CHIẾC XE ĐẠP CHUYỂN ĐỘNG KHI NÀO?

Chương V: TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI
CHUYỂN ĐỘNG
Tiết 26 – Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

CÂU
HỎI
THẢO
LUẬN

- Sự truyền chuyển động được thể hiện qua chi
tiết nào?
- Vị trí của đĩa và líp ở gần nhau hay xa nhau?
- Tốc độ quay của líp và đĩa có giống nhau hay
không?

líp
đĩa
xích
H.29.1: Cơ cấu truyền chuyển động

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I.Tại sao cần truyền chuyển động ?
? Quan sát chiếc xe đạp, em hãy cho biết bộ phận nào tạo nên chuyển
động của xe khi có tác động của người điều khiển
Bộ phận tạo chuyển động ban đầu : Bàn đạp – Đĩa - Xích – Líp
(Cơ cấu truyền chuyển động
của xe đạp)
Quan sát Cơ cấu truyền chuyển
động của xe đạp và cho biết:
+ Vị trí của đĩa và líp đặt
gần nhau hay xa nhau
+ Tốc độ quay của chúng
giống nhau hay khác nhau
Vị trí của đĩa và líp đặt xa nhau và tốc độ quay của
chúng không giống nhau

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
Từ nhận xét trên hãy cho biết:

-Tại sao cần phải truyền chuyển động
quay từ trục giữa đến trục sau?
-Tại sao số răng của đĩa lại nhiều hơn
số răng của líp?
Vì đĩa và líp đặt xa nhau. Nếu
không truyền chuyển động quay từ
trục giữa đến trục sau thì líp sẽ
không quay và xe sẽ không chuyển
động được.
– Số răng của đĩa nhiều hơn số răng của líp thì số vòng quay của
líp nhiều hơn số vòng quay của đĩa, giúp cho bánh sau quay
nhanh, xe sẽ chuyển động nhanh hơn.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?

- Các bộ phận của máy thường đặt xa nhau và đều được dẫn động
Vậy,chuyển
tại saođộng
máy ban
và thiết
từ một
đầu.bị cần phải truyền chuyển động?
- Các bộ phận của máy thường có tốc độ quay không giống nhau.
* Nhiệm
vụ truyền
của cácchuyển
bộ truyền
chuyển
độngvụ
là truyền
biến?đổi
Các bộ
động
có nhiệm
gì trongvàmáy
tốc độ cho phù hợp với tốc độ của các bộ phận trong máy.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:

Chuyền động ma sát –
chuyển động đai

Truyền động ăn khớp

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai :

Thông tin.
- Truyền động ma sát là là cơ cấu
truyền chuyển động quay nhờ lực ma
sát giữa các mặt tiếp xúc của vật dẫn
và vật bị dẫn.
- Trong hai vật nối nhau bằng khớp
động người ta gọi vật truyền chuyển
động (cho vật khác) là vật dẫn, còn
vật nhận chuyển động là vật bị dẫn.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:

1. Bánh dẫn

2. Bánh bị dẫn

3. Dây đai
(mắc song song)

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
Thảo luận
1. Cấu tạo bộ truyền động đai?

D1

D2

2. Vật liệu làm dây đai?
3. Vật liệu làm bánh đai?
Thời gian: 2 phút

1. Bánh dẫn

2. Bánh bị dẫn

3. Dây đai
(mắc song song)

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
1. Cấu tạo bộ truyền động đai
gồm:

D1

D2

- Bánh dẫn 1(có đường kính D1).
- Bánh dẫn 2(có đường kính D2)
- Dây đai 3.
2. Dây đai làm bằng da thuộc, vải
dệt nhiều lớp hoặc vải đúc với
cao su.
3. Vật liệu làm bánh đai: Nhựa,
gang, thép…

