TIẾNG VIỆT 5
Tập 1

Tuần 15
Bài đọc 1: Mồ Côi xử kiện

Trò chơi “Bạn nên làm gì?”
Theo em, ở mỗi tình huống sau, chúng ta nên giải quyết như thế nào?
Hoạt động nhóm
Tìm hiểu 3 bức tranh sau, thảo luận nhóm 4
để tìm cách giải quyết cho mỗi tình huống
được nêu trong bức tranh.

Bạn này
chen ngang à?

Mẹ nên căn ngăn, phân tích
với anh em vì sao không nên
tranh nhau đồ chơi, và yêu
cầu hai anh em làm lành giải
quyết sự việc với nhau.

Nên căn ngăn và xem xét
ai là người bị phạm lỗi để
đưa ra mức phạt.

Bạn này
chen ngang à?

Nên khuyên bạn rằng đó
là một hành động xấu, ai
cũng muốn chơi nhưng họ
đều xếp hàng chờ đợi.

Trao đổi các tình huống

a) Những người liên quan tự

Nhiệm vụ 2
Tìm

thêm

những

tình

hoà giải với nhau.
huống

tương tự các tình huống ở bài tập
1 và nêu ý kiến của em về cách
giải quyết:

b) Cần có người đứng ra phân
xử đúng, sai.

a. Những người liên quan tự hoà giải với nhau
VD: Bạn Nam mượn thước của em
nhưng bạn lỡ làm gãy.
Ở tình huống này hai bạn có thể tự
giải quyết với nhau bằng việc bạn Nam
sẽ xin lỗi vì đã làm gãy thước và có
thể mua đền cho bạn chiếc thước
khác.

b. Cần có người đứng ra phân xử đúng sai
VD: Bác A đi xe gây tai nạn trên đường.
Ở tình huống này cần có cảnh sát
giao thông tham gia và phân xử
xem ai là người đã vi phạm luật an
toàn giao thông và ở mức độ nào.

Xem video Sự công
bằng sau đây:

HOẠT ĐỘNG 1:
ĐỌC THÀNH
TIẾNG

GIỌNG ĐỌC TRONG BÀI
• Đọc diễn cảm, đọc với giọng kể chuyện khoan thai,
dõng dạc.
• Lời chủ quán đọc với giọng bức tức, tự tin, đắc chí.
• Lời của người nông dân đọc với giọng ngạc nhiên, lo
lắng, ấm ức.
• Lời của Mồ Côi rõ ràng, rành mạch, từ tốn, khoan thai.

LUYỆN ĐỌC MỘT SỐ TỪ KHÓ

Xử kiện

Xóc lên

GIỌNG ĐỌC CÁC ĐOẠN
Các câu kể đọc với giọng kể chuyện khoan thai. Lời của chủ quán đọc

Đoạn 1

với giọng bực tức. Lời của người nông dân đọc với giọng ngạc nhiên,
lo lắng. Lời của Mồ Côi đọc với giọng chậm rãi, rành mạch.

Đoạn 2

Đoạn 3

Lời của chủ quán đọc với giọng tự tin, đắc chí. Lời của người nông dân
đọc với giọng ấm ức. Lời của Mồ Côi đọc với giọng từ tốn, khoai thai.

Các câu kể đọc với giọng kể chuyện khoan thai, dõng dạc. Lời của Mồ
Côi đọc rõ ràng, rành mạch.

LUYỆN ĐỌC THÀNH TIẾNG

Các em hãy thực hiện việc đọc
thành tiếng mỗi đoạn, bài đọc
trong nhóm nhỏ và trước lớp.

Bài đọc có thể chia thành 3 đoạn như sau để luyện đọc và
tìm ý:

Bố cục

Đoạn 1: Từ đầu đến
– Thưa có.

Đoạn 2: Tiếp theo
đến
– Cũng được.

Đoạn 3: Còn lại.

