KIỂM TRA BÀI CŨ

Câu 1. Nêu quy ước vẽ chiều của đường sức từ?
Chiều đường sức từ là chiều đi từ cực nam sang cực bắc xuyên dọc kim nam châm. Bên ngoài nam châm,
đường sức từ có chiều “Ra Bắc, vào Nam”.

Câu 2. Xác định chiều đường sức từ của nam châm thẳng sau
và ghi tên từ cực của nam châm thẳng đó?

A

B

. Bên ngoài một nam châm các đường sức từ có chiều
đi ra từ cực Bắc và đi vào ở cực Nam.

S

N

Chúng ta đã biết:
“Từ phổ và các đường sức từ” biểu diễn từ
trường của thanh nam châm thẳng.
Vậy “từ trường của ống dây có dòng điện chạy
qua” có điểm gì khác với “từ trường của thanh
nam châm thẳng” không?

I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA:

1. Thí nghiệm

Rắc đều một lớp mạt sắt trên tấm nhựa có luồn sẵn các vòng dây của
một ống dây dẫn có dòng điện chạy qua. Rồi gõ nhẹ tấm nhựa.

C1. So sánh với từ phổ của thanh nam châm và từ phổ vừa tạo thành
của ống dây có dòng điện chạy qua có gì giống nhau, khác nhau?

31
22
28
25
24
32
10
26
16
34
06
42
49
35
37
39
23
33
15
14
51
13
19
04
17
18
52
05
01
07
55
08
54
57
56
00
02
30
03
09
21
29
48
47
50
59
58
41
40
53
46
43
45
44
36
38
20
27
12
11

* Giống nhau: Phần từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua
và phần từ phổ bên ngoài nam châm giống nhau.
* Khác nhau: Trong lòng ống dây cũng có các đường mạt sắt sắp
xếp gần như song song với nhau.

C2. Nhận xét về hình dạng của các đường sức từ?

Đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua là những đường
cong khép kín.

C3:Giống như thanh nam châm, tại hai đầu ống dây,
C3.
Cho
nhận
xét
về
chiều
của
đường
sức
từ
ở
hai
đầu
ống
dây
so
các đường sức từ cùng đi vào một đầu ( cực nam) và cùng đi
ở đầu
(cựcsức
bắc)
vớira
chiều
cáckia
đường
từ ở hai cực của nam châm?

+

-

2/Kết luận:
a/Phần Từ phổ bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua
giống phần ………………………………………
từ phổ bên ngoài nam châm.
đường cong
b/ Đường sức từ của ống dây là những ……………………….
khép
kín.
c/ Các đường sức từ có chiều đi vào cùng một đầu và đi

cực Bắc đầu
ra ở đầu kia. Đầu đường sức từ đi ra gọi là…………..,
có đường sức từ đi vào là ……………….
cực Nam

N

S

+

-

II.QUY TẮC NẮM BÀN TAY PHẢI
1.Chiều đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc vào yếu tố nào?

-Ta làm TN đổi chiều dòng điện, quan sát chiều đường sức từ và nam châm thử
A

Kết luận: Chiều đường sức từ của ống dây phụ thuộc vào chiều của
dòng điện chạy qua các vòng dây.

2. Quy tắc nắm tay phải :
- Nắm bàn tay phải
- Sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng
dây
- Ngón tay cái choãi ra chỉ chiều các đường sức từ trong lòng ống dây

Hãy quan sát chiều của đường sức từ

Hãy quan sát:
Chiều của đường sức từ khi đổi chiều dòng điện

S

B

dòng

A

Chiều
điện

Chiều đường sức từ

N

S

N

Chiều đường sức từ

B

Chiều
dòng

A

điện



TỪ TRƯỜNG CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

I. TỪ PHỔ, ĐƯỜNG SỨC TỪ CỦA ỐNG DÂY CÓ DÒNG ĐIỆN CHẠY QUA

- Phần từ phổ ở bên ngoài ống dây có dòng điện chạy qua giống phần từ phổ ở bên ngoài thanh
nam châm. Bên trong ống dây cũng có các đường sức từ được sắp xếp gần như song song với
nhau.
- Đường sức từ của ống dây là những đường cong khép kín.
- Các đường sức từ có chiều đi vào cùng một đầu (cực Nam) và đi ra ở đầu kia (cực
Bắc).
- Mỗi đường sức từ có chiều xác định
- Chiều đường sức từ của ống dây có dòng điện chạy qua phụ thuộc chiều dòng điện.

- II.QUY TẮC NẮM TAY PHẢI:
Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay hướng theo chiều
dòng điện chạy qua các vòng dây thì ngón tay cái choãi ra chỉ
chiều của đường sức từ trong lòng ống dây.

III. VẬN DỤNG

S

N

C4: Cho ống dây AB có dòng điện chạy qua. Một nam châm thử đặt ở
đầu B của ống dây, khi đứng yên nằm định hướng như hình vẽ. Xác
định tên các cực từ của ống dây.

C5. Hình dưới có một kim nam châm bị vẽ sai chiều. Hãy chỉ ra đó là
kim nam châm nào và vẽ lại cho đúng. Dùng quy tắc nắm tay phải
xác định chiều dòng điện chạy qua các vòng dây
2

3

1

4
S

N
5

Đúng
+

A

-

B

Kim số 5 bị vẽ sai

C6. Hình dưới cho biết chiều dòng điện chạy qua các vòng
dây. Hãy dùng quy tắc nắm tay phải để xác định tên các từ
cực của ống dây.
S

N

A

B

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ
1. Bài vừa học :
-Học thuộc ghi nhớ.
- Làm bài tập sau:
+ Phát biểu quy tắc nắm tay phải?
+ Bài tập: 24.1; 24.4; 24.5; 24.6 SBT-54,55
2. Bài sắp học:

BÀI 25.SỰ NHIỄM TỪ CỦA SẮT VÀ THÉP- NAM CHÂM ĐIỆN
+ Tìm những ví dụ ứng dụng nam châm điện trong đời sống và trong kỹ
thuật?
+ Vì sao người ta dùng lõi sắt non để chế tạo nam châm điện?