Bài 2: TỰ CHỦ
KHỞI ĐỘNG

HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Một người mẹ
Bà Tâm có một người con trai tên là M. Anh M là một người đi biển giỏi và là trụ cột trong gia đình. Bà Tâm nhận thấy con có những dấu hiệu không bình thường thì M đã nghiện ma túy từ lâu, bị nhiễm HIV/AIDS. Biết tin, bà Tâm choáng váng, đau khổ đến mất ăn mất ngủ vì thương con. Mặc dù rất đau dớn, nhưng bà không khóc trước mặt con và đã nén chặt nỗi đau để chăm sóc con. Bà còn tích cực giúp đỡ những người có HIV/AIDS khác và vận động gia đình những người này không xa lánh mà gần gũi, chăm sóc họ.
2. CHUYỆN CỦA N
N là con út trong một gia đình khá giả, được bố mẹ rất cưng chiều. Lúc đầu, N là một học sinh ngoan và học khá. Nhưng sau đó, N bị bạn bè xấu rủ rê theo chúng tập hút thúc lá, uống bia, đua xe máy và chơi các trò chơi nguy hiểm khác. N trốn học liên miêm, vì vậy cuối năm lớp 9, N thi trượt tốt nghiệp. Đúng lúc đang buồn chán tuyệt vọng, N liền hút thử....Cứ như vậy một lần, rồi lần nữa,...N đã bị nghiện. Để có tiền chích hút, N tha gia vào một nhó trộm cắp và bị bắt trong lúc đi ăn trộm.
PHIẾU BÀI TẬP nhóm 1
(THẢO LUẬN NHÓM)
 
Nỗi bất hạnh đến với gia đình bà Tâm như thế nào?

Bà Tâm đã làm gì trước nỗi bất hạnh của gia đình?
...............................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................................

Theo các bạn, bà Tâm là người như thế nào?
PHIẾU BÀI TẬP nhóm 2
(THẢO LUẬN NHÓM)
 
Trước đây N là một học sinh có những ưu điểm gì?

Những hành vi sai trái của N sau này là gì?
...............................................................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................................

Vì sao N lại có lại có một kết cục xấu như vậy?
PHIẾU BÀI TẬP nhóm 1
(THẢO LUẬN NHÓM)
 
Nỗi bất hạnh đến với gia đình bà Tâm như thế nào?

Bà Tâm đã làm gì trước nỗi bất hạnh của gia đình?
- Con trai bà Tâm nghiện ma tuý, bị nhiễm HIV/AIDS
- Bà nén chặt nỗi đau để chăm sóc con
- Bà tích cực giúp đỡ những người bị nhiễm HIV/AIDS
Vận động mọi người quan tâm, giúp đỡ họ.
Bà Tâm là người đã làm chủ được tình cảm, hành vi của mình nên đã vượt qua được đau khổ, sống có ích cho con và những người khác.

Theo các bạn, bà Tâm là người như thế nào?
PHIẾU BÀI TẬP nhóm 2
(THẢO LUẬN NHÓM)
 
Trước đây N là một học sinh có những ưu điểm gì?

Những hành vi sai trái của N sau này là gì?
- N là học sinh ngoan và học khá.
- N bị bạn bè xấu rủ rê tập hút thuốc lá, đua xe máy, uống bia
- N trốn học, thi trượt tốt nghiệp.
- N bị nghiện, tham gia trộm cắp và bị bắt.
N không làm chủ được tình cảm và hành vi của mình, đã gây hậu quả xấu cho bản thân, gia đình, xã hội.

Vì sao N lại có lại có một kết cục xấu như vậy?
1. Khái niệm
Ý kiến chung của cả nhóm
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
Qua hai câu chuyện về bà Tâm và M, các bạn nhận xét gì về họ?

Theo em, tính tự chủ được thể hiện như thế nào ?

Tự chủ là gì?
.................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
...............................................................................................................................................................................................................
…………………………………….
THẢO LUẬN NHÓM
...............................................................................................................................................................................................................................
Ý kiến chung của cả nhóm
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Viết ý kiến cá nhân
Kĩ thuật “Khăn trải bàn”
Qua hai câu chuyện về bà Tâm và N, các bạn nhận xét gì về họ?

