MÔN HỌC: NGỮ VĂN 8
BÀI: TỨC CẢNH PÁC PÓ
GV: VÕ THỊ NGÔN
TRƯỜNG: THCS TÂN BÌNH - PHỤNG HiỆP- HẬU GIANG
Tức cảnh Pác Bó
Văn bản
Hồ Chí Minh
Mục tiêu cần đạt.
1. Kiến thức.
- Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chí Minh trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành công.
- Một đặc điểm của thơ Hồ Chí Minh: sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của người chiến sĩ cách mạng.
2. Kỹ năng.
- Đọc – hiểu thơ tứ tuyệt của Hồ Chí Minh.
- Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác
phẩm.
3. Thái độ.
Học tập ở Bác niềm lạc quan, tin tưởng vào sự nghiệp cách mạng
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
- Hồ Chí Minh (1890 - 1969)
-Tên khai sinh là Nguyễn
Sinh Cung
- Sinh tại Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
- Là lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam, là danh nhân văn hóa thế giới.
2. Tác phẩm
Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
? Bài thơ được ra đời trong hoàn cảnh nào?
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
- Hồ Chí Minh (1890 - 1969)
-Tên khai sinh là Nguyễn
Sinh Cung
- Sinh tại Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An.
- Là lãnh tụ vĩ đại của cách mạng Việt Nam, là danh nhân văn hóa thế giới.
2. Tác phẩm
Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh nào?
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác vào tháng 2 -1941 khi Bác sống và làm việc gian khổ ở Pác Bó (Cao Bằng).
Cửa hang Pác Bó
Hồ Chí Minh
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ được sáng tác vào tháng 2 -1941 khi Bác sống và làm việc gian khổ ở Pác Bó (Cao Bằng).
- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt.
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Cuộc đời cách mạng thật là sang.
+ Phần 1 : Ba câu thơ đầu hoàn cảnh sống và làm việc của Bác ở Pác Bó
+ Phần hai : câu thơ cuối cảm nghĩ của Bác về cuộc đời cách mạng

TỨC CẢNH PÁC PÓ
- Bố cục: 2 phần
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – hiểu văn bản
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
1/Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – hiểu văn bản
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
+ Đối về thời gian: Sáng >< Tối
+ Đối về hoạt động : Ra ><  Vào
+ Đối về không gian: Suối >< Hang
- Câu thơ thứ nhất diễn tả sự nhịp nhàng, nề nếp, đều đặn trong lối sống sinh hoạt của Bác trong thời gian ở Pác Bó.
Sử dụng phép đối :
Theo em phép đối này có tác dụng gì? Em hiểu gì về cuộc sống của Bác khi ở Pác Bó?
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
+ Cách hiểu  thứ nhất : Lương thực, thực phẩm ở đây thật đầy đủ, “cháo bẹ, rau măng” luôn có sẵn.
+ Cách hiểu thứ hai : Dù phải ăn cháo bẹ, rau măng rất cực khổ nhưng tinh thần vẫn sẵn sàng.
- Câu thơ thứ nhất diễn tả sự nhịp nhàng, nề nếp, đều đặn trong lối sống sinh hoạt của Bác khi ở hang Pác Bó.
- Câu thơ thứ 2:

