TIẾT 19
TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ
HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
Bài thơ “Những cái chân”
Cái gậy có một chân
Biết giúp bà khỏi ngã.
Chiếc com-pa bố vẽ
Có chân đứng, chân quay.
Cái kiềng đun hằng ngày
Ba chân xòe trong lửa.
Chẳng bao giờ đi cả
Là chiếc bàn bốn chân.
Riêng cái võng Trường Sơn
Không chân, đi khắp nước.
(Vũ Quần Phương)
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay
động vật dùng để đi, đứng.(vd: chân đau)
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác (vd: chân bàn)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chắc vào mặt nền (vd: chân núi)
Chân: Từ nhiều nghĩa
-Từ một nghĩa như: compa, kiềng, gậy
2. Ghi nhớ 1: (sgk/56)
Ghi nhớ 1: Từ có thể có một
hay nhiều nghĩa
II. Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Ví dụ: sgk/56: từ “chân”
- Nghĩa (1) : nghĩa gốc
-Nghĩa (2) (3) : nghĩa chuyển
Câu “Em bị đau chân”
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay
động vật dùng để đi, đứng.(vd: chân đau)
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác (vd: chân bàn)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chắc vào mặt nền (vd: chân núi)
Chân: Từ nhiều nghĩa
-Từ một nghĩa như: compa, kiềng, gậy
2. Ghi nhớ 1: (sgk/56)
II. Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Ví dụ: sgk/56: từ “chân”
- Nghĩa (1) : nghĩa gốc
-Nghĩa (2) (3) : nghĩa chuyển
Câu “Em bị đau chân”
2. Ghi nhớ 2: (sgk/56)
Con ruồi đậu – mâm xôi đậu
1 2
III. Luyện tập
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay
động vật dùng để đi, đứng.(vd: chân đau)
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác (vd: chân bàn)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chắc vào mặt nền (vd: chân núi)
Chân: Từ nhiều nghĩa
-Từ một nghĩa như: compa, kiềng, gậy
2. Ghi nhớ 1: (sgk/56)
II. Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Ví dụ: sgk/56: từ “chân”
- Nghĩa (1) : nghĩa gốc
-Nghĩa (2) (3) : nghĩa chuyển
2. Ghi nhớ 2: (sgk/56)
III. Luyện tập
BT 1: Từ chỉ bộ phận, chuyển nghĩa
* Từ “mũi”
-Bộ phận của cơ thể người hoặc động vật, có đỉnh nhọn (vd: mũi người, mũi mèo…..)
-Bộ phận phía trước của phương tiện giao thông đường thuỷ (vd: mũi thuyền)
-Bộ phận sắc nhọn của vũ khí hay dụng cụ (vd: mũi kim)
-Bộ phận của lãnh thổ (vd: mũi Cà Mau, mũi Né….)
Bài tập 2: Chuyển nghĩa từ các bộ
phận của cây cối -bộ phận của người
-Lá: lá gan, lá phổi,…..
-Quả: quả tim, quả thận…
Bài tập 3:
THẢO LUẬN NHÓM
a. Chỉ sự vật chuyển thành hành động:
- hộp sơn - sơn cửa
- cái bào - bào gỗ
- cân muối - muối dưa
Bài tập 3
b. Chỉ hành động chuyển thành sự vật
- đang bó lúa - ba bó lúa
- đang cân bánh – ba cân bánh
- đang gói trà - ba cân trà
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay
động vật dùng để đi, đứng.(vd: chân đau)
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác (vd: chân bàn)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chắc vào mặt nền (vd: chân núi)
Chân: Từ nhiều nghĩa
-Từ một nghĩa như: compa, kiềng, gậy
2. Ghi nhớ 1: (sgk/56)
II. Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Ví dụ: sgk/56: từ “chân”
- Nghĩa (1) : nghĩa gốc
-Nghĩa (2) (3) : nghĩa chuyển
2. Ghi nhớ 2: (sgk/56)
III. Luyện tập
BT 1: Từ chỉ bộ phận, chuyển nghĩa
* Từ “mũi”
-Bộ phận của cơ thể người hoặc động vật, có đỉnh nhọn (vd: mũi người,…..)
-Bộ phận phía trước của phương tiện giao thông đường thuỷ (vd: mũi thuyền)
-Bộ phận sắc nhọn của vũ khí hay dụng cụ (vd: mũi kim)
-Bộ phận của lãnh thổ (vd: mũi Cà Mau,….)
BT 2: Chuyển nghĩa từ các bộ phận
của cây cối sang bộ phận của người
-Lá: lá gan, lá phổi,…..
-Quả: quả tim, quả thận…
BT 3:
BT 4:
* Học bài:
-Học bài nắm khái niệm từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ.
-Hoàn thành bài tập vào vở.
* Chuẩn bị bài “Lời văn, đoạn văn tự sự”
-Đọc 3 đoạn văn sgk/58, tìm hiểu đoạn nào nghiêng về tả người, vật, tường thuật.
-Nêu nhận xét về cách giới thiệu nhân vật trong các đoạn văn.
Xác định câu chủ đê trong từng đoạn.

TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
TIẾT 19: TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ
I. Từ nhiều nghĩa
1.Ví dụ: Bài thơ “Những cái chân”
Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay
động vật dùng để đi, đứng.(vd: chân đau)
(2) Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ các bộ phận khác (vd: chân bàn)
(3) Bộ phận dưới cùng của một số vật, tiếp giáp và bám chắc vào mặt nền (vd: chân núi)
Chân: Từ nhiều nghĩa
-Từ một nghĩa như: compa, kiềng, gậy
2. Ghi nhớ 1: (sgk/56)
II. Hiện tượng chuyển nghĩa của từ
1.Ví dụ: sgk/56: từ “chân”
- Nghĩa (1) : nghĩa gốc
-Nghĩa (2) (3) : nghĩa chuyển
2. Ghi nhớ 2: (sgk/56)
III. Luyện tập
BT 1: Từ chỉ bộ phận, chuyển nghĩa
* Từ “mũi”
-Bộ phận của cơ thể người hoặc động vật, có đỉnh nhọn (vd: mũi người,…..)
-Bộ phận phía trước của phương tiện giao thông đường thuỷ (vd: mũi thuyền)
-Bộ phận sắc nhọn của vũ khí hay dụng cụ (vd: mũi kim)
-Bộ phận của lãnh thổ (vd: mũi Cà Mau,….)
BT 2: Chuyển nghĩa từ các bộ phận
của cây cối sang bộ phận của người
-Lá: lá gan, lá phổi,…..
-Quả: quả tim, quả thận…
BT 3:
BT 4:
CHÚC CÁC EM HỌC GIỎI
Trân trọng cảm ơn và
kính chào tạm biệt!