BÀI CŨ: Kể tên các thành phần cấu tạo màng tế bào tương ứng
với 1, 2, 3, 4 và chức năng của những thành phần đó?
1

1

2

3

4

Câu hỏi 1:
Hiện tượng phát tán và tiếp nhận thông tin
giữa các tế bào gọi là….?
Đáp án: hiện tượng truyền tin

Câu hỏi 2: Các tế bào vi khuẩn phát tín hiệu cho
nhau tập hợp thành cụm là ví dụ truyền tin ở nhóm
sinh vật…….?

Đáp án:
Đơn bào

Câu hỏi 3:
Nghiên cứu SGK và hình ảnh sau em hãy
cho biết các cách truyền tin giữa các tế bào ở
cơ thể đa bào?

TB đích

TB tiết

Tín hiệu điện dọc TB
thần kinh kích hoạt giải
phóng chất dẫn truyền
thần kinh

Chất dẫn truyền
thần kinh khuếch
tán qua khe

Túi tiết

sy napse

Các chất điều hòa cục bộ
khuếch tán qua dịch ngoại bào

TB nội tiết

Mạch máu

Phân tử
hormone

Kích thích TB đích

TB đích

(d)

a. Truyền tin cận tiết
b. Truyền tin qua Synapse
c. Truyền tin nội tiết
d. Truyền tin trực tiếp ở tế bào động vật và tế bào thực vật

Câu hỏi 4: Quan sát hình sau và cho biết tín hiệu mà
tế bào truyền cho nhau là gì?
Tuyến nội tiết tiết hoocmon
vào máu

Mạch máu
Tế bào đích ở xa

Chất trung gian
hóa học

Đáp án: thông tin các tế bào truyền cho nhau
rất đa dạng, chủ yếu là các tín hiệu hóa học.

Câu hỏi 5:
Điều gì sẽ xảy ra khi các tế bào trong cơ thể
hoạt động độc lập?
Đáp án :
Các tế bào sẽ không nhận được các tín hiệu qua
lại và sẽ dẫn đến bệnh lý.

I. Truyền tin giữa các tế bào
(Ghi nhớ)
*Khái niệm: Truyền tin tế bào là sự phát tán và nhận các phân tử tín hiệu qua
lại giữa các tế bào. Thông tin các tế bào truyền cho nhau rất đa dạng nhưng chủ
yếu là tín hiệu hóa học
*Các dạng truyền tin ở sinh vật đa bào:
• Truyền tin trực tiếp
• Truyền tin cận tiếp
• Truyền tin nội tiết
• Truyền tin qua Synapse
*Ý nghĩa của truyền tin tế bào: giúp tế bào tồn tại và phát triển từ đó duy trì
hoạt động sống của cả cơ thể

II. Truyền tin trong tế bào
Dịch ngoại bào
a

b

Thụ thể

Phân tử
tín hiệu

c

Hoạt hóa đáp
ứng tế bào
Các phân tử truyền tin trong con đường
truyền tín hiệu

II. Truyền tin trong tế bào
Dịch ngoại bào
Tiếp nhận tín hiệu

Truyền tín hiệu

Thụ thể

Phân tử
tín hiệu

Đáp ứng tín hiệu

Hoạt hóa đáp
ứng tế bào
Các phân tử truyền tin trong con đường
truyền tín hiệu

1. Tiếp nhận tín hiệu: Quan sát hình vẽ và kết hợp kiến thức bài 8 và cho biết
tế bào tiếp nhận tín hiệu nhờ bộ phận nào trên màng sinh chất?

Thụ thể tiếp nhận thông tin trong tế bào chất
Tiếp nhận tín hiệu

Truyền tín hiệu

Đáp ứng tín hiệu

Tín hiệu 1

Thụ
thể

Tín hiệu 2
Điệu kiện để tế bào tiếp nhận tín hiệu?

1. Tiếp nhận tín hiệu (Ghi nhớ)
• Tế bào tiếp nhận tín hiệu bằng protein thụ thể trên màng hoặc
thụ thể trong tế bào chất
• Thụ thể liên kết với tín hiệu phù hợp như khóa - ổ khóa

2.Truyền tín hiệu:

Nghiên cứu SGK và hình vẽ em hãy cho biết sự truyền tín hiệu bên trong tế bào thực chất là gì?
ATP

Bất hoạt

Pi
ADP

Kích hoạt

2.Truyền tín hiệu:
- Khái niêm: Sự truyền tín hiệu bên trong tế bào thực chất là sự
chuyển đổi tín hiệu giữa các phân tử trong con đường truyền tin.
- Phân tử tín hiệu đến từ tế bào khác được thụ thể của tế bào tiếp
nhận dẫn đến cấu hình bị biến đổi.

