CHÀO MỪNG CÁC
ĐẾN VỚI
GIỜ
EM

CÔNG
NGHỆ
HỌC
Chủ đề: Cơ khí –
8
truyền và biến đổi

chuyển động.
Sẵn sàng quan sát,
trao đổi và thực hành
an toàn.

KHỞI ĐỘNG - QUAN SÁT
HÌNH 7.1
Quan sát Hình 7.1 và trả
lời: Bộ phận nào được
dùng để truyền chuyển
động từ bàn đạp đến bánh
xe?
Hình thức: thảo luận,
suy nghĩ và trình bày câu
trả lời.

Hình 7.1. Bộ phận truyền
chuyển động của xe đạp

ĐÁP ÁN VÀ CHỐT KHỞI
ĐỘNG
Đáp án: “thanh kết nối và đĩa nơi xích được
kết nối”.
Chốt kiến thức: trên xe đạp, chuyển động từ
bàn đạp đến bánh xe được truyền qua bộ
truyền xích; cơ cấu truyền chuyển động giúp
truyền chuyển động giữa các bộ phận đặt
cách xa nhau.
Vấn đề cần tìm hiểu: truyền chuyển động
gồm những cơ cấu nào, cấu tạo và nguyên lí
ra sao; chuyển động có thể được biến đổi
như thế nào?

VIDEO

BÀI 7.
TRUYỀN VÀ BIẾN
ĐỔI
CHUYỂN
ĐỘNG
Công nghệ 8 – Kết nối tri thức với
cuộc sống.

MỤC TIÊU BÀI
Trình HỌC
bày được nội dung cơ bản của
1
truyền và biến đổi chuyển động;
cấu tạo, nguyên lí làm việc của
một số cơ cấu truyền và biến đổi
chuyển động.

2

Tháo lắp và tính toán được tỉ số
truyền của một số bộ truyền và
biến đổi chuyển động.

1
2
3
4

TIẾN TRÌNH BÀI
Một số cơ cấu truyền chuyển
HỌC
động:
truyền động ma sát – truyền động
ăn khớp.
Một số cơ cấu biến đổi chuyển
động:
tay quay – con trượt; tay quay –
thanh lắc.
Luyện tập online và thực hành
tháo lắp, đo, tính tỉ số truyền.
Vận dụng: tìm ứng dụng thực
tế
và tạo sản phẩm Word để

VIDEO

TÌM HIỂU MỘT SỐ CƠ CẤU TRUYỀN ĐỘNG KHÁI QUÁT
Truyền chuyển động là
truyền và biến đổi tốc độ
giữa các bộ phận của máy
đặt cách xa nhau.

Hai nhóm cơ cấu phổ
biến: truyền động ma
sát và truyền động ăn
khớp.

TRUYỀN ĐỘNG MA SÁT – XEM
VIDEO
• Quan sát video về truyền động
ma sát.
• Nhiệm vụ trong khi xem: xác
định vật dẫn, vật bị dẫn và
yếu tố giúp truyền chuyển
động.

• Sản phẩm: 2–3 ý ghi nhanh
để chuẩn bị trả lời Hình
7.2.

Video truyền động
ma
sát:
https://www.youtube.com/watch?
v=usl-plrYrjE

QR video truyền động
ma sát

TRUYỀN ĐỘNG MA
SÁT • Hình
thức: cáPHÁ
nhân. HÌNH 7.2
KHÁM
• Quan sát Hình 7.2 và so sánh chiều
quay của bánh dẫn và bánh bị dẫn
trong
haiđộng
trường
a)
Truyền
dây hợp:
đai thẳng.
b) Truyền động dây đai chéo.
• Sản phẩm: câu trả lời về chiều quay của hai
bánh.
2

1

2

1

3
3
a) Truyền động dây đai
b) Truyền động dây đai
thẳng 1. Bánh dẫn; 2. Bánh bị dẫn; 3. Dây chéo
đai

Hình 7.2. Truyền động
đai

VIDEO

THÔNG TIN BỔ SUNG VÀ
ỨNG DỤNG – BỘ TRUYỀN
Quan sát/đọc phần Thông
ĐAI
tin bổ sung trong SGK để

nhận biết thêm vật liệu và
đặc điểm của dây đai.
Liên hệ ứng dụng: máy
khâu, máy khoan, máy
tiện, ô tô, máy kéo,...
Câu hỏi nhanh: Vì sao
dây đai phải có khả năng
tạo ma sát và làm việc
ổn định với bánh đai?