1. Bánh dẫn

2. Bánh bị dẫn

3. Dây đai
(mắc song song)

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:
Gồm:
- Bánh dẫn 1(có đường kính D1),
- Bánh bị dẫn 2(có đường kính D2),
D1
- Dây đai 3.
* Dây đai làm bằng da thuộc,
vải dệt nhiều lớp hoặc vải
đúc với cao su.
1. Bánh dẫn
* Vật liệu làm bánh đai: nhựa,
gang, thép…

D2

2. Bánh bị dẫn

3. Dây đai
(mắc song song)

Nêu nguyên lý làm việc của bộ
truyền động ma sát? và tính tỉ số
truyền?
Nguyên lý làm việc:
Nhờ lực ma sát giữa dây đai và
bánh đai, khi bánh dẫn quay thì bánh
bị dẫn quay theo.
* Tính chất:
Khi bánh dẫn 1 quay với tốc độ nd (n1)
(vòng/phút), bánh bị dẫn 2 quay với tốc
độ nbd (n2 )(vòng/phút ), tỉ số truyền i
được xác định bởi công thức:

nbd n2 D1
i  
nd n1 D2

D1
hay n2 n1
D2

nd (n1)

nbd (n2)
D1 D2

Tỉ số truyền i được xác định bởi công thức:

𝒏𝒃𝒅 𝒏 𝟐 𝑫 𝟏
𝑫𝟏
𝒊=
=
=
⇒ 𝒏𝟐 =𝒏𝟏 ×
𝒏𝒅
𝒏𝟏 𝑫 𝟐
𝑫𝟐

nbd
(n2)
nd
(n1)
Trong đó:

D1

D2

- D1, n1: đường kính, tốc độ quay của bánh dẫn.
- D2, n2: đường kính, tốc độ quay của bánh bị dẫn.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chain động
1. Truyền động ma sát - truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:
b. Nguyên lý làm việc:

Quan sát xem
khi hai nhánh đai
mắc song song thì
chiều quay của
bánh dẫn và bánh
bị dẫn như thế nào?

Hai bánh quay cùng chiều

nbd n2 D1
Từ công thức i   
nd n1 D2

D1
hoặc n2 n1
D2

Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa
đường kính bánh đai và số vòng quay của chúng?
=> Đường kính bánh đai càng nhỏ thì số
vòng quay càng lớn và ngược lại.
(Đường kính bánh đai càng lớn thì tốc độ quay
càng nhỏ và ngược lại.)

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chain động
1. Truyền động ma sát - truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:
b. Nguyên lý làm việc:

Muốn đổi chiều quay của bánh bị dẫn ta mắc
dây đai theo kiểu nào?

MẮC CHÉO DÂY ĐAI

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:
b. Nguyên lý làm việc:
i

nbd n2
D
  1
nd
n1 D2

hay n2 n1

D1
D2

c. Ứng dụng:
- Ưu điểm: Cấu tạo đơn giản;
làm việc êm; ít ồn; có thể truyền
chuyển động giữa các trục ở cách xa
nhau; nên được sử dụng rộng rãi
trong các loại máy như : máy khâu,
máy tiện, ô tô, máy kéo v.v.
- Nhược điểm: Tỉ số truyền
không ổn định.

Máy khoan

Xe Ôtô

Máy tiện

Máy khâu

Để khắc phục sự trượt của
chuyển động đai người ta
dùng chuyển động ăn khớp

Ứng dụng:

Máy kéo, cày

Máy khâu

Máy rửa xe

Máy
tiện
Ô tô

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát truyền động đai:
a. Cấu tạo bộ truyền động đai:
b. Nguyên lý làm việc:
c. Ứng dụng:

- Cấu tạo đơn giản; làm việc êm; ít ồn; có thể truyền chuyển động
giữa các trục ở cách xa nhau sử dụng rộng rãi trong các loại máy
như : máy khâu, máy tiện, ô tô, máy kéo v.v.

