trình xây thành chế nỏ của An Dương Vương

Phần 2: Còn lại -> Bi kich nước mất nhà tan và bi kịch tình yêu tan vỡ
(Truyền thuyết)
TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG
VÀ MỊ CHÂU, TRỌNG THỦY
II. Đọc hiểu văn bản
1. An Dương Vương và quá trình xây thành, chế nỏ, đánh thắng Triệu Đà
a . Xây thành:

+ Thành xây tới đâu lở tới đó.
+ Lập đàn trai giới, giữ mình trong sạch, cầu đảo bách thần
+ Được sứ Thanh Giang giúp -> Xây được Loa Thành
-> Sự thiết tha, tâm huyết của An Dương Vương với công cuộc xây dựng đất nước, khát khao được tạo dựng nền văn minh của riêng mình.
b. Chế nỏ:

+ Nỗi băn khoăn: “Nhờ ơn thần, thành đã được xây xong. Nay nếu có giặc ngoài biết lấy gì mà chống?”
+ Rùa Vàng cho vua cái vuốt rùa để làm lẫy nỏ.
+ Vua sai Cao Lỗ làm nỏ, gọi là nỏ “Linh Quang Kim Quy thần cơ”
Ý thức trách nhiệm của người đứng đầu trong việc bảo vệ đất nước.
c. Đánh thắng Triệu Đà:
+ Nhờ có thành ốc kiên cố
+ Nhờ có nỏ thần lợi hại
+ Nhờ có ý thức đề cao cảnh giác với kẻ thù
+ Hội đủ các yếu tố: Thiên thời, địa lợi và nhân hòa
-> ADV là vị vua anh minh sáng suốt, có lòng yêu nước sâu sắc được nhân dân, quân tướng, thần linh ủng hộ
2. An Dương Vương và bi kịch nước mất nhà tan
+ Nhận lời cầu hòa, gả con gái cho con trai kẻ thù
+ Cho Trọng Thủy ở rể ngay trong Loa Thành



- Những sai lầm :
ADV đã mắc những sai lầm gì dẫn đến việc mất nước?
+ Vẫn điềm nhiên đánh cờ, cười nhạo kẻ thù. “Đà không sợ nỏ thần sao”?
 Chủ quan, khinh địch.
 Mất cảnh giác, không nhận thấy âm mưu thâm độc của kẻ thù
+ Thua trận, dẫn con gái bỏ trốn, cùng đường cầu cứu Sứ Thanh Giang.

Tiếng thét lớn của rùa
vàng:

Tiếng thét lớn của rùa vàng “Kẻ ngồi sau lưng chính là giặc đó” có ý nghiã gì?
+ Tiếng nói của trí tuệ sáng suốt
+ Lời kết tội đanh thép của công lý, của cha ông.
Chi tiết ADV chém đầu con gái:
+ Sự thức tỉnh về sai lầm của bản thân


 Đúng đắn, sáng suốt, hợp lòng dân.
+ Hi sinh tình riêng, đứng trên công lí và quyền lợi dân tộc
 Dũng cảm, kiên quyết đặt nghĩa nước lên trên tình nhà
+ Hành động quyết liệt, dứt khoát nghiêm khắc
+ Nhân danh nhân dân trừng phạt kẻ có tội, cũng là một hình thức tự trừng phạt mình.
Khi sứ Thanh Giang kết tội Mị Châu là giặc, An Dương Vương đã hành động như thế nào? Em có nhận xét gì về hành động ấy ?



=> Môtíp cái chết bất tử Trong trong tâm thức nhân dân, ADV vẫn mãi là một nhà vua yêu nước, có công với đất nước, được nhân dân đời đời mến phục, ngợi ca.
- Chi tiết vua cầm sừng tê bảy tấc đi xuống biển:
Em có suy nghĩ gì về chi tiết An Dương Vương theo rùa vàng xuống thủy phủ? Hãy liên tưởng tới chi tiết Thánh Gióng về trời và nhận xét. Từ đó có thể thấy thái độ của nhân dân với vua như thế nào?
Viết một đoạn văn ngắn nêu cảm nhận của em về nhân vật ADV trong tác phẩm “Truyện ADV và MC, TT”


+ Rắc lông ngỗng đánh dấu đường cho giặc
a. Nhân vật Mị Châu



- Những sai lầm :
 Cả tin, ngây thơ chưa ý thức được đầy đủ vị thế một công chúa, về bí mật quốc gia
+ Cho Trọng Thủy xem nỏ thần => Làm lộ bí mật quốc gia
+ Mất cảnh giác trước những lời chia tay đầy ẩn ý …
2. Nhân vật Mị Châu, Trọng Thủy và hình ảnh “ngọc trai- giếng nước”
- Đáng thương:
+ Quá ngây thơ, thật thà, trong sáng.
+ Quá tin và yêu chồng
- Đáng trách:
+ Là một người công dân, Mị Châu phạm trọng tội đối với đất nước dù không cố ý.
+ Là người con Mị Châu phạm tội bất hiếu với cha dù là vô tình.
+ Đặt tình cảm lên trên lí trí, mù quáng khi yêu.
+ Chỉ nghĩ đến hạnh phúc cá nhân mà quên mất nghĩa vụ với cộng đồng, đất nước.
=> Sai lầm nghiêm trọng của MC phải trả giá bằng chính tính mạng của nàng. Nhưng nhân dân cũng thể hiện rõ thái độ yêu ghét của mình trước sự trả giá đó qua cái chết và sự hóa thân của Mị Châu.
* Cái chết của Mị Châu và sự hoá thân của nàng:
Chi tiết về Mị Châu
Bài học lịch sử
Cần đặt cái chung lên trên cái riêng, nghĩa nước trên tình nhà, lợi ích dân tộc trên lợi ích cá nhân.

