3/25/2020
A
B
C
Hãy xác định các kiểu hướng động ở các hình vẽ sau ?
Hướng trọng lực
Hướng sáng
Hướng tiếp xúc
?
Kiểm tra bài cũ
Bài 24:
ỨNG ĐỘNG
I- Khái niệm ứng động
So sánh tìm sự khác biệt trong phản ứng hướng sáng của cây (hình 23.1 a) và vận động nở hoa (hình 24.1 ).
3/25/2020
- Phản ứng hướng sáng của cây là do ánh sáng chiếu sáng từ một phía thân cây non → thân cây sinh trưởng hướng về một phía có nguồn sáng.
- Vận động nở hoa do tác động của kích thích không định hướng là ánh sáng, trong đó các tế bào ở hai phía đối diện nhau của cơ quan có tốc độ sinh trưởng khác nhau.
3/25/2020
Phân biệt phản ứng hướng sáng với vận động nở hoa của cây?
3/25/2020
Phân biệt phản ứng hướng sáng với vận động nở hoa của cây?
I- Khái niệm ứng động
Là hình thức phản ứng của cây trước một tác nhân kích thích không định hướng.
3/25/2020
Từ bảng đó? Nêu khái niệm của ứng động?
Hoa tulip
Cơ chế: Do sự thay đổi tính trương nước, co rút chất nguyên sinh, biến đổi quá trình sinh lí, sinh hóa theo nhịp điệu sinh học..
3/25/2020
3/25/2020
Ứng động được chia thành ?

Tùy thuộc tác nhân kích thích, ứng động sinh trưởng được chia thành các kiểu tương ứng:
quang ứng động,
nhiệt ứng động
Thủy ứng động
Hóa ứng động
Ứng động tiếp xúc
Ứng động tổn thương
Điện ứng động



+ vận động nở hoa
Sáng
Chiều tối
Hoa bồ công anh
Quang ứng động
Tác nhân:
cường độ ánh sáng
+ ứng động nở hoa :
Nhiệt ứng động
Tác nhân:
Sự biến đổi nhiệt độ
to c
thấp
to c
cao
Hoa nghệ tây
Hoa Tuylip
v
3/25/2020
3/25/2020
H2O
Thủy ứng động

Các kiểu ứng động
3/25/2020
Có mấy kiểu ứng động? Kể tên
Phân loại
Ứng động sinh trưởng
Ứng động không sinh trưởng
1. Ứng động sinh trưởng
- Là kiểu ứng động, trong đó, các tế bào ở hai phía đối diện nhau của các cơ quan (như lá, cánh hoa,…) có tốc độ sinh trưởng khác nhau do tác động của các kích thích không định hướng của các tác nhân ngoại cảnh (ánh sáng, nhiệt độ…).
- ứng động sinh trưởng thường là các vận động theo chu kì đồng hồ sinh học.
3/25/2020
Ứng động sinh trưởng là gì? Cho VD
* Phân loại:
- Ứng động nở hoa:
+ Dưới tác động của ánh sáng : Hoa Bồ công anh nở ra lúc sáng,tối cụp lại
+ Dưới tác động của nhiệt độ: Hoa Tuylip cụp khi nhiệt độ thấp,nở khi nhiệt độ ấm
Ứng động ngủ,thức:
+ ứng động của lá: lá cây me sáng xoè ra,tối cụp lại
+ ứng động của chồi: hoa đào,củ khoai…a

+ vận động nở hoa
Sáng
Chiều tối
Hoa bồ công anh
Quang ứng động
Tác nhân:
cường độ ánh sáng
 Vận động nở hoa
24 giờ
3/25/2020
10h
9h
7h
24h
Quang ứng động
3/25/2020
* Hiện tượng vận động nở hoa
- Cảm ứng theo nhiệt độ
+ Hoa nghệ tây mang ra khỏi phòng lạnh, có ánh
sáng và nhiệt độ thích hợp  nở.
+ Hoa mười giờ nở lúc ánh sáng ở nhiệt độ 20 - 250C.
+ Hoa tuylíp nở ở 25 - 300C.
(Giảm 100C hoa đóng lại, tăng lên 300C hoa bắt đầu nở)
- Cảm ứng theo ánh sáng:
+ Hoa cúc khép lại ban đêm và nở khi có ánh sáng.
+ Hoa quỳnh và hoa dạ hương nở ban đêm.
+ ứng động nở hoa :
Nhiệt ứng động
Tác nhân:
Sự biến đổi nhiệt độ
to c
thấp
to c
cao
Hoa nghệ tây
Hoa Tuylip
Nhiệt ứng động
Theo hình thức phản ứng có một số dạng ứng động sinh trưởng: vận động quấn vòng, vận động nở hoa do nhiệt độ hoặc ánh sáng, vận động ngủ, thức.
-Vận động quấn vòng (vận động tạo giàn, vận động xoắn ốc)



3/25/2020
-vận động ngủ thức.
* Lá.
Phụ thuộc vào điều kiện môi trường nhiệt độ ).
Đây là sự vận động tuân theo nhịp điệu đồng hồ sinh học .