Bánh dẫn có đường kính
D1 =30cm

Bánh bị dẫn có đường
kính D2 =15cm

Nếu trong 1 phút bánh dẫn quay 3 vòng, hỏi khi đó
bánh bị dẫn quay được bao nhiêu vòng?

nbd n2 D1
Từ công thức i   
nd n1 D2

2
1
0
3

6
5
4
3
0
2
1
D2

n2 = ?

=>

D1
n2 n1
D2

Từ hệ thức tỉ số truyền i, ta có:
D1
30
=3.
D2
15
n2 = 6 voøng/phuùt
n2 = n1 .

D1

n1=3 voøng/phuùt

Trong 1phút bánh dẫn
quay 3 vòng, bánh bị dẫn
quay được 6 vòng

Bánh dẫn có đường kính
40cm

Bánh bị dẫn có đường
10cm

Nếu trong 1 phút bánh bị dẫn quay 4 vòng, hỏi khi
đó bánh dẫn quay được bao nhiêu vòng?

nbd n2 D1
Từ công thức i   
nd n1 D2

=>

D2
n1 n2
D1

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp:

Khi 1 cặp bánh răng hoặc đĩa xích truyền chuyển động cho nhau thì
được gọi là bộ truyền động ăn khớp.

Truyền động bánh răng

Truyền động xích

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
1. Cấu tạo bộ truyền động:
- Bộ truyền động bánh răng gồm: Bánh dẫn 1 có Z1 răng và bánh
bị dẫn 2 có Z2 răng.
- Bộ truyền động xích gồm: Đĩa dẫn 1 có Z1 răng; đĩa bị dẫn 2 có
Z2 răng va xích.
Lưu ý: Để truyền chuyển động giữa các trục xa nhau, có thể dùng
bộ truyền động xích hoặc dùng nhiều cặp bánh răng kế tiếp nhau.
2 - Để hai bánh răng ăn khớp với nhau thì bước răng (khoảng
cách giữa hai răng liên tiếp) 2 bánh bằng nhau
- Để đĩa ăn khớp được với xích thì cỡ răng của đĩa và cỡ xích
phải tương ứng

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp:
a. Cấu tạo bộ truyền động
- Bộ truyền động bánh răng gồm: Bánh dẫn 1 có Z1 răng và bánh bị dẫn
2 có Z2 răng.
- Bộ truyền động xích gồm: Đĩa dẫn 1 có Z1 răng; đĩa bị dẫn 2 có Z2
răng và xích.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp:
a. Cấu tạo bộ truyền động.
b. Tính
chất
. bánh dẫn 1 quay với tốc độ n (vòng/phút), bánh bị dẫn 2
Nếu
1
quay với tốc độ n2 (vòng/phút ) thì tỉ số truyền:

n2 Z 1
i 
n1 Z 2

hay

Z1
n2 n1
Z2

 Bánh răng (hoặc đĩa xích) nào có số răng ít hơn thì sẽ quay
nhanh hơn

n1

n2

Z1
Z2
Tỉ số truyền được tính:
2

Trong đó: - Z1, n1: Số răng, tốc độ quay của bánh dẫn.
- Z2, n2: Số răng, tốc độ quay của bánh bị dẫn.

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp:
a. Cấu tạo bộ truyền động:
b.Tính chất:
c.Ứng dụng:

- Bộ truyền động bánh răng dùng để truyền chuyển động
quay giữa các trục song song hoặc vuông góc nhau và
dược dùng trong nhiều hệ thống truyền động của nhiều
loại máy thiết bị khác nhau như: đồng hồ, hộp số xe
máy….
- Bộ truyền động xích dùng để truyền chuyển động
giữa hai trục xa nhau có tỉ số truyền xác định như trên
xe đạp, xe máy, máy nâng chuyển….

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG

I. Tại sao cần truyền chuyển động ?
II. Bộ truyền chuyển động:
1. Truyền động ma sát - truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp:
a. Cấu tạo bộ truyền động:
b.Tính chất:
c.Ứng dụng:

- Bộ truyền động bánh răng dùng để truyền chuyển động
quay giữa các trục song song hoặc vuông góc nhau và
được dùng trong: đồng hồ, hộp số xe máy….

