KHOA HỌC
TỰ NHIÊN 7

Bài 3:

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

BÀI 4

(7 tiết)

3. Các nguyên tố kim loại

3. Các
nguy
ên tố
kim
loại
Dùng Bảng tuần hoàn hãy cho biết các nguyên tố
kim loại thuộc nhóm nào của Bảng tuần hoàn?

 Hầu hết các kim loại thuộc nhóm IA; nhóm
IIA; nhóm IIIA và một số thuộc nhóm IVA;
VA và VIA của Bảng tuần hoàn
 Các nguyên tố kim loại thuộc nhóm IB đến
VIIIB, các nguyên tố lanthanide và actinide
được xếp riêng thành 2 hàng ở cuối bảng

Nhóm kim loại
kiềm

Kim loại
kiềm

Nhóm kim loại
kiềm thổ

Ứng dụng của một số nguên tố kim loại nhóm A.

potassi
um

3. CÁC NGUYÊN TỐ KIM LOẠI
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim loại, bao
gồm một số nguyên tố nhóm …… và tất cả các nguyên tố nhóm
……..
– Nguyên tố kim loại nhóm A gồm nhóm IA, IIA (trừ nguyên tố
…………….), IIIA (trừ nguyên tố ………………..) ...
+ Nguyên tố kim loại thuộc nhóm IA được gọi là nhóm kim loại
………….
+ Nguyên tố kim loại thuộc nhóm IIA gọi là nhóm kim loại
………………………...
– Các nguyên tố nhóm B đều là …………….. Một số kim loại nhóm
B có ứng dụng rộng rãi:
…………………………………………………

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
(Thời gian hoàn thành 5 phút)
Câu 1. Một kim loại ở thể lỏng trong điều kiện thường
được ứng dụng để chế tạo nhiệt kế. Đó là kim loại nào?
Cho biết vị trí (ô, nhóm, chu kì) của nguyên tố đó.
Câu 2. Hãy cho biết những kim loại nào được sử dụng
làm đồ trang sức, làm dây dẫn điện, làm vật liệu trong
xây dựng, hãy cho biết vị trí (ô, nhóm, chu kì) của
nguyên tố đó trong bảng tuần hoàn.

Hg là chất độc hại gây nguy hiểm tới sức khỏe con người. Theo WHO (tổ chức y tế

thế giới) thì chất này là một trong mười nhóm hóa chất độc nhất. Ở dạng kim loại, các
hợp chất và muối của Hg rất độc. Khi cơ thể tiếp xúc, hít thở hay nuốt phải các chất trên
sẽ gây tổn thương não và gan.
Kim loại Hg: Tiếp xúc qua con đường không khí và được hít vào phổi. Thể hơi của Hg là
nguy hiểm nhất. Chất này được sinh ra từ hoạt động của các nhà máy nhiệt điện, lò đốt
rác hoặc cháy rừng, vỡ nhiệt kế.
 

ỨNG DỤNG CỦA MỘT SỐ KIM LOẠI NHÓM B

20

Bài tập

Câu 1. Cho các nguyên tố sau: P, Ba, Rb, Cu, Fe, Ne, Si.
a) Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết trong các nguyên tố trên,
nguyên tố nào là kim loại, nguyên tố nào là phi kim
b) Nêu ứng dụng trong đời sống của một nguyên tố trong số các
nguyên tố trên.

Đáp án

a) - Các nguyên tố kim loại là: Ba, Rb, Cu, Fe
- Các nguyên tố phi kim là: P, Si
b) Ứng dụng của nguyên tố Nhôm (Al) trong đời sống
- Được dùng để chế tạo máy bay, ô tô, tên lửa, tàu vũ trụ
- Dùng trong xây dựng nhà cửa và trang trí nội thất

Câu 2: Cho các nguyên tố hoá học sau: H, Mg, B, Na, S, O, P, Ne,
He, Al.
a) Những nguyên tố nào thuộc cùng một nhóm?
b) Những nguyên tố nào thuộc cùng một chu kì?
c) Những nguyên tố nào là kim loại? Phi kim? Khí hiếm?

Đáp án

a) Những nguyên tố thuộc cùng một nhóm: (H, Na), (B, Al), (S,
O), (He, Ne).
b) Những nguyên tố thuộc cùng một chu kì: (H, He), (B, O, Ne),
(Na, Mg, Al, P, S).
c) Những nguyên tố là kim loại: Na, Mg, Al, B; phi kim: O, P, S;
khí hiếm: He, Ne.

