BÀI 18: TUẦN HOÀN MÁU

Quan sát hình và cho
biết hệ tuần hoàn gồm
những thành phần nào?

I. Cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn
1. Cấu tạo chung
Hệ tuần hoàn gồm:
- Dịch tuần hoàn: Máu hoặc hỗn hợp máu - dịch mô.
- Tim: bơm hút và đẩy máu chảy trong mạch máu.
- Hệ thống mạch máu: gồm động mạch, tĩnh mạch, mao
mạch.

I. Cấu tạo và chức năng của hệ tuần hoàn
1. Cấu tạo chung
Hệ tuần hoàn gồm:
- Dịch tuần hoàn: máu hoặc hỗn hợp máu - dịch mô.
- Tim: là một cái máy bơm hút và đẩy máu chảy trong mạch máu.
- Hệ thống mạch máu: gồm động mạch, tĩnh mạch, mao
mạch.
2. Chức năng chủ yếu của hệ tuần hoàn
Vận chuyển các chất từ bộ phận này đến bộ phận
khác để đáp ứng cho các hoạt động sống của cơ thể.

II. Các dạng hệ tuần hoàn ở động vật
ĐV chưa có hệ
ĐV có hệ tuần hoàn
tuần hoàn

Thủy tức

Giun đất

Trai biển

Bướm

Cá

Thú

Trùng giày

Tôm

- Động vật đa bào có kích thước nhỏ, dẹp và động vật đơn bào

không có hệ tuần hoàn, các chất được trao đổi qua bề mặt cơ thể
Chất dinh dưỡng,

, Chất thải

Amip

Chất, dinh dưỡng,

C.Thải,

C.dd,

Trao đổi các chất ở amip và thủy tức

, Chất

thải

II. Các dạng hệ tuần hoàn ở động vật

- Ở động vật đơn bào và động vật đa bào có cơ thể nhỏ, dẹp: chưa
có hệ tuần hoàn, các chất được trao đổi qua bề mặt cơ thể.
- Ở động vật đa bào có kích thước cơ thể lớn: có hệ tuần hoàn. Có
các dạng sau:
Hệ tuần
hoàn