MÁY
KHÂU

MÁY
KHOAN

Ô
TÔ

MÁY
KÉO

HOẠT ĐỘNG SỐ
ĐỌC TƯ
- LIỆU
• Tư liệu: Học liệu số về truyền động cơ
khí.
• Thao tác: mở học liệu → tìm nội dung liên
quan đến truyền động đai → chọn thông
tin phù hợp.
• Nhiệm vụ: đối chiếu với Hình 7.2 và
kiến thức trong SGK; ghi thêm 1 thông
tin giúp em hiểu rõ hơn về truyền
động
đai.
• Sản phẩm: 1 thông tin ngắn + nguồn
học liệu đã khai thác.

• Link:
https://cautructhailong.com.vn/truyen-dong
-co-khi-cho-may-xay-dung.html

BÁO
CHỐT TRUYỀN ĐỘNG MA
CÁO SÁT

HS trình bày câu trả lời
Hình 7.2, nhận xét về D và
n, và thông tin khai thác
từ học liệu.
HS khác nhận xét, bổ
sung.

Chốt: truyền động đai truyền
chuyển động nhờ ma sát; cấu
tạo gồm 2 bánh đai và dây đai;
tỉ số truyền phụ thuộc tỉ lệ
đường kính hai bánh.

Bánh đai
1

Dây
đai

Bánh đai
2

VIDEO

ĐÁP ÁN KHÁM PHÁ
Dây đai thẳng:HÌNH 7.2
bánh dẫn và bánh
bị dẫn quay cùng
chiều.
Dây đai chéo:
bánh dẫn và bánh
bị dẫn quay ngược
chiều.
Nhận xét: cách bố
trí dây đai quyết
định chiều quay của
bánh bị dẫn.

1

3

2

1

a) Truyền động dây đai
thẳng

1 Bánh
dẫn

3

2

b) Truyền động dây đai
chéo

2 Bánh bị
dẫn

3 Dây
đai

CHỐT KIẾN
TRUYỀN
ĐỘNG
MA
THỨC SÁT

Khái niệm: cơ cấu truyền chuyển
động từ vật dẫn tới vật bị dẫn
nhờ lực ma sát.
Trong các bộ truyền động
ma sát, truyền động đai là
loại phổ biến.
Cấu tạo bộ truyền động đai:
bánh dẫn – bánh bị dẫn – dây
đai.
Ứng dụng: máy khâu, máy
khoan, máy tiện, ô tô,
máy kéo,...

NGUYÊN LÍ VÀ TỈ SỐ
TRUYỀN
BỘ
TRUYỀN
Khi bánh dẫn 1 (đường kính
D
1
)
1
quay với tốc độ n , lực ma
sát giữa dây đai 2và các bánh
làm bánh
bị
2
dẫn 2 (đường kính D ) quay
Tỉ
vớisố
truyền:
tốc độ n .n
D

i=

1

n2

=

n1

ĐAI

n2
D1

D2

2.

D1

Trong đó: n là số vòng
quay;
D là đường kính bánh đai.

1

2

Bánh
dẫn

Bánh bị
dẫn

VIDEO

LUYỆN TẬP SGK –
MỐI QUAN HỆ D
VÀ n

Từ công thức 7.1, em có nhận
xét gì
về mối quan hệ giữa đường
kính

bánh
đaithức:
và sốcá
vòng
quay
Hình
nhân
suycủa
nghĩ
chúng?
phát biểu.

ĐÁP
LUYỆN TẬP VÀ
ÁN
CHỐT

Đường kính bánh đai và
số vòng quay tỉ lệ nghịch
với nhau.

Đường kính bánh đai càng
lớn thì số vòng quay càng ít;
đường kính càng nhỏ thì số
vòng quay càng nhiều.

Có thể biến đổi tốc độ bằng
cách
thay đổi đường kính các
bánh đai.

CHẬM

NHAN
H

TRUYỀN
ĂN KHỚP
ĐỘNG XEM

–
Quan sát video về truyềnVIDEO
động
ăn khớp.
Nhiệm vụ: nhận biết hai dạng phổ
biến
xuất hiện trong bài – truyền động
bánh răng và truyền động xích.
Sản phẩm: nêu được bộ phận trực
tiếp
ăn khớp để truyền chuyển động.

Video truyền động ăn khớp:
https://www.youtube.com/watch?v=ANBk
RYXK9e0

TRUYỀN ĐỘNG ĂN
KHÁM
PHÁ– HÌNH
KHỚP
Hình thức:
thảo luận
nhóm.
Quan sát Hình
7.3
và mô tả cấu tạo
a) Truyền động bánh
của:
răng.
b) Truyền động xích.
Sản phẩm: tên đầy đủ
các
bộ phận của từng bộ
truyền.

2

7.3

3
2

1
1

THÔNG TIN BỔ SUNG VÀ ỨNG
DỤNG
ĂN Muốn truyền chuyển
động giữa các trục
cách xa nhau: có thể
dùng bộ truyền động
xích hoặc nhiều cặp
bánh răng kế tiếp
nhau.
Ứng dụng bánh răng:
đồng hồ, hộp số xe
máy,...
Ứng dụng xích: xe
máy, máy nâng
chuyển,...