Biết cảm xúc bằng lý trí, suy nghĩ bằng trái tim.

- Minh chứng cho tấm lòng trong trắng của Mị Châu (bị người lừa dối)
- Cảm thông, bao dung, thương xót.
Máu thành ngọc trai, xác thành ngọc thạch.
Bị kết tội là giặc, bị chém đầu

- Trả giá cho lỗi lầm gây tổn hại cho đất nước
Nghiêm khắc phê phán và trừng trị kẻ có tội.
b. Trọng Thủy
* Giai đoạn đầu:
- Nghe lời vua cha lợi dụng Mị Châu lấy cắp nỏ thần
- Tấn công nước Âu Lạc và đuổi theo cha con ADV
=> Trọng Thủy phản bội tình cảm của Mị Châu, là tên gián điệp nguy hiểm, là kẻ thù của dân tộc, trực tiếp gây ra bi kịch mất nước và cái chết của hai cha con An Dương Vương
* Khi Mị Châu chết:
- Khóc lóc, ôm xác vợ về táng ở Loa Thành
- Lao đầu xuống giếng tự tử
=> Sự ăn năn, hối hận vì lỗi lầm đã gây ra. Cái chết của Trọng Thủy cũng là sự trả giá tất yếu cho sự giả dối và phản bội
=> Đứng giữa Hiếu và Tình, Trọng Thủy cũng là nạn nhân của chiến tranh xâm lược.
c. Hình ảnh ngọc trai – giếng nước
- Hình ảnh ngọc trai: phù hợp với lời ước nguyện của Mị Châu => chứng minh cho tấm lòng trong sáng của nàng
- Chi tiết nước giếng có hồn Trọng Thuỷ => là chứng nhận cho sự hối hận và ước muốn hoá giải tội lỗi của Trọng Thuỷ
Chi tiết ngọc trai đem rửa nước giếng lại càng sáng đẹp hơn
=>Trọng Thuỷ đã tìm được sự tha thứ của Mị Châu ở thế giới bên kia.
=> Ngọc trai – giếng nước là hình ảnh có giá trị nghệ thuật, thẩm mĩ cao. Thể hiện sự phán xét thấu lí đạt tình, vừa nghiêm khắc vừa nhân ái của nhân dân (rộng lòng tha thứ cho những người vô tình phạm tội như Mị Châu hay những kẻ biết ăn năn hối hận như Trọng Thuỷ).
Do Mị Châu

+ Tin Trọng Thủy cho Trọng Thủy xem nỏ thần, Trọng Thủy tráo lẫy thần mà không biết

+ Mị Châu chưa ý thức được đầy đủ vị thế một công chúa, về bí mật quốc gia.
Hậu quả

- ADV mất nước, chém đầu con gái, cầm sừng tê bảy tấc đi vào lòng biển
MC chết dưới lưỡi gươm của cha trong tâm trạng đau khổ dằn vặt

Bài học:
Luôn cảnh giác trước âm mưu của kẻ thù
b. Bi kịch tình yêu tan vỡ
Dựa vào SGK và những hiểu biết của bản thân qua 2 tiết học, hãy đánh giá về nhân vật Mị Châu, Trọng Thủy (đáng thương hay đáng trách, vì sao?)
Mị Châu
* MC có tội vì:
+ Cho Trọng Thủy xem nỏ thần làm lộ bí mật quốc gia
+ Ngồi sau ADV đi đến đâu rắc lông ngỗng đến đó khiến cho quân giặc đuổi kịp
 Mỵ Châu ngây thơ, trong trắng, cả tin, chưa hiểu và ý thức được về chính trị (Bị kết tội là giặc)
* Mỵ Châu đáng thương vì:
+ Là nạn nhân của âm mưu chính trị xấu xa, đê hèn do cha con Triệu Đà
+ Lòng tin, tình yêu bị lợi dụng, bị phản bội.
=> Bài học: Phải đặt quyền lợi của dân tộc, đất nước lên trên quyền lợi cá nhân, gia đình
Ngọc trai
Am thờ Mị Châu
Trọng Thủy
Thực hiện âm mưu chính trị của Triệu Đà
Lợi dụng lòng tin của Mỵ Châu
- Khi Mỵ Châu chết, y ôm xác vợ khóc lóc, thương nhớ rồi tự tử
 Con đường giải thoát khỏi sự bế tắc, mâu thuẫn của hắn chỉ có thể là cái chết
=>Bài học: Không thể dung hòa mâu thuẫn giữa chiến tranh xâm lược và khát vọng hạnh phúc của con người
Giếng Trọng Thủy
3. Thái độ của nhân dân
- Nhân dân không đồng tình với sự chủ quan, mất cảnh giác của An Dương Vương
- Phê phán hành động vô tình phản quốc của Mỵ Châu, đồng thời rất độ lượng với nàng, hiểu nàng là con gái nhẹ dạ cả tin, ngây thơ nên bị lợi dụng

-> Nhân dân vừa nghiêm khắc, vừa độ lượng, nhân ái đối với các nhân vật trong truyện
Ý nghĩa của hình ảnh ngọc trai - Giếng nước?
- Không nhằm ca ngợi kẻ thù cũng như tình yêu chung thủy
- Là sự minh oan cho tấm lòng trong sáng của Mị Châu
Nhân dân mong muốn hóa giải tội lỗi cho Trọng Thủy

 Cách ứng xử thấu lí đạt tình của nhân dân
VẬN DỤNG
Sau khi tự tử ở giếng Loa Thành, xuống thủy cung, Trọng Thủy đã đi tìm Mị Châu. Hãy tưởng tượng và kể lại câu chuyện đó?