- Bộ truyền động xích dùng để truyền chuyển động giữa

hai trục xa nhau có tỉ số truyền xác định như trên xe đạp,
xe máy, máy nâng chuyển….

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao lại truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển
động
1. Truyền động ma
sát – truyền động đai.

Bộ truyền động bánh răng dùng để truyền
chuyển động quay giữa các trục song song
hoặc vuông góc nhau

a. Cấu tạo
b. Nuyên lý làm
việc

c. Ứng dụng
2. Truyền động ăn
Khớp:

Trục vuông góc

a. Cấu tạo
b. Tính chất
c. Ứng dụng

Trục song song

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?

Ví dụ về truyền động bánh răng

II. Bộ truyền chuyển động

Trục vuông góc

1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Trục song song

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động
1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Ví dụ về truyền động bánh răng
Sử dụng trong máy cán thép

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động
1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Ví dụ về truyền động bánh răng
Sử dụng trong đồng hồ

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động
1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Ví dụ về truyền động bánh răng
Sử dung trong hộp số ôtô

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
chuyển động?

Bộ truyền động xích dùng để truyền
chuyển động giữa hai trục xa nhau có tỉ
số truyền xác định

II. Bộ truyền chuyển động

Ví dụ về truyền động xích

I. Tại sao cần truyền

1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Máy nâng chuyển

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động

Bộ truyền động xích dùng để truyền
chuyển động giữ hai trục xa nhau có tỉ
số truyền xác định
Ví dụ về truyền động xích

1 Truyền động ma sát –
truyền động đai
a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Động cơ xe ô tô

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động
1 Truyền động ma sát –
truyền động đai

Bộ truyền động xích dùng để truyền
chuyển động giữa hai trục xa nhau có tỉ
số truyền xác định
Ví dụ về truyền động xích

a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Sử dụng ở xe máy

Tiết 26 - Bài 29: TRUYỀN CHUYỂN ĐỘNG
I. Tại sao cần truyền
chuyển động?
II. Bộ truyền chuyển động
1 Truyền động ma sát –
truyền động đai

Bộ truyền động xích dùng để truyền
chuyển động giữa hai trục xa nhau có tỉ
số truyền xác định
Ví dụ về truyền động xích

a. Cấu tao.
b. Nguyên lý làm việc.
c. Ứng dụng.
2. Truyền động ăn khớp

a. Cấu tao.
b. Tính chất.
c. Ứng dụng.

Sử dụng ở xe đạp

Bài tập vận dụng: Bài số 4 SGK trang 101
Đĩa xích của xe đạp có 50 răng, đĩa líp có 20 răng. Tính
tỉ số truyền i và cho biết chi tiết nào quay nhanh hơn?

Giải
Tóm tắt:
Z1 = 50 răng
Z2= 20 răng
Tính: i = ? lần

- Tỉ số truyền i là:
𝒁 𝟏 𝟓𝟎
Ta có:
𝒊=
=
=𝟐 , 𝟓
𝒁 𝟐 𝟐𝟎
Mặt khác ta có:
𝒏𝟐
𝒊=
⇒ 𝒏 𝟐 =𝒊 × 𝒏 𝟏
𝒏𝟏

⇒ 𝒏𝟐 = 2 ,5 𝒏 𝟏
Kết luận: Vậy đĩa líp sẽ quay nhanh hơn đĩa xích 2,5 lần

Thảo luận nhóm
? Vì sao sử dụng xe đạp là góp phần bảo vệ
môi trường ?
- Các phương tiện như ô tô , xe máy chạy
sẽ thải vào không khí chất gây ô nhiễm
môi trường
- Tiết kiệm được một lương xăng , dầu
diezen khá lớn , góp phần bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên