Tiết 87: Đọc văn
GV: Dương Thanh Dương
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Dựa vào phần Tiểu dẫn của SGK, em hãy nêu những hiểu biết về cuộc đời và thơ ca của Tố Hữu.








- Tố Hữu (1920-2002), quê quán Thừa Thiên - Huế.
Năm 1938 được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Sự nghiệp thơ ca gắn liền với sự nghiệp cách mạng.
“Lá cờ đầu của thơ ca cách mạng”, tiêu biểu khuynh hướng thơ trữ tình – chính trị.
Chân dung nhà thơ Tố Hữu lúc 17 và 20 tuổi
Trong hai cuộc chiến chống Pháp và Mỹ cho đến năm 1986, Tố Hữu liên tục giữ nhiều chức vụ quan trong trong bộ máy lãnh đạo nhà nước.
Nhà thơ Tố Hữu cùng Bác Hồ về thăm PacBó-1961
Bút tích nhà thơ Tố Hữu
Bài thơ cuối cùng
Báo Văn Nghệ số 50 ngày 14-12-2002
Lễ truy điệu nhà Tố Hữu: 9/12/2002
Mộ của nhà thơ Tố Hữu
2. Bài thơ “Từ ấy”
Hãy cho biết xuất xứ và hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
- Từ ấy thuộc phần Máu lửa trong tập thơ cùng tên
- Sáng tác tháng 7-1938, khi Tố Hữu được kết nạp vào Đảng Cộng sản
Bố cục: Gồm 3 đoạn
TỪ ẤY (Tố Hữu)
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim…

Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.

Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…


II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN

Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim …

1. Khổ thơ 1 – Niềm vui lớn
Ẩn dụ
“nắng hạ”
“mặt trời chân lý”
Ánh sáng mùa hạ rực rỡ
Đảng là nguồn sáng diệu kì toả ra tư tưởng đúng đắn, tốt đẹp
Động từ
Ánh sáng đột ngột, có sức xuyên chiếu mạnh
Ánh sáng của lí tưởng xua tan màn sương mù của ý thức tiểu tư sản.
“bừng”
“chói”
Mở ra một chân trời mới về nhận thức, tư tưởng, tình cảm
Thể hiện tình cảm trân trọng, thành kính, thiêng liêng của tác giả
1. Khổ thơ 1 – Niềm vui lớn
So sánh
hồn tôi
vườn hoa lá,
rất đậm hương,
rộn tiếng chim …
Niềm vui sướng vô hạn; vẻ đẹp, sức sống mới của tâm hồn - hồn thơ Tố Hữu khi đón nhận lí tưởng
1. Khổ thơ 1 – Niềm vui lớn
1. Khổ thơ 1 – Niềm vui lớn
Tiểu kết
Hình ảnh tươi sáng, tràn đầy
hương sắc, âm thanh và
sức sống
Tâm trạng hân hoan, vui sướng, say mê, hạnh phúc vô bờ khi bắt gặp lí tưởng cách mạng
Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời.
2. Khổ thơ 2 - Lẽ sống lớn
Từ ngữ giàu giá trị biểu cảm
Ý thức tự nguyện sống chan hòa với mọi người
2. Khổ thơ 2 - Lẽ sống lớn
Ẩn dụ
Hồn khổ
Quần chúng lao khổ
Khối đời 
Đông đảo khối người đoàn kết vì mục tiêu chung trong cuộc đời
« Tôi » đặt mình vào giữa dòng đời, trong môi trường rộng lớn của quần chúng lao khổ  tìm thấy niềm vui, sức mạnh mới bằng nhận thức và tình cảm
2. Khổ thơ 2 - Lẽ sống lớn
lòng tôi ……………………..mọi người
tình (tôi)……………………..trăm nơi
hồn tôi ……………………..bao hồn khổ
Cá nhân

Cộng đồng
buộc
trang trải
với
Cái “TÔI” hòa vào với cái “TA”
 “MẠNH KHỐI ĐỜI”
HOÀ VÀO
2. Khổ thơ 2 - Lẽ sống lớn
Nhận thức sâu sắc về lẽ sống: chủ động gắn bó với những người cùng cảnh ngộ, đặc biệt quan tâm những người nghèo khổ để tìm thấy niềm vui và sức mạnh mới
Tiểu kết
2. Khổ thơ 2 - Lẽ sống lớn
Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…
3. Khổ thơ 3 – Tình cảm lớn
tình hữu ái giai cấp, tình thân yêu ruột thịt với quần chúng lao khổ
3. Khổ thơ 3 – Tình cảm lớn
khẳng định sự chuyển biến lớn lao trong tình cảm
Điệp cấu trúc
“đã là/là…của…”
Các từ “ con”, “ em”, “ anh”
xác định vị trí của “ Tôi” trong đại gia đình cần lao
3. Khổ thơ 3 – Tình cảm lớn
“Kiếp phôi pha”
Những người lao động vất vả, đau khổ, bất hạnh, dãi dầu mưa nắng
“Cù bất cù bơ”
Lang thang, vất vưởng, bơ vơ không nơi nương tựa..
Quần chúng nhân dân lao động nghèo
đông đảo
số từ ước lệ vạn
TÔI
CON
của vạn nhà
EM
của vạn kiếp…
ANH
của vạn đầu
em nhỏ
“Tôi” – là thành viên của “vạn nhà”, có tình cảm gắn bó thân thiết với quần chúng lao khổ, như người ruột thịt, cùng gia đình
3. Khổ thơ 3 – Tình cảm lớn
Sự chuyển biến sâu sắc trong tình cảm của nhà thơ
3. Khổ thơ 3 – Tình cảm lớn
Tiểu kết
Từ ấy
Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim…

Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải với trăm nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời

Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm, cù bất cù bơ…
Niềm vui lớn (vui sướng
mãnh liệt của nhà thơ khi
gặp ánh sáng lí tưởng)
Lẽ sống lớn (Nhận thức
sâu sắc về lẽ sống)
Tình cảm lớn (Chuyển biến
sâu sắc trong tình cảm)
III. TỔNG KẾT
1.Nội dung 
Niềm vui lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn trong buổi đầu gặp lí tưởng cộng sản.
2.Nghệ thuật
Hình ảnh thơ tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng; ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu; giọng thơ sảng khoái; nhịp thơ hăm hở…
- Bài thơ giúp cho em hiểu gì về việc xác định lí tưởng?
- Lí tưởng của em hiện nay là gì?
- Em sẽ làm gì để thực hiện lí tưởng đó?
III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật : Hình ảnh thơ tươi sáng, giàu ý nghĩa tượng trưng; ngôn ngữ gợi cảm, giàu nhạc điệu; giọng thơ sảng khoái; nhịp thơ hăm hở…

2. Nội dung : Niềm vui lớn, lẽ sống lớn, tình cảm lớn trong buổi đầu gặp lí tưởng cộng sản.

Những nét đặc sắc về giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ là gì?