2. Truyền tín hiệu: Chuỗi truyền tín hiệu trong tế bào
Tín hiệu

Thụ thể
tiếp nhận
tín hiệu

3

1

…(cứ như vậy)

a. Thụ thể từ bất hoạt sang hoạt động
b. Biến đổi cấu hình thụ thể
c. Gây hoạt hóa phân tử liền kề

2

Phân tử đích

2. Truyền tín hiệu: Chuỗi truyền tín hiệu trong tế bào
Tín hiệu

Thụ thể
tiếp nhận
tín hiệu

3

1

…(cứ như vậy)

a. Thụ thể từ bất hoạt sang hoạt động (2)
b. Biến đổi cấu hình thụ thể (1)
c. Gây hoạt hóa phân tử liền kề (3)

2

Phân tử đích

Truyền tín hiệu

M1

Hoạt hóa

M-1
M2
M-2
M3

M-3

Bất hoạt
M4

M-4

Đáp ứng

3. Đáp ứng tín hiệu
Nghiên cứu SGK các tổ hoàn thành bảng sau bằng cách nối nội dung của cột A với nội
dung của cột B:
A
B
1. Tế bào đáp ứng thông tin mà nó nhận được rất
đa dạng, như bằng cách
2. Cùng một tín hiệu nhưng có thể gây nên những
đáp ứng khác nhau ở các tế bào cùng một cơ
thể là do
3. Sản phẩm tế bào tạo ra để đáp ứng thông tin có
thể là
4. Khi chúng ta hoạt động mạnh nhu cầu năng
lượng cao thụ thể tiếp nhận Insulin gia tăng độ
nhạy cảm để vận chuyển Glucozo vào tế bào.
Đây là ví dụ muốn chứng minh điều gì?
5. Tại sao Epinephrine (adrenalin) là chất ( thuốc)
dung huy động năng lượng dự trữ của một số
chất dự trữ trong tế bào khi cơ thể căng thẳng
thần kinh và thể lực

a. Tế bào không chỉ có khả năng tiếp nhận thông
tin để đưa ra các đáp ứng mà tế bào còn có khả
năng điều chỉnh mức độ tiếp nhận thông tin và
mức độ đáp ứng cho phù hợp với nhu cầu tế
bào.
b. Enzyme, hoocmone……
c. Tạo ra sản phẩm, tín hiệu phù hợp cho hoạt
động sống của tế bào
d. Các thụ thể , các con đường truyền tín hiệu và
các protein đáp ứng ở các tế bào khác nhau
e. Epinephrine (adrenalin) kích thích tế bào gan
phân giải glycogen thành glucose nhưng cũng
kích thích tế bào cơ tim co bóp mạnh làm tim
đập nhanh hơn

1.C
2.D
3.B
4.A
5.E

Ví dụ : Sơ đồ cơ chế điều hoà glucozơ máu
Tiếp nhận tín hiệu

Glucozơ
giảm

Thụ thể trên thành mạch máu

Chuyển đổi tín hiệu

tạo Epinephrine
(adrenaline)

Nồng độ
glucozơ bình
thường

Gan chuyển hoá glicogen
thành glucozơ

Tuyến tuỵ
Tác dụng lên TK
Tăng tiết Glucagôn, giao cảm
giảm bài tiết insulin
Tim đập nhanh

Đáp ứng tín hiệu

Tín hiệu 1

Thụ
thể

Khi nào thì quá trình truyền tín hiệu trong tế bào dừng lại?

Khi nào thì quá trình truyền tín hiệu trong tế bào dừng lại?
• Phân tử tín hiệu rời khỏi thụ thể.
• Phân tử tham gia truyền tín hiệu (thụ thể) trở về trạng thái ban
đầu.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP

1

Hình ảnh sau đây là kiểu truyền tin gì giữa 2 tế bào
?

A. Trực tiếp.
B. Qua synapse.
C. Cận tiết.
D. Nội tiết.

CÂU HỎI LUYỆN TẬP

2

Tín hiệu là…. Và thụ thể tiếp nhận tín hiệu nằm
ở….Đáp ứng tín hiệu là …………Sản phẩm tạo ra tới
ribosome tổng hợp protein

CÂU HỎI LUYỆN TẬP

3

Các thụ thể tiếp nhận tín hiệu nằm ở đâu trong
tế bào?

A. trên màng thylakoid.
B. trên màng tế bào hoặc trong tế bào chất.
C. thành tế bào.
D. nhân.

Cho các nhận định sau: (1) Tế bào có khả năng tiếp nhận thông tin
để đưa ra các đáp ứng.
(2) Tế bào không có khả năng điều chỉnh mức độ thông tin, mức độ
đáp ứng để phù hợp với nhu cầu tế bào.
(3) Thụ thể là các phân tử tiếp nhận tín hiệu.
(4) Các phân tử nhỏ, tan trong lipit thường là các tín hiệu dễ dàng đi
qua màng tế bào.
Trong các nhận định trên, có mấy nhận định đúng về truyền tin
trong tế bào?

4

A. 1.
B. 2.
C. 3.
D. 4.

Câu 5. Dựa vào sơ đồ quá trình truyền tin hãy giải thích tại sao
epinephrine là loại chất được dùng để huy động năng lượng của
các chất dự trữ khi cơ thể căng thẳng thần kinh hoặc thể lực.

Câu hỏi 6: Quan sát hình 12.1 và cho biết
hình ảnh sau là cách truyền tin nào trong 4
cách truyền tin?

Synapse