Giáo viên: Huỳnh Thanh Tuấn
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM HỌC SINH
LỚP 11
TỪ TRƯỜNG
CHƯƠNG IV
TỪ TRƯỜNG
BÀI 19
S: cực Nam
N: cực Bắc
Vật liệu dùng làm nam châm: sắt, niken, coban, mangan…
I. NAM CHÂM(TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN)
I. NAM CHÂM
- Hai nam châm tương tác với nhau :
+ Hai cực cùng tên thì đẩy nhau
+ Hai cực khác tên thì hút nhau
Lực tương tác gọi là lực từ, các nam châm có từ tính
B?c
Nam
II. TỪ TÍNH CỦA DÂY DẪN CÓ DÒNG ĐIỆN
?
Acquy
K
?
Acquy
K
Thí nghiệm 1:
* Nhận xét: Dòng điện tác dụng lực từ lên nam châm
Thí nghiệm 2:
* Nhận xét: Nam châm tác dụng lực từ lên dòng điện
I
O
I
B C
A D
I1 I2
A D
B C
I1 I2
I1
I2
I1
I2
TƯƠNG TÁC GIỮA HAI DÒNG ĐIỆN
I1ngược chiều I2: đẩy nhau
I1cùng chiều I2: hút nhau
II. TỪ TÍNH CỦA DÂY DẪN CÓ DÒNG ĐIỆN
- Tương tác giữa NC-NC, giữa DĐ-NC, giữa DĐ-DĐ là có cùng bản chất, gọi là tương tác từ. Lực tương tác gọi là lực từ.
- Nam châm và dòng điện có từ tính.
* Kết luận:
Ta biết xung quanh điện tích đứng yên có một môi trường vật chất gọi là điện trường
Vậy xung quanh nam châm hay dòng điện( điện tích chuyển động) có một môi trường vật chất gọi là gì ?
III. TỪ TRƯỜNG (TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN)

1. Khái niệm
- Xung quanh dòng điện hay nam châm( hạt mang điện chuyển động) tồn tại một từ trường.

I
N
S
Từ trường là một dạng vật chất tồn tại trong không gian mà biểu hiện cụ thể là sự xuất hiện của lực từ tác dụng lên một dòng điện hay một nam châm đặt trong nó.
2. Định nghĩa
3. Cách phát hiện từ trường
- Nếu không có từ trường thì kim nam châm luôn chỉ hướng Nam - Bắc.
Quy ước : Hướng của từ trường tại một điểm là hướng Nam - Bắc của kim nam châm nhỏ nằm cân bằng tại điểm đó.
Từ phổ
IV. Đường sức từ
1. Định nghĩa:
Đường sức từ là những đường vẽ ở trong không gian
có từ trường sao cho tiếp tuyến tại mỗi điểm có phương
trùng với phương của từ trường tại điểm đó.
2. Các ví dụ về đường sức từ
Quy tắc nắm bàn tay phải:
Để bàn tay phải sao cho ngón cái nằm dọc theo dây dẫn và chỉ theo chiều dòng điện, khi đó các ngón kia khum lại cho ta chiều của các đường sức từ.
* Ví dụ 1: Dây dẫn thẳng dài
x
●
I
I
Dòng điện đi vào
Dòng điện đi ra
x
●
I
I
* Ví dụ 2: Dòng điện tròn
2. Các ví dụ về đường sức từ
* Từ trường của dòng điện tròn
O
I
I


Mặt Bắc
( North)
Mặt Nam
( south)
3. Các tính chất của đường sức từ

- Qua mỗi điểm trong không gian chỉ có thể vẽ được một đường sức từ.
- Các đường sức từ là các đường cong khép kín hoặc vô hạn ở hai đầu.

- Quy ước vẽ các đường sức từ: nơi có từ trường mạnh thì các đường sức mau, nơi có từ trường yếu thì các đường sức thưa.

- Chiều của đường sức từ tuân theo những quy tắc xác định( quy tắc nắm tay phải, quy tắc vào Nam ra Bắc).


Trái Đất là một nam châm khổng lồ ?
Cũng như nam châm, Trái Đất có 2 cực địa từ, không trùng với 2 cực địa lý. Từ cực Bắc có toạ độ 700 Vĩ Bắc Và 960 Kinh Tây, trên lãnh thổ Canađa, cách cực Bắc địa lý 800 km . Từ cực Nam có toạ độ 730 Vĩ Nam và1560 Kinh Đông ở vùng Nam cực, cách cực Nam địa lý 1000 km.
Gần đây, các nhà khoa học cho rằng ngoài từ trường chính của trái đất hình thành từ lõi ngoài chiếm 98%, còn có phần từ trường với nguồn gốc bên ngoài trái đất chiếm 2%, phần từ trường này lại hay biến đổi, là phần quan trọng gây ra những tác động đối với cơ thể sống.
Củng cố bài
Câu 1. Chọn câu sai
A. Tương tác giữa dòng điện với dòng điện là tương tác từ.
B. Cảm ứng từ đặc trưng cho từ trường về mặt gây ra lực từ.
C. Xung quanh một điện tích đứng yên có điện trường và từ trường.
D. Ta chỉ có thể vẽ được một đường sức từ đi qua mỗi điểm trong từ trường.
Củng cố bài
Câu 2. Phát biểu nào sau đây là đúng
Từ trường không tương tác với
A. Các điện tích chuyển động.
B. Các điện tích đứng yên.
C. Nam châm đứng yên.
D. Nam châm chuyển động.