MÔN: CÔNG NGHỆ 8
CHỦ ĐỀ 2: CƠ KHÍ

TIẾT 19 – BÀI 8: TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I

I. Truyền chuyển động
Nội dung tiết 19
II. Một số bộ truyền động cơ khí

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. Truyền chuyển động
- Khái niệm: Truyền động là truyền và
biến đổi tốc độ từ bộ phận này đến bộ
phận khác của máy phù hợp với yêu cầu
làm việc.

GV yêu cầu HS quan sát H 8.1 trả lời câu hỏi
sau:
? Em có nhận xét gì về:
+ Số chi tiết trong một thiết bị, máy(sản phẩm)
Trong một thiết bị, máy(sản phẩm) có kết cấu rất
 phức tạp thường gồm nhiều chi tiết tạo thành
? Em có nhận xét gì về:
+ Khoảng cách đĩa líp với đĩa xích.
 2 chi tiết đĩa líp với đĩa xích cách xa nhau
? Em có nhận xét gì về:
+ Tốc độ quay của đĩa líp với đĩa xích
 Tốc độ quay của đĩa líp với đĩa xích khác nhau

- Tên gọi:
+ Bộ phận truyền chuyển động gọi là bộ
phận dẫn.
+ Bộ phận nhận chuyển động gọi là bộ
phận bị dẫn.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
II. Một số bộ truyền động cơ khí
1. Truyền động đai

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

3012 : 00
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01

THỜI GIAN

GV yêu cầu HS đọc nội dung mục
II, quan sát Hình 8.2 SGK trang
44, suy nghĩ trong thời gian 3 phút
trả lời các câu sau:
? Cho biết cấu tạo của bộ truyền
đai.
? Cho biết vật liệu chế tạo các bộ
phận của bộ truyền động đai.
? Chỉ ra vật dẫn, vật bị dẫn.
? Nguyên lí làm việc của bộ truyền
động đai.
? Căn cứ vào đâu để tính tỉ số
truyền của bộ truyền đai.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG




? Cho biết cấu tạo của bộ truyền đai.
Bánh đai dẫn 1, bánh đai bị dẫn 2, dây đai 3.
? Cho biết vật liệu chế tạo các bộ phận của bộ truyền động đai.
- Bánh đai: gang, thép, nhôm.
- Dây đai: vải đúc cao su, vải dệt nhiều lớp
? Nguyên lí làm việc của bộ truyền động đai.
+ Bánh đai dẫn (có đường kính D1) quay với tốc độ quay
n1 (vòng/phút).
+ Nhờ lực ma sát giữa dây đai và bánh đai làm bánh đai bị
dẫn (có đường kính D2) quay theo với tốc độ quay n2
(vòng/phút).  i= = => n1 = n2
? Căn cứ vào đâu để tính tỉ số truyền của bộ truyền đai.



- Căn cứ để tính tỉ số truyền của bộ truyền đai là đường
kính của hai bánh đai (hoặc số vòng quay của chúng).

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
II. Một số bộ truyền động cơ khí
1. Truyền động đai
a. Cấu tạo của bộ truyền đai:bánh đai dẫn 1, bánh
đai bị dẫn 2, dây đai 3.
b. Nguyên lí làm việc:
+ Bánh đai dẫn (có đường kính D1) quay với tốc độ quay
n1 (vòng/phút).
+ Nhờ lực ma sát giữa dây đai và bánh đai làm bánh đai bị
dẫn (có đường kính D2) quay theo với tốc độ quay n2
(vòng/phút).
Tỉ số truyền được xác định theo công thức
i= = => n1 = n2
i>1: Truyền động giảm tốc.
i<1: Truyền động tăng tốc.
i=1: Truyền động đẳng tốc.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Quan sát và thảo luận nhóm

1

h.a

2

1

h.b

2

? Quan sát xem bánh nào có tốc độ lớn hơn và chiều quay của chúng ra sao?



Bánh bị dẫn (2) có tốc độ lớn hơn bánh dẫn (1).
Khi 2 nhánh đai mắc song song (a): 2 bánh quay cùng chiều.
Khi 2 nhánh đai mắc chéo nhau (b): 2 bánh quay ngược chiều.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

? Muốn đảo chiều chuyển động, ta mắc dây như thế nào?

MẮC HAI NHÁNH DÂY
ĐAI CHÉO NHAU

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

? Em hãy quan sát các
hình ảnh trên và cho biết
ứng dụng của truyền động
đai.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

Máy kéo, cày

Máy khâu

Máy rửa xe

Máy
tiện
Ô tô

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

II. Một số bộ truyền động cơ khí
1. Truyền động đai
a. Cấu tạo của bộ truyền đai:bánh đai dẫn 1, bánh đai bị dẫn 2, dây đai
3. b. Nguyên lí làm việc:
+ Bánh đai dẫn (có đường kính D1) quay với tốc độ quay n1 (vòng/phút).
+ Nhờ lực ma sát giữa dây đai và bánh đai làm bánh đai bị dẫn (có
đường kính D2) quay theo với tốc độ quay n2 (vòng/phút).
Tỉ số truyền được xác định theo công thức
i= = => n1 = n2
i>1: Truyền động giảm tốc.
? Em hãy cho biết ưu, nhược i<1: Truyền động tăng tốc.
điểm của bộ truyền động đai. i=1: Truyền động đẳng tốc.
- Bộ truyền động đai có cấu
c. Ứng dụng
tạo đơn giản; làm việc êm;
- Cấu tạo đơn giản; làm việc êm; ít ồn; có thể truyền chuyển
ít ồn; có thể truyền chuyển
động giữa các trục ở cách xa nhau sử dụng rộng rãi trong các
động giữa các trục ở cách
loại máy như : máy khâu, máy tiện, ô tô, máy kéo v.v.
xa nhau nhưng có sự trượt
ma sát.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
? Em hãy cho biết vai trò của bộ truyền động
đai trong máy nghiền hạt



