KHỞI
ĐỘNG

Câu hỏi 1: Thế nào là từ đồng nghĩa? cho
ví dụ?
Từ đồng nghĩa là những từ có nghĩa
giống nhau hoặc gần giống nhau.
Ví dụ: siêng năng, chăm chỉ, cần cù...
hay bố, cha, ba...

Câu hỏi 2: Thế nào là từ trái nghĩa?
cho ví dụ?
Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa
trái ngược nhau.
Ví dụ: đen - trắng, sáng - tối,
đẹp - xấu.

Thứ Năm ngày 6 tháng 10 năm 2022
Luyện từ và câu
Từ đồng âm.

KHÁM PHÁ

I. Nhận xét

Luyện từ và câu
Từ đồng âm.

1. Đọc các câu sau đây:
Quê hương em nằm cạnh con
sông Cầu. Những cánh đồng lúa rộng
mênh mông. Đàn cò trắng rập rờn
bay lượn. Bờ đê với đàn trâu thung
thăng gặm cỏ. Cảnh vật quê em thật
yên bình.

a. Ông ngồi câu cá.

b. Đoạn văn này có 5 câu.

Luyện từ và câu
Từ đồng âm.
a. Ông ngồi câu cá.

b. Đoạn văn này có 5 câu.

- Em có nhận xét gì về hai câu văn trên?
Hai câu văn trên đều là hai câu kể. Mỗi câu có 1 từ câu.

2. Dòng nào nêu đúng nghĩa mỗi từ “câu”ở bài tập 1?
a. Ông ngồi câu cá.

+ Từ câu trong Ông ngồi câu cá là bắt cá bằng móc sắt
nhỏ buộc ở đầu sợi dây.
b. Đoạn văn này có 5 câu.

+ Từ câu trong Đoạn văn này có 5 câu là đơn vị của lời
nói diễn đạt trọn vẹn, trên văn bản được mở đầu bằng một
chữ cái viết hoa và kết thúc bằng một dấu chấm.

Hãy nêu nhận xét của em về nghĩa và cách phát âm
các từ câu trên?
+ Hai từ câu có phát âm giống nhau nhưng có nghĩa khác
nhau.
Những từ phát âm hoàn toàn giống nhau song có nghĩa
khác nhau được gọi là từ đồng âm.
*Vậy từ đồng âm là gì?
- Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm nhưng
khác hẳn nhau về nghĩa.

GHI NHỚ
Từ đồng âm là những từ giống nhau
về âm nhưng khác hẳn nhau về nghĩa.

LUYỆN TẬP

Bài 1: Phân biệt nghĩa của những từ đồng âm
trong các cụm từ sau:
a) Nghĩa của các từ đồng
- Cánh đồng : khoảng đất rộng bằng phẳng
dùng để cày cấy, trồng trọt.
- Tượng đồng: đồng là kim loại có màu đỏ.
- Một nghìn đồng: đồng là đơn vị tiền tệ Việt Nam.

cánh đồng: là khoảng đất rộng và bằng
phẳng, dùng để cày cấy, trồng trọt.

Tượng đồng: đồng là kim loại có màu đỏ, dễ dát
mỏng và kéo sợi, thường dùng làm dây điện và
hợp kim.

Một nghìn đồng: đồng là đơn vị tiền tệ Việt
Nam.

b) Nghĩa của các từ đá

- Hòn đá: Đá là chất rắn cấu tạo nên vỏ trái đất, kết thành
từng tảng, từng hòn.
- Đá bóng: Đá là đưa nhanh chân và hất mạnh bóng.

c) Nghĩa của các từ ba

- Ba và má: Ba là bố, người sinh ra và nuôi dưỡng mình.
- Ba tuổi: Ba là số tiếp theo số 2 trong dãy số tự nhiên.

Hòn đá: đá là chất rắn cấu tạo nên vỏ trái
đất, kết thành từng tảng, từng hòn.

Đá bóng: đá là đưa nhanh chân và hất mạnh bóng
cho ra xa hoặc đưa vào khung thành đối phương.

Ba và má: ba (bố, cha) là người sinh ra và nuôi
dưỡng mình.

Ba tuổi: ba là số tiếp theo số 2 trong dãy số tự nhiên.

Bài 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm bàn,
cờ, nước
Lá cờ

Bàn cờ

- Nhà nhà treo cờ mừng ngày quốc khánh.
- Cờ vua là một môn thể thao được nhiều người ưa thích

Bài 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm
bàn

bàn ghế

bàn bạc

- Bộ bàn ghế trông thật đẹp.
- Chúng em bàn nhau quyên góp tiền ủng hộ đồng bào bị lũ lụt.

Bài 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm
Cờ

- Em rất thích chơi cờ vua.

- Lá cờ tổ quốc tung bay
phấp phới.

Bài 2: Đặt câu để phân biệt các từ đồng âm
nước
nước suối

nước Việt Nam

- Nước con suối này rất trong.
- Nước Việt Nam có bờ biển dài hơn 3000 km.

Bài 3: Đọc mẩu chuyện vui dưới đây và cho
biết vì sao Nam tưởng ba mình đã chuyển sang
làm việc tại ngân hàng?

Nam: - Cậu biết không, ba mình mới chuyển sang
ngân hàng làm việc đấy !
Bắc: - Sao cậu bảo ba cậu là bộ đội ?
Nam: - Đúng rồi, thư trước ba mình báo tin: “Ba
đang ở hải đảo.” Nhưng thư này ba mình nói là ba
đang giữ tiền tiêu cho Tổ quốc.
Bắc: !!!

Ghi lời giải thích của em:
Vì Nam nhầm lẫn nghĩa của hai từ đồng âm là
tiền tiêu.
Tiền tiêu: nghĩa là tiền để chi tiêu.
Tiền tiêu: là vị trí quan trọng, nơi có bố trí canh
gác ở phía trước khu vực đóng quân.
Đó là 2 từ đồng âm, nghĩa của chúng hoàn

Bài 4: Đố vui?
a) Trùng trục như con chó thui
Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu.
(Là con gì?)

Bài 4: Đố vui?
b) Hai cây cùng có một tên
Cây xòe mặt nước cây trên chiến trường
Cây này bảo vệ quê hương
Cây kia hoa nở soi gương mặt hồ.
(Là cây gì ?)

hoa súng

khẩu súng

CỦNGCỐ
CỐ DẶN
DẶN DÒ
CỦNG
DÒ

Tìm từ đồng âm trong hai câu sau:
- Con bò sữa đang gặm cỏ.
- Em bé đang bò ra chỗ mẹ.

Chúc các em
học tập thật tốt nhé!