Hệ tuần hoàn hở
Hệ tuần hoàn kín

Hệ tuần hoàn đơn
Hệ tuần hoàn kép

HỆ TUẦN HOÀN HỞ

Ốc sên

Côn trùng

Trai

Tôm

HỆ TUẦN HOÀN KÍN

Mực
Lưỡng cư

Bò sát

Giun đất

Cá

Chim

Thú

CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN

NỘI DUNG
ĐẠI DIỆN
HỆ MẠCH
ĐƯỜNG ĐI CỦA MÁU
TB TRAO ĐỔI CHẤT VỚI
MÁU
ÁP LỰC MÁU CHẢY
TỐC ĐỘ MÁU CHẢY

HỆ TUẦN HOÀN HỞ

HẸ TUẦN HOÀN KÍN

CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN

NỘI DUNG

HỆ TUẦN HOÀN HỞ

HẸ TUẦN HOÀN KÍN

ĐẠI DIỆN

Chân khớp ,thân mềm

Mực ống bạch tuộc,động vật có
xương sống

HỆ MẠCH

Động mạch,tĩnh mạch

Động mạch,mao mạch ,tĩnh
mạch

ĐƯỜNG ĐI CỦA MÁU

Tim ĐM Khoang cơ thể

Tim

ĐM

TM

MM
TM

TB TRAO ĐỔI CHẤT VỚI
MÁU

Trực tiếp

Gián tiếp qua thành mao mạch

ÁP LỰC MÁU CHẢY Ở ĐM

Thấp

Trung bình hoặc cao

TỐC ĐỘ MÁU CHẢY Ở ĐM

Chậm

Nhanh

II. Các dạng hệ tuần hoàn ở động vật

Hệ tuần hoàn hở

Hệ tuần hoàn kín

ĐV có HTH đơn

ĐV có HTH kép

Mực
Lưỡng cư

Bò sát

Giun đất

Cá

Chim

Thú

CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN

NỘI DUNG
ĐẠI DIỆN
SỐ NGĂN CỦA TIM
SỐ VÒNG TUẦN HOÀN
MÁU ĐI NUÔI CƠ THỂ

ÁP LỰC MÁU CHẢY Ở ĐM

HỆ TUẦN ĐƠN

HỆ TUẦN HOÀN KÉP

CÁC DẠNG HỆ TUẦN HOÀN

NỘI DUNG

HỆ TUẦN ĐƠN

HỆ TUẦN HOÀN KÉP

ĐẠI DIỆN

Cá

Lưỡng cư ,bò sát ,chim, thú

SỐ NGĂN CỦA TIM

2 ngăn

SỐ VÒNG TUẦN HOÀN

1 vòng

3 ngăn ở ếch ,3 ngăn rưỡi ở bò
sát,4 ngăn ở chim ,thú
2 vòng

MÁU ĐI NUÔI CƠ THỂ

Không bị pha trộn

-Pha trộn ở tim 3 ngăn và 3 ngăn
rưỡi
-Không pha trộn ở tim 4 ngăn

ÁP LỰC MÁU CHẢY Ở ĐM

Trung bình

Cao

Phân biệt về số vòng tuần hoàn, cấu tạo tim (số ngăn)?

Tâm nhĩ

Tâm
nhĩ
Tâm
thất

Tâm nhĩ

Tâm nhĩ

Tâm thất

Tâm thất

Cá

Lưỡng cư

Bò sát

Chim, thú

Cá
Dạng hệ tuần
hoàn

Tim

Đơn
2 ngăn

Máu đi nuôi cơ
thể

Giàu ôxi

Tốc độ máu

Trung bình

Lưỡng cư
Kép
3 ngăn
Máu pha
Nhanh

Bò sát

Chim, thú

Kép

Kép

3 ngăn

4 ngăn

(Có vách hụt
tâm thất)

(vách ngăn tâm
thất hoàn
chỉnh)

Máu ít pha

Giàu ôxi

Nhanh

Rất nhanh

Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn đơn

Động mạch mang

Mao mạch mang
Động
mạch
lưng

TÂM THẤT
TÂM NHĨ
Mao mạch
Tĩnh mạch

Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn kép
Mao mạch phổi

Động mạch phổi

Tĩnh mạch phổi
VÒNG TUẦN
HOÀN NHỎ

TÂM NHĨ PHẢI

TÂM NHĨ TRÁI

TÂM THẤT PHẢI

TÂM THẤT TRÁI

VÒNG TUẦN HOÀN
LỚN

Mao mạch
Tĩnh mạch

Động mạch chủ

*Ưu điểm của hệ tuần hoàn kép so với hệ tuần hoàn đơn:
Ở hệ tuần hoàn kép, máu từ cơ quan trao đổi khí trở về tim và
được tim bơm đi tạo ra áp lực đẩy máu đi rất lớn  tốc độ máu
chảy nhanh và máu đi được xa -> tăng hiệu quả cung cấp O 2 và
chất dinh dưỡng cho tế bào đồng thời thải nhanh các chất thải ra
ngoài.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Cấu tạo chung của hệ tuần hoàn gồm:
A. Tim, động mạch, tĩnh mạch, mao mạch.
B.Tim, hệ mạch, dịch tuần hoàn.
C. Tim, hệ mạch, máu.
D. Động mạch, tĩnh mạch, mao mạch, máu.
Câu 2: Đường đi của máu trong hệ tuần hoàn hở theo thứ tự
là:
A. Động mạch, mao mạch, tĩnh mạch, tim.
B. Động mạch, tĩnh mạch, mao mạch, tim.
C. Động mạch, khoang cơ thể, tĩnh mạch, tim.
D. Động mạch, tĩnh mạch, xoang cơ thể, tim.

LUYỆN TẬP
Câu 3: Điều không phải là ưu điểm của tuần hoàn kín so với tuần
hoàn hở là
A. tim hoạt động ít tốn năng lượng
B. máu chảy trong động mạch với áp lực cao hoặc trung bình.
C. máu đến các cơ quan nhanh nên đáp ứng được nhu cầu trao đổi
khí và trao đổi chất.
D. tốc độ máu chảy nhanh, máu thì được xa.
Câu 4: Ở nhóm động vật nào dưới đây có sự pha trộn máu giàu O2
với máu giàu CO2
ở tâm thất?
A. Động vật có xương sống.
B. Chim, thú.
C. Cá.
D. Lưỡng cư, bò sát.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài và trả lời các câu hỏi SGK.
- Đọc phần “Em có biết”.