KHỚP

ĐỒNG
HỒ

HỘP
SỐ
XE
MÁY

XE
MÁY

MÁY
NÂNG
CHUYỂN

HOẠT ĐỘNG SỐ - GOOGLE SEARCH /
GOOGLE IMAGES
Hình thức: nhóm.
Công cụ: Google
Search hoặc Google
Images.
Thao tác: tìm theo từ khóa
phù hợp; ưu tiên nguồn chính
thống; đối chiếu với SGK trước
khi sử dụng.
Nhiệm vụ: tìm 1–2 hình ảnh
hoặc thông tin minh họa cho
truyền động bánh răng hoặc
truyền động xích.
Sản phẩm số: 1–2
hình/thông tin kèm tên
thiết bị và nguồn.

:

BÁO CÁO - CHỐT TRUYỀN ĐỘNG ĂN
KHỚP
Đại diện nhóm
trình bày cấu tạo
Hình 7.3 và
ví dụ vừa tìm kiếm.

Nhóm khác nhận
xét,
bổ sung.

Chốt: truyền động ăn
khớp truyền chuyển
động nhờ sự ăn khớp
giữa các răng hoặc
giữa xích và đĩa xích;
tỉ số truyền phụ thuộc

2

3
2

1

ĐÁP ÁN HÌNH 7.3 - CẤU
Truyền động
bánh răng:
bánh dẫn và
bánh bị dẫn.
Truyền động
xích: đĩa dẫn,
đĩa bị dẫn và
xích.

Hai bánh răng ăn
khớp trực tiếp
quay ngược chiều
nhau; hai đĩa
xích nối bằng
xích quay cùng
chiều.

2

TẠO

3
2

1

1

1. Đĩa dẫn; 2. Đĩa bị dẫn; 3.
Xích
b)
Truyền
động
a) Truyền động bánh răng
xích

1. Bánh dẫn; 2. Bánh bị
dẫn

Hình 7.3. Các bộ truyền động
ăn khớp

CHỐT KIẾN THỨC - TRUYỀN ĐỘNG
ĂN KHỚP
Khái niệm: cơ
cấu truyền
chuyển động từ
vật dẫn tới vật bị
dẫn qua các cơ
cấu ăn khớp.
Khi bánh/đĩa
dẫn có
1
1
Z1 răng quay với
tốc độ n1,
bánh/đĩa bị dẫn
có Z₂ răng quay
với tốc độ n₂.

Hai dạng phổ
biến: truyền
động bánh
răng và truyền
động xích.

Tỉ số
truyền:

i =

n1
n2

=

Z2
Z1

MỘT SỐ CƠ CẤU BIẾN
ĐỔI
CHUYỂN
ĐỘNG
KHÁI
1.
Tay
quay
–
con
Biến đổi chuyển động là
trượt
biến chuyển động ban QUÁT
đầu
thành dạng chuyển
động
Hai cơkhác.
cấu tìm hiểu

trong bài: tay quay
–
con trượt; tay quay
–
thanh
Mỗi cơ lắc.
cấu biến đổi
chuyển
động quay thành
chuyển

chuyển động
quay

chuyển động tịnh
tiến

2. Tay quay – thanh
lắc
chuyển động
lắc

chuyển động
quay

CƠ CẤU TAY QUAY - CON TRƯỢT: XEM
VIDEO
Quan sát video về
cơ cấu tay quay –
con trượt.
Nhiệm vụ: nhận biết
chuyển động vào,
chuyển động ra
và các bộ phận chính.
Sản phẩm: dự đoán cơ
cấu này biến đổi giữa
những dạng chuyển
động nào.
Video cơ cấu tay
quay – con trượt:
https://www.youtube.com/watch?v=GuEWV
T5xVX4

QR video
tay quay
–
con
trượt

KHÁM PHÁ HÌNH 7.4
–
ĐỐI CHIẾU CÁC BỘ
PHẬN

Hình thức: cá
nhân.

Quan sát Hình
7.4a
và Hình 7.4b.
Câu hỏi: Các bộ
phận trong cơ cấu
tay quay – con
trượt tương ứng với
bộ phận nào trong
mô hình xi lanh, pít
tông?
Sản phẩm: 4 cặp bộ
phận tương ứng.

B

2

1

B
'

A

C

3

1

B
'

2

C

4
3
2

4
1

1
.

1

THÔNG TIN BỔ SUNG – CÁC
KHỚP Khớp
NỐItịnh tiến
Con trượt và giá
đỡ được nối với
nhau bằng khớp
tịnh tiến.

2

Các chi tiết còn
lại được nối với
nhau bằng
khớp quay.