HOẠT ĐỘNG 2:
ĐỌC HIỂU

GIẢI NGHĨA TỪ KHÓ
Công tâm:

Bồi thường: đền bù bằng

ngay thẳng, chỉ

tiền cho những thiệt hại

vì việc chung

đã gây ra

Đồng bạc: tiền làm
bằng kim loại (bạc).

Thảo luận và trả lời các câu hỏi
Câu 1: Vì sao Mồ Côi được người dân tin tưởng giao cho việc xử kiện?
Câu 2: Đòi hỏi của người chủ quán vô lí như thế nào?
Câu 3: Em có nhận xét gì về cách phân xử của chàng Mồ Côi?
Câu 4: Theo em, sau vụ kiện này, người chủ quán nhận được bài học
gì?
Câu 5: Câu tục ngữ nào dưới đây phù hợp với nội dung câu chuyện?
a) Gậy ông đập lưng ông,
b) Vỏ quýt dày có móng tay nhọn.
c) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.

Câu 1: Vì sao Mồ Côi được người dân tin tưởng giao cho việc xử kiện?

Vì Mồ Côi rất nhanh nhẹn
và công tâm.

Câu 2: Đòi hỏi của người chủ quán vô lí như thế nào?

Người chủ quán đòi bác nông
dân phải trả tiền vì đã hít mùi
thơm của thức ăn trong quán,
trong khi người nông dân không
hề mua gì từ quán của ông ta.

Câu 3: Em có nhận xét gì về cách phân xử của chàng Mồ Côi?

Chàng Mồ Côi rất thông minh

Coi như đã nhận tiền của bác

khi cho người chủ quán nghe

nông dân, để bồi thường cho việc

tiếng bạc.

bác nông dân hít mùi thức ăn.

Câu 4: Theo em, sau vụ kiện này, người chủ quán nhận được bài học gì?
BÀI HỌC RÚT RA
Không nên tham lam, bắt nạt người yếu thế hơn để lấy
tiền của họ.

Câu 5: Câu tục ngữ nào dưới đây phù hợp với nội dung câu chuyện?

a) Gậy ông đập lưng ông.

b) Vỏ quýt dày có móng tay nhọn.

c) Đi một ngày đàng, học một sàng khôn.

Câu 5: Câu tục ngữ nào dưới đây phù hợp với
nội dung câu chuyện?

Chàng Mồ Côi đã dùng
chính lí lẽ của chủ quán để
cho ông ta một bài học.

HOẠT ĐỘNG 3:
ĐỌC NÂNG CAO

GIỌNG ĐỌC TRONG BÀI

 Sử dụng giọng kể chuyện tự nhiên, chậm
rãi và rõ ràng để người nghe có thể theo
dõi từng chi tiết.
 Tăng cường sự diễn cảm để làm nổi bật
các tình huống và cảm xúc của nhân vật.

Giọng đọc của các nhân vật
Mồ

Giọng điềm tĩnh, tự tin và công bằng. Khi ra lệnh hoặc giải thích,

Côi

giọng cần chắc chắn và uy quyền nhưng không hống hách.

Chủ

Giọng bức xúc, nóng nảy nhưng cũng có phần tham lam. Khi thưa

quán
Bác
nông
dân

kiện, giọng nên cao lên để thể hiện sự bức xúc và bất bình.

Giọng chân thật, chất phác, có chút bối rối và ngại ngùng khi bị
cáo buộc.

Cách ngắt giọng ở những câu dài
Ngày xưa,/ ở một vùng quê nọ,/ có chàng Mồ Côi rất nhanh nhẹn,/
công tâm,/ nên được người dân tin tưởng/ giao cho việc xử kiện.//
– Bác này vào quán của tôi/ hít mùi thơm lợn quay,/ gà luộc,/ vịt rán/
mà không trả tiền/ nên tôi kiện bác ấy.//
Mồ Côi thản nhiên cầm lấy hai đồng bạc/ bỏ vào một cái bát,/ rồi
úp một cái bắt khác lên,/ đưa cho bác nông dân,/ nói://
– Bác hãy xóc lên cho đủ mười lần.// Còn ông chủ quán,/ ông hãy
nghe nhé!//

