A.Từ đồng nghĩa
QUAN SÁT HÌNH ẢNH, TÌM TỪ ĐỒNG NGHĨA THÍCH HỢP
Quả Dứa- Thơm
Ăn – xơi, chén, hốc, đớp
Sơ đồ tư duy: Khái quát nội dung bài Từ đồng nghĩa.
?
1/ Sử dụng từ đồng nghĩa :
 Quả và trái có thể thay thế được cho nhau.
 Ý nghĩa câu thơ không thay đổi.
Hãy thay từ “quả” bằng từ “trái” và từ “trái” bằng từ “quả” trong ví dụ sau và cho biết ý nghĩa của hai câu lúc này có thay đổi không? Vì sao?
- Rủ nhau xuống bể mò cua,
Đem về nấu mơ chua trên rừng.
(Trần Tuấn Khải)
- Chim xanh ăn xoài xanh,
Ăn no tắm mát đậu cành cây đa.
(Ca dao)
 Vì sắc thái nghĩa của hai từ “quả” và từ “trái” hoàn toàn giống nhau.
Bài tập 1:
quả
trái
Trước sức tấn công như vũ bão và tinh thần chiến đấu dũng cảm tuyệt vời của quân Tây Sơn, hàng vạn quân Thanh đã
bỏ mạng
- Công chúa Ha-ba-na đã anh dũng, thanh kiếm vẫn cầm tay.
(Truyện cổ Cu-ba)
hi sinh
Hãy thay từ “bỏ mạng” bằng từ “hi sinh” và từ “hi sinh” bằng từ “bỏ mạng” và cho nhận xét về nghĩa của hai câu văn lúc này?
b. Bài tập 1:
Nghĩa của hai câu văn thay đổi.
Vì hai từ “bỏ mạng” và “hi sinh” có sắc thái biểu cảm khác nhau.
 Hai từ “bỏ mạng” và “hi sinh” không thể thay thế cho nhau được.
hi sinh
bỏ mạng
Qua bài tập trên em rút ra điều gì về việc sử dụng từ đồng nghĩa ?
Từ đồng nghĩa không phải khi nào cũng có thể thay thế cho nhau vì sắc thái biểu cảm khác nhau. Khi nói, khi viết cần cân nhắc lựa chọn trong số các từ đồng nghĩa những từ thể hiện đúng thực tế khách quan và sắc thái biểu cảm.
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
Luật chơi
- GV chia lớp làm 2 đội. Mỗi đội cử đại diện chọn từ hàng ngang.
- Trả lời đúng cho từ hàng ngang đó sẽ được 1 điểm, trả lời sai nhường quyền trả lời cho đội còn lại.
- Đội trả lời được từ khóa sẽ giành được 5 điểm.
1
1
Đ
Ò
I
H
Ỏ
I
2
2
Đ
Ồ
V
Ậ
T
?
3
3
N
H
Ì
N
4
4
T
R
Ô
N
G
C
O
I
5
5
N
Ư
Ớ
C
N
G
O
À
I
6
6
G
A
N
D
Ạ
7
7
T
H
I
S
Ĩ
8
8
N
G
H
Ĩ
A
V
Ụ
9
9
V
I
T
A
M
I
N
TRÒ CHƠI GIẢI Ô CHỮ
Tìm từ đồng nghĩa với từ “yêu cầu”, mang sắc thái biểu đạt tương đương với từ “Yêu cầu” (6 chữ cái)
QUAY VỀ
“Đó là những vật dụng rất có giá trị”. Tìm từ thay thế từ nào cho từ “ vật dụng” trong câu trên. (5 chữ cái)
QUAY VỀ
Hãy tìm một từ đồng nghĩa với từ “ trông” trong câu: “ Trời mưa tầm tã, An ngồi trong nhà trông ra ngoài cửa và chờ mẹ về”. (4 chữ cái)
QUAY VỀ
Tìm từ gần nghĩa nhất với từ “Chăm sóc, coi sóc”? (8 chữ cái)
QUAY VỀ
“Tôi muốn tìm bạn trai là một anh chàng ngoại quốc!” => Có thể thay thể từ “Ngoại quốc” bằng từ nào?
QUAY VỀ
“Tnú là một con người dũng cảm, là người anh hùng của núi rừng Tây Nguyên” => Có thể thay thế từ nào mang sắc thái biểu đạt gần nhất với từ “dũng cảm” trong câu trên”. (5 chữ cái”.