TỨC CẢNH PÁC PÓ
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – hiểu văn bản
I. Tìm hiểu chung
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Từ láy
Gợi sự không vững chắc của bàn đá.
Điều kiện làm việc hết sức khó khăn, thiếu thốn.
- Câu thơ thứ nhất diễn tả sự nhịp nhàng, nề nếp, đều đặn trong lối sống sinh hoạt của Bác khi ở hang Pác Bó.
- Câu hai nói về đời sống vật chất đạm bạc, kham khổ, thiếu thốn của Bác ở Pác Bó.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
T
T
T
Khoẻ khoắn, mạnh mẽ, gân guốc.
Công việc có ý nghĩa trọng đại.
- Câu thơ thứ nhất diễn tả sự nhịp nhàng, nề nếp, đều đặn trong lối sống sinh hoạt của Bác khi ở hang Pác Bó.
- Câu hai nói về đời sống vật chất đạm bạc, kham khổ, thiếu thốn của Bác ở Pác Bó.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
Công việc có ý nghĩa lớn lao.
Điều kiện làm việc hết sức khó khăn, thiếu thốn.
T
T
T
B
B
B
><
- Hình tượng Bác Hồ được khắc hoạ vừa chân thực vừa sinh động. Bác vượt qua khó khăn, gian khổ với tầm vóc lớn lao, uy nghi, lồng lộng như một bức tượng đài vị lãnh tụ cách mạng.
Qua việc khám phá những nét đặc sắc về nghệ thuật ở câu thơ thứ ba, chúng ta thấy trung tâm của bức tranh Pác Bó được khắc họa như thế nào?
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
Sáng ra bờ suối, tối vào hang,
Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng.
Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,
- Cuộc sống khó khăn, gian khổ, thiếu thốn.
- Cuộc sống của Bác Hồ ở Pác Bó hiện lên như thế nào qua ba câu thơ đầu? Qua đó, em cảm nhận gì về hình ảnh Bác?
- Trong hoàn cảnh đó, người chiến sĩ cách mạng vẫn hoà hợp với thiên nhiên, mang phong thái ung dung tự tại, vẫn lạc quan, say mê công việc, tin vào sự nghiệp.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
- Cuộc sống khó khăn, gian khổ, thiếu thốn.
- Trong hoàn cảnh đó, người chiến sĩ cách mạng vẫn hoà hợp với thiên nhiên, mang phong thái ung dung tự tại, vẫn lạc quan, say mê công việc, tin vào sự nghiệp.
Cuộc đời cách mạng thật là sang.
2. Cảm nghĩ của Bác.
sang
Người chiến sĩ cách mạng sau bao nhiêu gian khổ vẫn cảm thấy “cuộc đời cách mạng thật là sang”. Em hiểu cái “sang” ở đây là như thế nào ?
- Vì sao Bác cảm thấy “cuộc đời cách mạng thật là sang” ?
- Người vui vì được cống hiến cho cách mạng.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
- Cuộc sống khó khăn, gian khổ, thiếu thốn.
- Trong hoàn cảnh đó, người chiến sĩ cách mạng vẫn hoà hợp với thiên nhiên, mang phong thái ung dung tự tại, vẫn lạc quan, say mê công việc, tin vào sự nghiệp.
2. Cảm nghĩ của Bác.
- Người vui vì được cống hiến cho cách mạng.
Thú lâm tuyền của Bác có gì khác với thú lâm tuyền của Nguyễn Trãi?
Bác :
+Thưởng ngoạn thiên nhiên, làm cách mạng. => Chiến sĩ.
Nguyễn Trãi:
+ Lánh đời, thưởng ngoạn thiên nhiên. => Ẩn sĩ.
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – Hiểu văn bản
1. Cảnh sinh hoạt và làm việc của Bác ở Pác Bó.
- Cuộc sống khó khăn, gian khổ, thiếu thốn.
- Trong hoàn cảnh đó, người chiến sĩ cách mạng vẫn hoà hợp với thiên nhiên, mang phong thái ung dung tự tại, vẫn lạc quan, say mê công việc, tin vào sự nghiệp.
2. Cảm nghĩ của Bác.
- Người vui vì được cống hiến cho cách mạng.
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
2. Nội dung
- Thể thơ tứ tuyệt, bình dị, ngắn gọn, hàm xúc.
- Lời thơ giản dị, tự nhiên pha giọng vui đùa hóm hỉnh ; nghệ thuật đối ý, đối thanh phù hợp với tinh thần của bài thơ.
- Kết hợp hiện đại và cổ điển. Tạo được tứ thơ độc đáo, bất ngờ và sâu sắc.
- Bài thơ đã khắc hoạ cuộc sống cách mạng đầy gian khổ của Bác Hồ ở Pác Bó. Nhưng trong hoàn cảnh ấy, Bác vẫn luôn lạc quan, mang phong thái ung dung, tự tại của người chiến sĩ. Với Người, làm cách mạng và sống hoà hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn.
* GHI NHỚ (SGK).
I. Tìm hiểu chung

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Hồ Chí Minh
Hồ Chí Minh
Hướng dẫn về nhà
- Học thuộc lòng bài thơ.
Nắm được nội dung của bài.
Vẽ sơ đồ tư duy thể hiện kiến thức cơ bản của bài thơ “Tức cảnh pác Bó ” vào vở soạn bài.
- Chứng minh sự kết hợp giữa cổ điển và hiện đại trong bài thơ “Tức cảnh Pác Bó”. (gợi ý: thể thơ; chữ quốc ngữ; thi liệu cổ như suối, hang, núi; đề tài; thú lâm tuyền; công việc cách mạng; lối sống cách mạng; lời thơ...)
- Sưu tầm và chép lại những câu thơ nói về niềm vui với cái nghèo (thú lâm tuyền) trong thơ của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Công Trứ, Nguyễn Khuyến.
- Soạn bài “Câu cầu khiến”. Chú ý thực hiện các ví dụ và các bài tập ở phần luyện tập cho thật tốt .

TỨC CẢNH PÁC PÓ
Chúc các em luôn học tốt.
Chào tạm biệt các em!
tiết học đến đây là kết thúc