- Bộ truyền đai có vai trò truyền chuyển
động từ động cơ điện sang trục nghiền để
máy nghiền hạt làm việc.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
I. Truyền chuyển động
II. Một số bộ truyền động cơ khí
1. Truyền động đai
2. Truyền động ăn khớp

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

3012 : 00
33
59
58
57
56
55
54
53
52
51
50
49
48
47
46
45
44
42
41
40
39
38
37
36
35
34
43
32
31
30
29
28
27
26
25
24
23
22
21
20
19
18
17
16
15
14
13
12
11
10
09
08
07
06
05
04
03
02
01

THỜI GIAN

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1.Bộ truyền động ăn khớp gồm
những bộ phận nào?
2. Chiều quay của các bánh như thế
nào.
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh
2 quay theo.
4. Nêu nguyên lí hoạt động của
truyền động ăn khớp.
5. Em hãy cho biết bánh nào quay
nhanh hơn? Vì sao?

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔICUYỂN ĐỘNG
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Bộ truyền động ăn khớp gồm những bộ phận nào?
 - Truyền động bánh răng: bánh dẫn và bánh bị dẫn.(1,0đ)
- Truyền động xích: Đĩa dẫn, đĩa bị dẫn và xích. (1,0đ)
2. Chiều quay của các bánh như thế nào.
 Cùng chiều hoặc ngược chiều. (2,0đ)
3. Khi em quay bánh 1, tại sao bánh 2 quay theo.
 Khi bánh 1 quay nhờ ăn khớp giữa các răng (răng và mắt xích) làm
cho bánh 2 quay theo.(2,0đ)
4. Nêu nguyên lí hoạt động của truyền động ăn khớp.
 Đĩa xích dẫn (hoặc bánh răng dẫn) có Z1 răng quay với tốc
độ n1 (vòng/phút), dẫn động đĩa xích bị dẫn (hoặc bánh răng
bị dẫn) có Z2 răng quay theo tốc độ n2 (vòng/phút). (1,0đ)
i= = => n1 = n2 (1,0đ)
5. Em hãy cho biết bánh nào quay nhanh hơn? Vì sao?
 Bánh nhỏ quay nhanh hơn vì có số răng ít hơn(2,0đ)

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

? Em hãy quan sát hình
ảnh trên và cho biết
truyền động ăn khớp
được ứng dụng trong các
máy, thiết bị nào.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

Sử dụng trong
xe đạp

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

Sử dụng trong xe máy

Sử dụng trong
hộp số ô tô

Sử dụng trong máy cán thép

Sử dụng trong đồng hồ

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔICUYỂN ĐỘNG
2. Truyền động ăn khớp
- Cấu tạo bộ truyền xích: Gồm đĩa xích dẫn, đĩa xích bị
dẫn và dây xích.
- Cấu tạo bộ truyền bánh răng: Gồm bánh răng dẫn và
bánh răng bị dẫn.
- Nguyên lí:
+ Đĩa xích dẫn (hoặc bánh răng dẫn) có Z1 răng quay với
tốc độ n1 (vòng/phút), dẫn động đĩa xích bị dẫn (hoặc bánh
răng bị dẫn) có Z2 răng quay theo tốc độ n2 (vòng/phút).
Tỉ số truyền được xác định theo công thức
i= = => n1 = n2
Ứng dụng:
+ Bộ truyền xích dùng phổ biến như: xe đạp, xe máy,...
+ Bộ truyền bánh răng dùng nhiều ở: đồng hồ, các loại
hộp số ô tô, xe máy,...

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG

BÀI 8

? Tỉ số truyền của bộ bánh răng này lớn hơn hay nhỏ hơn 1? Vì sao?



- Trong hình, bánh răng chủ động hay bánh răng dẫn (gắn
với tay quay) có ít răng hơn bánh răng bị dẫn.
Khi đó: i = (vì Z2 > Z1 nên i >1)
? Vì sao không dùng bộ truyền động xích cho trường hợp này.



- Vì hai trục đặt gần nhau và cần truyền chuyển động chính xác,
không bị trượt.
- Bộ truyền xích có độ ồn lớn, cấu tạo cồng kềnh và độ chính xác
thấp hơn bánh răng.

CÔNG
NGHỆ

Lớp

8

Truyền và
biến đổi
chuyển động.

BÀI 8

TRUYỀN VÀ BIẾN ĐỔI CHUYỂN ĐỘNG
Khái niệm
truyền chuyển
động
Một số bộ
truyền động
cơ khí

Cấu tạo
Truyền
động đai
Truyền
động ăn
khớp
 

Ứng dụng

Nguyên lí
làm việc
Ứng dụng
Cấu tạo

Nguyên lí
làm việc