Theo em, tính tự chủ được thể hiện như thế nào ?

Tự chủ là gì?
Trước mọi sự việc, người có tính tự chủ thường tỏ ra bình tỉnh không nóng nảy, vội vàng;
- Khi gặp khó khăn không sợ hãi hoặc chán nản;
- Trong cư xử với mọi người thường tỏ ra ôn tồn, mềm mỏng, lịch sự
Tự chủ là làm chủ bản thân. Người biết tự chủ là người làm chủ được suy nghĩ, tình cảm, hành vi của mình trong mọi hoàn cảnh, tình huống, luôn có thái độ bình tĩnh, tự tin biết điều chỉnh hành vi của mình.
THẢO LUẬN NHÓM
Bà Tâm là một con người có đức tính tự chủ, vượt khó khăn, không bi quan, giàu lòng nhân ái.Còn N không có đức tính tự chủ, thiếu tự tin và không có bản lĩnh.
Tự chủ là làm chủ bản thân. Người biết tự chủ là người làm chủ được suy nghĩ, tình cảm, hành vi của mình trong mọi hoàn cảnh, tình huống, luôn có thái độ bình tĩnh, tự tin biết điều chỉnh hành vi của mình.
2. Biểu hiện
Thái độ
Việc làm
Lời nói
Mỗi đội cử 5 bạn xuất sắc nhất
Chia lớp ra thành ba đội
Đại diện hai đội lên bảng và viết, dán những biểu hiện của Tự chủ trong thời gian 5’
Đội nào viết được nhiều truyền thống sẽ được 10 điểm.
TRÒ CHƠI
“NGƯỜI LÀM VƯỜN TỰ CHỦ”
Tự tin
Không hoang mang
Lời nói
Thái độ
Việc làm
Lịch sự
Điềm tĩnh
Có văn hóa
Nhẹ nhàng
Suy nghĩ kĩ.
Tự điều chỉnh hành vi
Bình tĩnh
Ôn tồn
Đúng mực
kiềm chế cảm xúc
*Biểu hiện của tự chủ
Biểu hiện của tự chủ được thể hiện ngay ở lời nói, việc làm và thái độ của mọi người trong cuộc sống.
1. Biểu hiện của tự chủ: Biết kiềm chế cảm xúc, bình tĩnh, tự tin trong mọi tình huống; không nao núng, hoang mang khi khó khăn; không bị ngả nghiêng, lôi kéo trước những áp lực tiêu cực...
2. Biểu hiện chưa tự chủ: Nổi nóng, to tiếng, cãi vã, gây gổ, sợ hãi, chán nản bị lôi kéo, dụ dỗ, lợi dụng,có những hành vi tự phát như: văng tục, cư xử thô lỗ.
3. Ý nghĩa
Trò chơi
“KÌ PHÙNG ĐỊCH THỦ"
Tìm ca dao, tục ngữ, châm ngôn về Tự chủ
- Ai cũng tạo nên số phận của mình.
- Ăn đói qua ngày, ăn vay nên nợ
- Làm người ăn tối lo mai
Việc mình hồ dễ để ai lo lường
- Ăn có nhai, nói có nghĩ
- Đừng ăn thỏa đói, đừng nói thỏa giận...
Xem video và nêu cảm nhận
TRÒ CHƠI: TRANH TÀI HÙNG BIỆN
2. CÂU HỎI: Vì sao con người cần phải biết tự chủ? ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
CÂU HỎI 1: Nhân vật trong video đã có tính tự chủ chưa?
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………...
3. CÂU HỎI 3: Tự chủ có ý nghĩa như thế nào?
………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
* Vì sao phải tự chủ
- Tính tự chủ rất cần thiết vì trong cuộc sống, con người luôn luôn gặp những tình huống đòi hỏi phải có sự ứng xử đúng đắn, phù hợp.
- Tính tự chủ giúp con người tránh được những sai lầm không đúng, sáng suốt lựa chọn cách thức thực hiện mục đích cuộc sống của mình.
- Trong xã hội, nếu mọi người đều biết tự chủ, biết xử sự như những người có văn hoá thì xã hội sẽ tốt đẹp hơn.
* Ý nghĩa của tự chủ
- Tự chủ là một đức tính quý giá.
- Có tự chủ con người sống đúng đắn, có văn hoá.
- Tính tự chủ giúp con người vượt q ua khó khăn, thử thách và cám dỗ.
4. Cách rèn luyện
LUẬT CHƠI:
- Một bạn học sinh đóng vai phóng viên xuống dưới lớp để phỏng vấn một số bạn với những câu hỏi liên quan đến bài học như:
? Bạn đã tự chủ chưa? Vì sao?
? Kể 2 việc mà bạn thấy mình là người tự chủ?
? Kể 2 việc mà bạn chưa thấy hài lòng về tính tự chủ của bản thân?
? Cách rèn luyện tự chủ là gì?
- Các bạn được phỏng vấn tự giới thiệu về mình ngắn gọn trước khi trả lời phỏng vấn.
Trò chơi
“PHÓNG VIÊN NHÍ”
* Cách rèn luyện tự chủ
- Phải tập điều chỉnh hành vi theo nếp sống văn hóa.
- Tập hạn chế những đòi hỏi.
- Tập suy nghĩ trước và sau khi hành động.