4. Các nguyên tố phi kim

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
( Thời gian hoàn thành 6 phút)
Câu 1. Nêu vị trí các nguyên tố phi kim . Cho
biết ở điều kiện thường các nguyên tố phi kim
tồn tại ở những trạng thái nào?
Câu 2. Cacbon, nitrogen, oxygen và cholorine
là những nguyên tố phi kim phổ biến và gần
gũi trong đời sống. Em hãy cho biết vị trí
(nhóm, chu kì) của chúng trong bảng tuần
hoàn.

F- Fluorine dưới nhiều hình thức là thành phần hoạt
chất phổ biến nhất trong kem đánh răng để ngăn ngừa
sâu răng. Fluoride có số lượng nhỏ trong thực vật, động
vật và một số nguồn nước tự nhiên. Chất fluoride bổ
sung trong kem đánh răng có tác dụng tốt đối với quá
trình hình thành men răng và xương.

4. CÁC NGUYÊN TỐ PHI KIM
Các nguyên tố phi kim bao gồm:
+ Nguyên tố ………………….. ở nhóm IA.
+ Một số nguyên tố nhóm IIIA (ví dụ nguyên tố
…………) và IVA (ví dụ nguyên tố
……………).
+ Hầu hết các nguyên tố thuộc nhóm ………,
……….. và ………………….

Bài 3:

SƠ LƯỢC VỀ BẢNG TUẦN HOÀN CÁC NGUYÊN TỐ HÓA HỌC

BÀI 4

5. Các nguyên tố khí hiếm

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
(Thời gian hoàn thành 6 phút)
Câu 1. Cho biết vị trí của các nguyên tố khí hiếm
Câu 2. Sử dụng hình 4.1 em hãy nhận xét về số electron lớp
ngoài cùng trong nguyên tử của các nguyên tố khí hiếm.
Câu 3. Vào những dịp tết hay lễ hội, ở một số thành phố hoặc
khu vui chơi giải trí công cộng chúng ta thường thấy những
khinh khí cầu đủ màu sắc bay trên bầu trời. Theo em người
ta đã bơm khí nào trong các khí: oxygen, helium, hydrogen
vào khinh khí cầu? Giải thích sự lựa chọn đó.
32

Các nguyên tố khí
hiếm

5. NHÓM CÁC NGUYÊN TỐ KHÍ HIẾM
Nhóm cuối cùng trong bảng tuần hoàn là nhóm
các nguyên tố khí hiếm (nhóm …………).

khi nghiên cứu các
nguyên tố khí hiếm, các
nhà hóa học phát hiện ra
rằng các nguyên tố này
đều có số electron lớp
ngoài cùng của nguyên
tử bão hòa (2 hoặc 8
electron). Với cấu tạo
bền vững như vậy,
chúng hoạt động hóa
học cực kì yếu. Ở điều
kiện thường, các nguyên
tố này rất khó phản ứng
hóa học với các vật chất
khác, để hình thành các
hợp chất.

ĐIỀU BẠN CẦN BIẾT
Khinh khí cầu, bóng bay
có thể bơm bằng khí helium hoặc
hydrogen vì chúng là các khí nhẹ nhất
trong các chất khí.
Khi bạn ra đường mua bóng bay được
bơm hơi ở các điểm vui chơi giải trí,
hầu như tất cả những quả bóng bay
đó đều chỉ được bơm bằng khí
Hidro vì khí Heli rất đắt. Nếu bán cho
bạn 20.000 quả bóng bay đó người ta
cũng chỉ hòa hoặc không đủ tiền
mua khí Heli
Tuy nhiên, khi bơm bằng hydrogen có
thể nguy hiểm vì nó dễ phản ứng với
oxygen gây nổ, còn với helium là khí
ở điều kiện thường khó có thể phản
ứng với các vật chất khác nên an toàn
hơn.

Thảo luận nhóm ( 5 phút)
1. Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy xác định vị trí (số thứ tự, chu kì,
nhóm) của khí hiếm neon.
2. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học gồm các nguyên tố:
A. Kim loại và phi kim
B. Phi kim và khí hiếm
C. Kim loại và khí hiếm
D. Kim loại, phi kim và khí hiếm
Hãy chọn đáp án đúng nhất.
3. Cho các nguyên tố sau:
a) Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết trong các nguyên tố trên,
nguyên tố nào là kim loại, nguyên tố nào là phi kim.
b) Nêu ứng dụng trong đời sống của một nguyên tố trong số các
nguyên tố trên.