Cách ngắt giọng ở những câu dài
Hai người tuy chưa hiểu gì/ nhưng cũng cứ làm theo.// Khi đồng bạc
trong bát úp/ kêu lạch cạch đến lần thứ mười,/ Mồ Côi phân://
– Bác này đã bồi thường cho chủ quán/ đủ số tiền.// Một bên hít
mùi thịt,/ một bên nghe tiếng bạc.// Thế là công bằng.//
Nói xong,/ Mồ Côi trả hai đồng bạc cho bác nông dân/ rồi tuyên
bố kết thúc phiên xử.//
Bác nông dân thở phào nhẹ nhõm,/ còn ông chủ quán đành lẳng
lặng ra về,/ không dám kêu ca gì.//

On
g

non
học

việ
c

Câu 1: Vì sao Mồ Côi lại được giao cho việc
xử kiện?

A. Vì Mồ Côi tài giỏi.

B. Vì Mồ Côi được nhân dân
tin cậy.

C. Vì vùng đó không có

D. Vì Mồ Côi đã xử nhiều

người làm quan.

vụ án.

Câu 2: Người chủ quán đã kiện bác nông
dân vì chuyện gì?

A. Bác nông dân ăn thức ăn trong

B. Bác nông dân vào quán

quán mà không trả tiền.

mà không mua gì.

C. Bác nông dân hít mùi thơm thức

D. Bác nông dân đã ăn quỵt

ăn trong quán mà không trả tiền.

nhiều lần.

Câu 3: Bác nông dân dùng lí lẽ gì để đáp
lại lời buộc tội của người chủ quán?
A. Bác nói chỉ ngồi nhờ ăn

B. Bác hoảng hốt không nói

miếng cơm nắm mà không

được gì trước lời buộc tội của

mua gì cả.

chủ quán.

C. Bác nông dân nói rằng mình
không có tiền để trả.

D. Bác nói rằng mình sẽ trả
tiền và không bao giờ có thói
ăn quỵt tiền người khác.

Câu 4: Mồ Côi đã làm gì với hai đồng tiền
của bác nông dân?

A. Đưa thẳng cho chủ quán.

C. Chia cho hai bên.

B. Xem như đó là tiền công
xử kiện của mình.
D. Cho tiền vào bát, úp lại và
đưa cho bác nông dân xóc.

Câu 5: Mồ Côi bảo bác nông dân xóc đồng
bạc đủ mười lần để làm gì?
A. Để tất cả mọi người ở công

B. Để cả hai bên được đền bù

đường được nghe tiếng

giống nhau, thay vào đó bác

xóc tiền.

nông dân không bị mất tiền.

C. Để Mồ Côi được nghe tiếng

D. Để bác nông dân được

xóc tiền.

nghe tiếng xóc tiền.

Lắng nghe GV nhận xét
về tiết học.

Chuẩn bị cho Bài viết 1.

Tìm đọc một số câu chuyện,
Nhắc lại ý nghĩa của bài đọc
Mồ côi xử kiện.

bài văn, bài thơ về bình
đẳng giới; ghi chép vào
phiếu bài tập đọc sách theo
yêu cầu trong SGK.

TỰ ĐỌC SÁCH BÁO
(Thực hiện ở nhà)

NHIỆM VỤ: Các em hãy tự đọc sách báo ở nhà theo những
yêu cầu cho sẵn dưới đây:

2 câu chuyện (hoặc 1 bài
thơ, 1 câu chuyện) về việc
hòa giải, phân xử.

1 bài văn tả người (hoặc
bài báo) miêu tả hoặc
cung cấp thông tin về nội
dung trên.

NHIỆM VỤ: Các em hãy viết vào Phiếu đọc sách ở nhà theo
những yêu cầu cho sẵn dưới đây:
Tên bài đọc, tác giả bài đọc và tình cảm, cảm
xúc của em về bài đọc (hoặc sự việc, nhân
vật, hình ảnh, câu văn, câu thơ trong bài
đọc).
Chuẩn bị nội dung để giới thiệu bài em đã
đọc cho các bạn trong lớp.