KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi: Phân tích về nhân vật cai lệ?
Đáp án:
+ Khắc họa nhân vật điển hình bằng hàng loạt các động từ, tính từ có tính chất gợi tả, thông qua ngôn ngữ lời nói, cử chỉ, hành động.
- Cai là tên tay sai chuyên nghiệp tàn ác, bất nhân, đê tiện, không chút tính người, sẵn sàng gây tội ác mà không hề chùn tay.
- Hắn là hiện thân sinh động của chế độ XH đương thời. Một XH đầy rẫy bất công tàn bạo không có công lý và chính nghĩa.



Ngữ văn- Bài 3: Tiết 10 - Văn bản
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
( Trích Tắt đèn)
Ngô Tất Tố
( Tiếp theo)


HĐ nhóm (5p) theo dõi đoạn VB “Anh Dậu uốn vai ngáp... Ngã nhào ra thềm” SGK/ T19, 20. Tìm các chi tiết nói về cử chỉ lời nói, hành động của Chị Dậu khi đối mặt với tên Cai lệ và người nhà Lí trư? Nhận xét về nghệ thuật trong đoạn truyện này ( giọng văn, cách miêu tả, cách sử dụng từ…)
Báo cáo- chia sẻ
* Nhân vật chị Dậu:
- Lần 1: Chị Dậu run run: Nhà cháu đã túng…. Xin hai ông làm phúc.
Lần 2: Chị Dậu vẫn thiết tha: Nhà cháu không có, xin ông trông lại.
Lần 3: Chị Dậu xám mặt… chạy đến đỡ lấy tay hắn: Cháu van ông… ông tha cho.
- Lần 4: Chị Dậu liều mạng cự lại: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ.
Lần 5: Chị Dậu nghiến hai hàm răng: Mày trói chồng bà đi bà cho mày xem! Rồi chị túm lấy cổ hắn ấn dúi ra cửa

-> Giọng văn hả hê pha sắc thái hài hước, cách miêu tả chân thực hợp lí, sử dụng hàng loạt các động từ tính từ có giá trị biểu cảm, nghệ thuật đối lập, tương phản.

HĐ cá nhân( 2’) Theo dõi đoạn văn bản “Cháo chín… có ngon miệng hay không”- SGK-T18,19. Tìm chi tiết nói về thái độ cử chỉ lời nói của chị Dậu trước khi cai lệ đến?
* Trước khi cai lệ đến:
Cháo chín chị Dậu ngả mâm bát múc…, quạt cho chóng nguội.
Rón rén bưng bát cháo đến chỗ chồng,
Xưng hô: thầy em cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột
Ngồi xuống như có ý chờ xem chồng ăn có ngon miệng hay không.
? Nhận xét gì về cách cách dùng từ ngữ và miêu tả HĐ của nhân vật đoạn văn? Từ đó em hình dung như thế nào về tình cảm của chị Dậu đối với chồng con?
-> Đặc tả hoạt động của nhân vật, dùng từ ngữ có tính chất gợi hình, gợi tả


Câu 2c( SGK-T22) Sự thay đổi thái độ (cách xưng hô) của chị Dậu:
- Lần 1: Chị Dậu run run: Nhà cháu đã túng…. Xin hai ông làm phúc. Lần 2: Chị Dậu vẫn thiết tha: Nhà cháu không có, xin ông trông lại.Lần 3: Chị Dậu xám mặt… chạy đến đỡ lấy tay hắn: Cháu van ông… ông tha cho- Xưng hô của kẻ bề dưới, lời lẽ mềm mỏng
- Lần 4: Chị Dậu liều mạng cự lại: Chồng tôi đau ốm, ông không được phép hành hạ. Xưng hô ngang hàng, lời lẽ đanh thép.
- Lần 5: Chị Dậu nghiến hai hàm răng: Mày trói chồng bà đi bà cho mày xem! Rồi chị túm lấy cổ hắn ấn dúi ra cửa Xưng hô kẻ bề trên lời lẽ đanh đá
-> Sự thay đổi thái độ (cách xưng hô) của chị Dậu được miêu tả chân thực, hợp lí.

? HĐ cặp đôi ( 2p’) thống nhất phương án trả lời câu hỏi 2d,e( SGK/22)
( Gợi ý: Giải thích nhan đề từ đó đưa ra khẳng định về nhan đề có phù hợp hay không phù hợp, lí giải)
Nhan đề: Tức nước vỡ bờ là một thành ngữ dân gian.
+ Tức nước: Nước rất đầy như muốn trào ra.
+ Bờ: Giới hạn của các con sông suối hay kênh rạch, ruộng
-> Hiện tượng tức nước vỡ bờ chỉ xảy ra khi nước quá lớn và sức nước quá mạnh bờ không thể giữ được nên vỡ nước tuôn trào ra.
Tức nước vỡ bờ: ám chỉ bất cứ sự chịu đựng nào cũng có giới hạn của nó. Nếu vượt quá giới hạn cho phép thì sự chịu đựng không còn nữa mà thay vào đó bằng một phản kháng giống như bờ bị nước ép quá không thể nào giữ yên được và phải vỡ ra.

Câu 2d (SGK-T22) Nhan đề “ Tức nước vỡ bờ” rất phù hợp với đoạn trích
+ Tức nước: Sự áp bức tàn nhẫn của tên cai lệ.
+ Vỡ bờ: Sự vùng lên không chịu đựng của chị Dậu.
- Đoạn trích chẳng những làm toát lên cái lô gic hiện thực
“ Tức nước vỡ bờ”, có áp bức có đấu tranh mà còn toát lên cái chân lí : Con đường sống của quần chúng bị áp bức chỉ có thể là con đường đấu tranh để tự giải phóng, không có con đường nào khác.
- Bằng cảm quan hiện thực mạnh mẽ nhà văn đã cảm nhận được xu thế “ Tức nước vỡ bờ” và sức mạnh to lớn khôn lường của sự vỡ bờ. Có thể nói rằng cảnh “ Tức nước vỡ bờ” trong đoạn trích đã dự báo cơn bão táp quần chúng nông dân nổi dậy sau này.

Câu 2e( SGK-T22) Nhận xét của nhà nghiên cứu phê bình văn học Vũ Ngọc Phan: “Cái đoạn chị Dậu đánh nhau với cai lệ là một đọa tuyệt khéo”:
Việc tạo dựng tình huống truyện độc đáo
Khắc họa tính cách nhân vật rõ nét, có tính chất điển hình
Ngòi bút miêu tả linh hoạt sống động
- Ngôn ngữ miêu tả kể chuyện của tác giả đặc sắc, ngôn ngữ đối thoại phù hợp với tính cách của nhân vật .
+ Cai lệ: Ngôn ngữ thô tục, thị oai
+ Chị Dậu khi thì lễ phép thiết tha khi thì rắn rỏi quyết liệt
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
* Bài cũ:
- Phân tích N/V cai lệ và diễn biến tâm lí của chị Dậu
Khái quát NT, ND văn bản.
* B�i m?i: D? ki?n phuong ỏn tr? l?i b�i "Do?n van v� cỏch xõy d?ng do?n van theo h? th?ng cõu h?i"( SGK-T22,23)