ĐÁP ÁN
1. Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy xác định vị trí (số thứ tự,
chu kì, nhóm) của khí hiếm neon.
Dựa vào bảng tuần hoàn, ta xác định được nguyên tố
neon (Ne) ở ô thứ 10, chu kì 2, nhóm VIIIA.

ĐÁP ÁN
2. Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học gồm các nguyên
tố:
A. Kim loại và phi kim
B. Phi kim và khí hiếm
C. Kim loại và khí hiếm
D. Kim loại, phi kim và khí hiếm
Hãy chọn đáp án đúng nhất.

ĐÁP ÁN

3. Cho các nguyên tố sau:
a) Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết trong các nguyên tố trên,
nguyên tố nào là kim loại, nguyên tố nào là phi kim.
b) Nêu ứng dụng trong đời sống của một nguyên tố trong số các
nguyên tố trên.

a) Nguyên tố kim loại: Ba, Rb, Cu, Fe.
Nguyên tố phi kim: P, Si.
b) Sắt là nguyên tố phổ biến và được ứng dụng
rộng rãi trong đời sống như sắt, thép xây dựng;
khung cầu; khung xe; máy móc; …

Bài tập

Câu 1:Điền từ thích hợp vào chỗ trống:kim loại;
phi kim; khí hiếm;
kim loại
Phần lớn các nguyên tố (1) ……….....nằm
phía bên
trái của bảng tuần hoàn
phi kim
và các nguyên tố (2) ......................được
xếp phía
bên phải của bảng tuần hoàn.
khí hiếm
Các nguyên tố (3) ...........................nằm
ở cột cuối
cùng của bảng tuần hoàn các

Bài tập

Câu 2: Cho các nguyên tố sau: Ca, S, Na, Mg, F, Ne. Sử dụng bảng
tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
a) Hãy sắp xếp các nguyên tố trên theo chiều tăng dần điện tích hạt
nhân.
b) Cho biết mỗi nguyên tố trong dãy trên là kim loại, phi kim hay
khí hiếm.
Kí hiệu hóa học
Điện tích hạt nhân => Các nguyên tố theo chiều
Ca
+20
tăng dần điện tích hạt nhân:
S
+16
F, Ne, Na, Mg, S, Ca
Na
+11
- Kim loại: Na, Mg, Ca
Mg
+12
- Phi kim: F, S
F
+9
Ne
+10
- Khí hiếm: Ne

Câu 3. Cho các nguyên tố sau: P, Ba, Rb, Cu,
Fe, Ne, Si
a) Sử dụng bảng tuần hoàn, hãy cho biết trong
các nguyên tố trên, nguyên tố nào là kim loại,
nguyên tố nào là phi Đáp
kim án
a) 
b) Nêu ứng dụng trong đời sống của một nguyên
-tốCác
nguyên
kim loại
Ba, Rb, Cu, Fe
trong
số cáctốnguyên
tố là:
trên.
- Các nguyên tố phi kim là: P, Si
b) Ứng dụng của nguyên tố Nhôm (Al) trong đời
sống

Câu 4: Mô hình sắp xếp electron trong nguyên tử của nguyên tố X như sau:
a) Trong nguyên tử X có bao nhiêu electron và được sắp xếp
thành mấy lớp?
b) Hãy cho biết tên nguyên tố X
c) Gọi tên một nguyên tố khác mà nguyên tử của nó có cùng
số lớp electron với nguyên tử nguyên tố X

Đáp án

a) Mô hình cấu tạo nguyên tử X có: 10 hình tròn nhỏ màu xanh, 2 đường tròn
xung quanh hạt nhân. => Nguyên tử X có 10 electron và có 2 lớp electron
b) Nguyên tử X có điện tích hạt nhân = +10 => STT của X trong bảng tuần
hoàn là 10 => X là Neon
c) Nguyên tố X có 2 lớp electron => Nằm ở chu kì 2 của bảng tuần hoàn
=> Nguyên tố cùng nằm ở chu kì 2 là: Oxygen, Nitrogen, Carbon…

Câu 4. Nguyên tố phi kim không thuộc nhóm nào
sau đây trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá
học?
A. Nhóm IA.
B. Nhóm IVA.
C.Nhóm IIA.
D. Nhóm VIIA.