* Chồi ngủ

Cây rụng lá mùa đông
- Khi gặp điều kiện bất lợi ( mùa đông lạnh , tuyết rơi , nhiệt độ thấp , ánh sáng kéo dài ..) -> trao đổi chất chồi chậm và yếu -> chồi sống dạng tiềm ẩn .
- Đánh thức chồi bằng nhiệt độ , hóa chất , kích thích sinh trưởng
3/25/2020
c) Vận động ngủ, thức :* Khái niệm : Vận động ngủ thức là sự vận động của cơ quan thực vật theo chu kì nhịp điệu đồng hồ sinh học theo điều kiện môi trường.
Hiện tượng ngủ của thực vật
- Lá cây họ đậu, họ chua me xoè ra khi kích thích và khép lại khi ngủ theo ánh sáng, nhiệt độ.
- Chồi ngủ khi điều kiện bất lợi.
- Hạt ngủ các hoạt động sốnggiảmthiểu.
3/25/2020
+ Nguyên nhận hiện tượng ngủ thực vật.
• Điều kiện sống thay đổi.
• Tích lũy chất ức chế sinh trưởng (axit abxixíc) và
giảm hàm lượng các chất kích thích sinh trưởng (như auxin, giberelin).
II- Các kiểu ứng động
1- ƯĐ không s. trưởng:
- Là vận động không có sự sinh trưởng dãn dài của các tế bào của cây.
ứng động không sinh trưởng là các vận động có liên quan đến sức trương nước, xảy ra sự lan truyền
kích thích có nhiều phản ứng nhanh ở các miền chuyển hoá của cơ quan.a
3/25/2020
II- Các kiểu ứng động
1- ƯĐ không s. trưởng:
- Là vận động cảm ứng mạnh mẽ do các chấn động, va chạm cơ học.
VD:
+ Vận động tự vệ ở cây trinh nữ.
+ Vận động bắt mồi ở thực vật.
3/25/2020
II- Các kiểu ứng động
1- ƯĐ không s. trưởng:
Cây Trinh nữ
a) Vận động tự vệ ở cây trinh nữ
3/25/2020
K+
* Hiện tượng
- Lá cây trinh nữ cụp xuống khi bị kích thích.
3/25/2020
K+
* Giải thích :Lá khép cụp xuống là do: + Sự giảm sút sức trương của thể gối ở cuống lá, vàgốc lá chét.
3/25/2020
K+
* Giải thích :+ Vận chuyển ion K+ đi ra khỏi không bào gây sự mất nước, giảm áp suất thẩm thấu.
3/25/2020
Phiến lá chét
Thể gối
Tiếp xúc
Áp suất thẩm thấu của tế bào mặt dưới giảm
K+ , Cl- ra khỏi tế bào
Sức trương
nước giảm
Tế bào mất nước
3/25/2020
3/25/2020
* Kết luận
Vận động tự vệ ở cây trinh
nữ liên quan đến sức trương nước.
H2O
Thủy ứng động

3/25/2020
b) Vận động bắt mồi ở thực vật
* Hiện tượng:
- Vùng đầm lầy, đất cát, nghèo muối natri, muối khoáng khác, thiếu đạm.
- Cây có lá biến dạng để bắt sâu bọ.
+Ứng động tiếp xúc và hóa ứng động( vận động bắt mồi)
Hoạt động bắt mồi của cây gọng vó.
3/25/2020
3/25/2020
* Cơ chế
- Khi con mồi chạm vào lá trương lực nước giảm sút  Các gai, tua, lông cụp, nắp đậy lại giữ chặt con mồi.
- Các tuyến trên các lông của lá tiết ezim phân giải prôtêin của con mồi.
- Sau vài giờ nắp, gai, lông, tua trở lại bình thường.
* Kết luận
- Vận động bắt mồi ở thực vật là nhờ sức trương nước của tế bào.
Cây nắp ấm
3/25/2020
* Vai trò: - ứng động có vai trò thích nghi đa dạng với biến đổi của môi trường như ánh sáng, nhiệt độ, đảm bảo
cho cây tồn tại và phát triển với tốc độ nhanh hay chậm theo nhịp điệu sinh học
* ứng dụng:
- Với cây nhập nội cần đảm bảo nhiệt độ, ánh sángcho quá trình ra hoa.
- Có thể thúc đẩy nhanh hoặc kìm hãm chồi ngủ thêm hoặc thức sớm theo
nhu cầu của con người.
III- vai trò
Củng cố bài học
3/25/2020
Ứng động không sinh trưởng
Ứng động sinh trưởng
 Điền những điểm khác nhau giữa ứng động không ST và ứng động sinh trưởng
- Có liên quan đến sự sinh trưởng không?
- Theo cơ chế nào?
- Đặc điểm kích thích ( có chu kì hay không có chu kì)?
Ứng động không sinh trưởng
Ứng động sinh trưởng
- Vận động có sự sinh trưởng của tế bào,
- Thường theo nhịp điệu đồng hồ sinh học
- Có tính chu kì, không định hướng do ảnh hưởng của ánh sáng, nhiệt độ, hooc môn thực vật
- Vận động không có sự sinh trưởng của tế bào,
- Không có tính chu kì, do các chấn động, va chạm cơ học
- Theo sức trương nước
* Khác nhau:
 Hãy cho biết những điểm giống nhau giữa ứng động không sinh trưởng và ứng động sinh trưởng?
Đặc điểm của kích thích?
Phản ứng của cây?
Mức độ phản ứng?
Cơ chế?
* Giống nhau:
Đặc điểm của kích thích : vô hướng

Phản ứng của cây: không định hướng ( vô hướng)

- Mức độ phản ứng : nhanh

- Cơ chế: Do cử động trương nước hoặc nhịp điệu đồng hồ sinh học
Đặc điểm so sánh
Hướng động
Ứng động
- Đặc điểm kích thích
- Phản ứng của cây
- Mức độ phản ứng
- Cơ chế
- Theo 1 hướng xác định
- Không định hướng
- Có hướng( + hoặc -)
- Vô hướng
- Chậm
- Nhanh hơn
- Do hoóc môn sinh trưởng
- Do cử động trương nước hoặc nhịp điệu đồng hồ sinh học
 Phân biệt ứng động và hướng động?
Bài thuyết trình đến đây là hết
Cảm ơn cô và các bạn đã lắng nghe
3/25/2020