TRƯỜNG TIỂU HỌC A PHÚ HỮU
Chào mừng các con
đến với lớp học
trực tuyến
Giáo viên: Nguyễn Văn Đắc
LUYỆN TỪ VÀ CÂU
LỚP 5
TỪ NHIỀU NGHĨA
Trang 66
KHỞI ĐỘNG
Bàn chân
Chân trời
Chân núi
Chân bàn
I. Nhận xét.
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
Răng
Mũi
Tai
A
B
Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để nghe.
Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.
Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.
Thứ Hai, ngày 8 tháng 11 năm 2021
Luyện từ và câu
Từ nhiều nghĩa
I. Nhận xét.
1. Tìm nghĩa ở cột B thích hợp với mỗi từ ở cột A:
Răng
Mũi
Tai
A
B
Bộ phận ở hai bên đầu người và động vật, dùng để nghe.
Phần xương cứng, màu trắng, mọc trên hàm, dùng để cắn, giữ và nhai thức ăn.
Bộ phận nhô lên ở giữa mặt người hoặc động vật có xương sống, dùng để thở và ngửi.
răng
mũi
tai
I. Nhận xét.
Nghĩa gốc
(là nghĩa ban đầu của vật)
2. Nghĩa của các từ in đậm trong khổ thơ sau có gì khác nghĩa của chúng ở bài tập 1?
Răng của chiếc cào
Làm sao nhai được?

Mũi thuyền rẽ nước
Thì ngửi cái gì?

Cái ấm không nghe
Sao tai lại mọc?
Răng của chiếc cào không nhai được
như răng người
Mũi thuyền không để ngửi như mũi
người được
Tai của cái ấm không dùng để nghe
như tai người và động vật được
Vậy: răng của chiếc cào, mũi thuyền, tai của ấm là những từ mang nghĩa chuyển.
3. Nghĩa của các từ răng, mũi, tai ở bài tập 1 và bài tập 2 có gì giống nhau?
Răng
Mũi
Tai
Răng
Nghĩa giống nhau ở chỗ: Đều chỉ vật sắc, nhọn sắp đều nhau thành hàng.
 Giống nhau về hình dạng
Mũi
Nghĩa giống nhau ở chỗ: Cùng chỉ một bộ phận có đầu nhọn nhô ra phía trước.
 Giống nhau về hình dạng, vị trí
Tai
Nghĩa giống nhau ở chỗ: Cùng chỉ một bộ phận mọc ra ở hai bên.
Giống nhau về hình dạng, vị trí.
Nghĩa gốc: Dùng để nhai thức ăn
Nghĩa chuyển: Dùng để dọn dẹp, thu gọn.
Răng
Nghĩa gốc: Dùng để thở, ngửi
Nghĩa chuyển: chỉ lái về phía trước.
Mũi
Nghĩa gốc: Dùng để nghe
Nghĩa chuyển: dùng để cầm
Tai
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
GHI NHỚ
III. Luyện tập
a. Mắt
b. Chân
c. Đầu
1. Trong những câu nào, các từ mắt, chân, đầu mang nghĩa gốc và trong những câu nào, chúng mang nghĩa chuyển?
- Đôi mắt của bé mở to.
- Quả na mở mắt.
- Khi viết em đừng ngoẹo đầu.
- Nước suối đầu nguồn rất trong.
- Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
- Bé bị đau chân.
Quả na mở mắt.
nghĩa chuyển
Đôi mắt của bé mở to.
nghĩa gốc
Bé đau chân.
nghĩa gốc
chân.
Lòng ta vẫn vững như kiềng ba chân.
nghĩa chuyển
chân
Khi viết, em đừng ngoẹo đầu.
nghĩa gốc
Nước suối đầu nguồn rất trong.
nghĩa chuyển
đầu.
đầu
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể của người và động vật thường là những từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, tay.
lưỡi liềm,
lưỡi hái,
lưỡi dao,
lưỡi rìu,
lưỡi rìu
Từ nhiều nghĩa
* lưỡi:
lưỡi gươm,
lưỡi lê,
lưỡi cuốc,
lưỡi cày,…..
- miệng núi lửa...
- miệng bình
- miệng túi
- miệng bát
- miệng hố
miệng bát
miệng núi lửa
* miệng:
Từ nhiều nghĩa
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể của người và động vật thường là những từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, tay.
tay áo,
* Tay:
2. Các từ chỉ bộ phận cơ thể của người và động vật thường là những từ nhiều nghĩa. Hãy tìm một số ví dụ về sự chuyển nghĩa của những từ sau: lưỡi, miệng, tay.
tay lái,
tay ghế,
tay bóng bàn,….
tay áo


Phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa:
Đọc giống nhau, viết giống nhau.
Nghĩa khác hẳn nhau
Các nghĩa của từ bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau (có nét nghĩa chung).
Từ nhiều nghĩa là từ có một nghĩa gốc và một hay một số nghĩa chuyển. Các nghĩa của từ nhiều nghĩa bao giờ cũng có mối liên hệ với nhau.
Luyện từ và câu
Từ nhiều nghĩa
Ghi nhớ
Nhận xét - Dặn dò
- Về nhà xem lại bài và học thuộc phần ghi nhớ.
Tự học:Luyện tập về từ nhiều nghĩa
CHÀO CÁC EM !