BÀI 18
TUẦN HOÀN
(SGK 10 Nâng cao)
HỆ TUẦN HOÀN
Dịch tuần hoàn
Tim
Hệ thống mao mạch
Máu hoặc hỗn hợp
máu - dịch mô
- Hệ thống động mạch
- Hệ thống mao mạch
- Hệ thống tĩnh mạch
Chức năng: + Cung cấp chất dinh dưỡng và O2 cho tế bào.
+ Đưa các chất thải đến cơ quan bài tiết.

Tiến hóa của hệ tuần hoàn:
1. Ở động vật chưa có hệ tuần hoàn:
Là cơ thể đơn bào
Kích thước nhỏ
Thành tế bào mỏng
Các tế bào trao đổi chất trực tiếp với môi trường qua bề mặt cơ thể.
Thủy tức
Giun dẹp
Trùng biến hình
Sứa
Tiến hóa của hệ tuần hoàn:
2. Ở động vật đã xuất hiện hệ tuần hoàn:
Cơ thể sinh vật lớn
Phần lớp bề mặt ngoài không thấm nước
Koảng cách trong và ngoài quá lớn
1. Ở động vật chưa có hệ tuần hoàn:
Phác họa sự tiến hóa của hệ tuần hoàn ở các ngành, lớp động vật
Tim chưa rõ rệt
(giun đốt)
Tim hai ngăn riêng biệt (cá)
Tim ba ngăn (ếch)
Tim ba ngăn thêm cánh hụt (bò sát)
Tim 4 ngăn (chim, thú)
Chiều hướng tiến hóa:
- tim: số lượng ngăn tăng lên: từ ống tim đến 2 ngăn và 4 ngăn
→ chất lượng máu trao đổi với tế bào tăng lên
- số vòng tuần hoàn: từ một vòng đến hai vòng tuần hoàn
- hệ tuần hoàn từ hở đến kín
II. Hệ tuần hoàn hở và hệ tuần hoàn kín

ĐẠI DIỆN
Bọ cánh cứng
Sâu
Giun tròn
Bọ hung
Hệ tuần hoàn hở
Con người
Cá Heo
Bạch tuộc
Mực
Hệ tuần hoàn kín
Tế bào
Hệ tuần hoàn hở
Hệ tuần hoàn kín




Mao mạch


Khoang cơ thể




Tĩnh mạch
Động mạch
Tĩnh mạch
Tế bào
Van
Van
Động mạch
Tim
Tim
Phân biệt hệ tuần hoàn kín và hệ tuần hoàn hở
Máu tiếp xúc với tế bào mà thông qua dịch mô
Máu tiếp xúc trực tiếp với tế bào
Phương thức trao đổi chất
Mao mạch
Xoang cơ thể
Vị trí xảy ra trao đổi chất
Giữa động mạch và tĩnh mạch có mao mạch nối (kín)
Giữa động mạch và tĩnh mạch không có mao mạch nối (hở)

Hệ mạch
Cao
Thấp
Áp lực máu
Phức tạp
Đơn giản
Tim
Giun đốt, mực ống, bạch tuộc, đông vật có xương sống
Đa số thân mềm, chân khớp
Nhóm
động vật
Hệ tuần hoàn kín
Hệ tuần hoàn hở
Điểm phân biệt
III. HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CƠ QUAN TUẦN HOÀN
1. Hoạt động của tim:
a.Tim hoạt động theo quy luật
“tất cả hoặc không” (Tính hưng phấn):
- Khi kích thích cường độ dưới ngưỡng
=> cơ tim không co bóp
- Khi kích thích cường độ tới ngưỡng
=> cơ tim đáp ứng bằng co tối đa
- Kích thích ở cường độ trên ngưỡng
=> cơ tim không co mạnh hơn nữa
Giải thích: Do các tế bào cơ tim liên kết với nhau qua các đĩa nối đặc biệt, giữa hai tế bào cơ nối tiếp nhau có kênh ion chung. Nên cho phép điện thế hoạt động lan truyền rất nhanh từ tế bào cơ ngày sang tế bào cơ khác => các tế bào cơ tim co gần như đồng thời => tạo một áp lực lớn đẩy máu vào động mạch.
NÚT XOANG NHĨ
NÚT NHĨ THẤT

BÓ HIS
MẠNG PUỐC KIN
b. Tim có khả năng hoạt động tự động
- Khả năng co dãn tự động theo chu kì của tim gọi là tính tự động của tim.
- Tính tự động của tim là do hoạt động của hệ dẫn truyền tim. Hệ dẫn truyền tim là tập bó sợi trong thành tim.
Bao gồm:
+ Nút xoang nhĩ
+ Nút nhĩ thất
+ Bó His
+ Mạng Buốc-kin
c. Tim hoạt động theo chu kỳ:
- Tim co dãn theo chu kỳ. Chu kỳ tim là một lần co và giãn nghỉ của tim.
Mỗi chu kì hoạt động của tim bắt đầu từ pha co tâm nhĩ, sau đó là pha co tâm thất và cuối cùng là pha dãn chung
*Lưu ý: Nhịp tim là số chu kì của tim trong 1 phút
2. Hoat động của hệ mạch:
ĐMC:120-140mmHg
ĐML: 110-125mmHg
10-15 mmHg
20-40 mmHg
- Huyết áp là áp lực của máu tác dụng lên thành mạch .
=> Huyết áp cao nhất ở động mạch chủ ,giảm mạnh qua mao mạch và thấp nhất ở tĩnh mạch chủ .
a. Huyết áp:
Huyết áp
- Khi tim nghỉ (dãn) máu không được bơm lên động mạch, áp lực lên động mạch giảm, ứng với huyết áp cực tiểu (huyết áp tâm trương)
- Tim co bóp đẩy một lượng máu lên động mạch gây ra huyết áp cực đại (huyết áp tâm thu).
Tiết diện ĐMC : 5-6cm2
Tim co :500-600mm/s
Tim giãn 150-200mm/s
Tiết diện ĐMC : 500-600cm2
0,5mm/s
200mm/s
Tiết diện ĐMC : 8-9cm2
Vận tốc máu cao nhất ở ĐM  TM MM.
D?ng m?ch
Huy?t ỏp
V?n t?c mỏu
b. Vận tốc máu:
III. HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC CƠ QUAN TUẦN HOÀN
1. Hoạt động của tim:
a.Tim hoạt động theo quy luật “tất cả hoặc không” (Tính hưng phấn):
b. Tim có khả năng hoạt động tự động
c. Tim hoạt động theo chu kỳ:
2. Hoat động của hệ mạch:
a. Huyết áp:
b. Vận tốc máu:
3.Điều hòa hoạt động tim mạch:
3.Điều hòa hoạt động tim mạch:
a. Điều hòa hoạt động tim - mạch
- Co mạch

- Dãn mạch
b. Điều hòa hoạt động tim mạch
Áp và hoá thụ quan
(ở cung chủ động mạch
và xoang động mạch cổ)
Trung khu
điều hoà
tim mạch
ở hành tuỷ
Trung khu
đối giao cảm
Trung khu
giao cảm
Tim co bóp chậm,
mạch dãn,
huyết áp giảm
Tim co bóp nhanh,
mạch co,
Huyết áp tăng
Môi trường
thay đổi