1. Tự chủ là gì
- Tự chủ là làm chủ bản thân, người biết tự chủ là người biết làm chủ được suy nghĩ, hành vi của mình.


2. Biểu hiện
Tự chủ biểu hiện thông qua suy nghĩ, hành động (việc làm), lời nói, thái độ
Một số biểu hiện của tự chủ thường gặp:
- Luôn bình tĩnh, tự tin
- Không nóng vội, hấp tấp
- Không sợ hãi hoặc chán nản, ........
3. Ý nghĩa
- Là phẩm chất quý giá của mỗi người.
- Giúp con người sống đúng đắn cư xử có đạo đức, văn hoá.
- Giúp con người đứng vững trước những khó khăn, thử thách, cám dỗ, không bị nghiêng ngả trước những áp lực tiêu cực.
4. Rèn luyện tính tự chủ.
- Tập suy nghĩ kĩ trước khi hành động.
- Sau mỗi hành động, việc làm cần xem lại thái độ, lời nói, hành động của mình là đúng hay sai và kịp thời rút kinh nghiệm, sửa chữa.
LUYỆN TẬP
1.Bài 1:
Em đồng ý với ý kiến nào sau đây? Vì sao?
Người tự chủ biết tự kiềm chế những ham muốn của bản thân;
a)
Không nên nóng nảy, vội vàng trong hành động;
b)
Người tự chủ luôn hành động theo ý mình;
c)
Cần biết điều chỉnh thái độ, hành vi của mình trong các tình huống khác nhau;
d)
Người có tính tự chủ không cần quan tâm đến hoàn cảnh và đối tượng giao tiếp;
đ)
Cần giữ thái độ ôn hòa, từ tốn trong giao tiếp với người khác;
e)
 Biểu hiện cụ thể của tính tự chủ.
Thực hiện hành động chia sẻ:
Em hãy kể lại một câu chuyện về một người biết tự chủ.
Hãy tự nhận xét xem bản thân em đã có tính tự chủ chưa
VẬN DỤNG
TRÒ CHƠI ĐÓNG VAI
Tình huống:
Chủ nhật, Hằng được mẹ cho đi chơi phố. Qua các cửa hiệu có nhiều quần áo mới đúng mốt, bội nào Hằng cũng thích. Em đòi mẹ mua hết bộ này đến bộ khác làm mẹ rất bực mình. Buổi tối đi chơi phố mất vui.
Em hãy nhận xé việc làm cảu Hằng. Em sẽ khuyên Hằng như thế nào?
- Hằng đua đòi, không có tính tự chủ.
Khuyên Hằng:
+ Hỏi mẹ có tiền xin mua 1 bộ, không thì thôi.
+ Đi dạo phố cùng mẹ là hạnh phúc, là niềm vui; không được làm mẹ buồn lòng.
 Người con hiếu thảo, biết tự chủ, biết tiết kiệm, sống giản dị.