3

Câu hỏi kiểm
tra:
bộ phận nào trực
tiếp chuyển động
tịnh tiến qua lại?

(trượt)

Con
trượt
Giá
đỡ

Khớp quay
(bản lề)

Tay
quay

Thanh
truyền

Con
trượt

HOẠT ĐỘNG SỐ – TÌM ỨNG DỤNG TAY
QUAY
CON
TRƯỢT
Công cụ:
Google Search hoặc
Google Images.

Thao tác:
tìm 1–2 hình ảnh/thông tin
theo từ khóa; ưu tiên nguồn
chính thống; đối chiếu với
SGK.

Nhiệm vụ:
xác định thiết bị cơ cấu tay
quay – con trượt hoặc cơ
cấu biến đổi quay ↔ tịnh
tiến.

Sản phẩm số:

hình ảnh + tên thiết bị +
dạng chuyển động vào/ra
+ nguồn.

BÁO
trình bày kết
1. HS
CÁO
quả

CHỐT TAY QUAY CON
TRƯỢT

Hình 7.4 và ví dụ tìm kiếm.

CƠ CẤU TAY QUAY - CON
TRƯỢT
Tay

quay

Thanh
truyền

2.HS khác nhận xét,
bổ sung.

3.Chốt: cơ cấu tay quay -

con trượt gồm 4 bộ phận;
biến đổi quay ↔ tịnh tiến;
các khớp nối phải cho
phép các chi tiết chuyển
động
đúng quỹ đạo.

Giá
đỡ

Con
trượt

LIÊN HỆ THỰC TẾ – CƠ CẤU BIẾN ĐỔI
CHUYỂN ĐỘNG
Tìm ít nhất 1
ví dụ

1 Ngoài cơ cấu tay

quay – con trượt, em
hãy tìm hiểu thực tế
để cho biết còn có cơ
cấu nào biến đổi
chuyển động quay
thành chuyển động
tịnh tiến và ngược lại?

2 Hình thức:
cá nhân tìm hiểu và
nêu
ít nhất 1 ví dụ.

Bánh răng – thanh
răng
Bánh răng quay
làm cho thanh
răng chuyển động
tịnh tiến và ngược
lại.

Cổng trượt tự
Độngđộng
cơ quay

truyền qua cơ cấu
bánh răng – thanh
răng để cánh cổng
tịnh tiến và ngược
lại.

Cơ cấu vít me – đai
ốc
Vít me quay
làm
đai ốc chuyển
động tịnh tiến và
ngược lại.

GỢI Ý ĐÁP ÁN – LIÊN HỆ THỰC
TẾ

1

Cơ cấu bánh
răng – thanh
răng.

2

Cơ cấu đóng mở cánh
cổng hoặc một số cơ
cấu truyền động ren.

3

Chốt: cùng một yêu cầu
biến đổi chuyển động
có thể được thực hiện
bằng nhiều cơ cấu khác
nhau tùy thiết bị.

SẢN PHẨM THỰC HÀNH – TIÊU CHÍ HOÀN
THÀNH :

1

Lắp đúng và đủ chi
tiết; cơ cấu hoạt động
được.

2

Số liệu D hoặc Z
được đo/đếm rõ
ràng.
Tính tỉ số truyền
đúng công thức và
ghi đơn vị/thông số
hợp
lí.
Nhóm giải thích được

3
4
5

chiều quay hoặc dạng
chuyển động
quan sát được.
Thao tác an toàn, phối
hợp nhóm và hoàn trả
dụng cụ đầy đủ.

D

0
c
m

1

2

3

4

5

HOÀN THÀNH TỐT = ĐÚNG + RÕ + AN

GỢI Ý SẢN PHẨM VẬN DỤNG - CHỐT
1

Xe đạp, xe
có
bộ truyền xích/bánh
máy:
răng.

2

Ô tô, máy nông
nghiệp:
có nhiều bộ truyền
bánh răng, đai hoặc cơ
cấu biến đổi chuyển
động.
Có thể chọn máy khâu,
máy khoan, cơ cấu pít
tông - xi lanh,... Nếu
quan sát được tại gia
đình/địa phương.
Chốt:
khi nêu ứng dụng phải chỉ
rõ
cơ cấu nào đang truyền
hoặc
biến đổi chuyển động,

3

4

1
2
3

HƯỚNG DẪN VỀ
NHÀ

Ghi nhớ kiến thức trong
bài.
Hoàn thành bài tập
phần
Vận dụng và nộp file
Word
Chuẩn
bị bài
theo yêu
cầu.mới:
Bài 8 – Gia công cơ khí
bằng tay.

W

NHỚ NỘP BÀI ĐÚNG

CẢM ƠN CÁC
Chúc các em học tốt và vận
dụng kiếnEM!
thức cơ khí an
toàn, hiệu quả trong thực
tế.