QUAY VỀ
“ Lý Bạch là nhà thơ vĩ đại của nền thơ ca Trung Hoa”. => Có thể thay thế từ “nhà thơ” bằng từ nào?
QUAY VỀ
Đây là một từ đồng nghĩa với từ “Sinh tố”, là từ mượn Tiếng Anh, hiện nay còn được sử dụng như tên của một loại thực phẩm chức năng?
QUAY VỀ
Tìm từ gần nghĩa nhất với từ “ Nhiệm vụ” ?
QUAY VỀ
Bài tập 3: Một số từ địa phương đồng nghĩa với từ toàn dân
bông - hoa
bắp – ngô
II. LUYỆN TẬP
20
Bài tập 3: Quan sát hình ảnh
Lợn - Heo
Kính - Kiếng
Quả na - Trái Mãng Cầu
Bài tập 4 SGK - 115.
Hãy thay thế các từ in đậm, gạch chân trong các câu sau :
Món quà anh gửi, tôi đã đưa tận tay chị ấy rồi.
Bố tôi đưa khách ra đến cổng rồi mới trở về.
Cậu ấy gặp khó khăn một tí đã kêu.
Anh đừng làm như thế người ta nói cho ấy
Món quà anh gửi, tôi đã trao tận tay chị ấy rồi.
Bố tôi tiễn khách ra đến cổng rồi mới trở về.
Cậu ấy gặp khó khăn một tí đã phàn nàn.
Anh đừng làm như thế người ta cười cho ấy
Bài tập 5 : Phân biệt nghĩa của các từ trong các nhóm từ đồng nghĩa sau:
- biếu, tặng, cho
- nhấp, nốc, tu
Thảo luận nhóm
- biếu, tặng, cho
A
B
- nhấp, nốc, tu
Bài tập 5: Phân biệt nghĩa của các từ trong các nhóm đồng nghĩa:
Biếu, tặng, cho
người trao vật có ngôi thứ thấp hơn hoặc ngang bằng người nhận, tỏ sự kính trọng.
người trao vật không phân biệt ngôi thứ với người nhận vật được trao, thường để khen ngợi, khuyến khích, tỏ lòng quí mến.
người trao vật có ngôi thứ cao hơn hoặc ngang bằng người nhận.
Biếu:
Tặng:
Cho:
Bài tập 5 phân biệt nghĩa của các từ trong các nhóm đồng nghĩa:
Nhấp, Nốc, Tu
uống từng chút một bằng cách chỉ hớp ở đầu môi, thường là để cho biết vị.
uống nhiều và hết ngay trong một lúc một cách thô tục.
Nhấp:
Nốc:
uống nhiều liền một mạch, bằng cách ngậm trực tiếp vào miệng vật đựng (chai hay vòi ấm).
Tu:
Bài 6/116. Chọn từ thích hợp điền vào các câu sau
-Thế hệ mai sau sẽ được hưởng……….….. của công cuộc đổi mới hôm nay.
- Trường ta đã lập nhiều ……………để chào mừng ngày quốc khánh mồng 2 tháng 9.
a. thành tích/ thành quả
- Lao động là ………….thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của mỗi người.
Thầy hiệu trưởng đã giao…………...cụ thể cho lớp em trong đợt tuyên truyền phòng chống ma túy
b. ngoan cường, ngoan cố
Bọn địch…………...chống cự đã bị quân ta tiêu diệt.
Ông đã …………...…giữ vững khí tiết cách mạng.
c. nghĩa vụ, nhiệm vụ
thành quả
thành tích
ngoan cố
ngoan cường
nghĩa vụ
nhiệm vụ
Bài 7 ( Bài 8/117 SGK):
Đặt câu với mỗi từ: bình thường, tầm thường, kết quả, hậu quả.
Bác Hồ là một con người bình thường nhưng vĩ đại.
Tôi không ngờ con người anh lại tầm thường đến như vậy.
Kết quả học tập tốt bao giờ cũng là phần thưởng xứng đáng dành cho những học sinh chăm học.
Chính anh phải nhận lấy hậu quả việc làm sai trái của mình.
Bài 8: Em hãy viết đoạn văn biểu cảm từ 5 đến 7 câu trong đó có sử dụng các từ đồng nghĩa:
Sơ đồ tư duy: Khái quát nội dung bài Từ đồng nghĩa.
Học thuộc các ghi nhớ.
Hoàn thành các bài tập.
- Chuẩn bị: “Từ trái nghĩa”.