Trường Đại Học Cần Thơ
Khoa Sư Phạm
Bộ môn Vật Lý
Bài Báo Cáo Cuối kỳ
SVTH: Đinh Thị Kim Tuyến MSSV:1090191
Ngành: Sư phạm Vật lý – K35
VA CHẠM ĐÀN HỒI VÀ KHÔNG ĐÀN HỒI
Bài 38
Nhắc lại kiến thức cũ
1. Động lượng là gì?
Động lượng của một vật chuyển động là đại lượng đo bằng tích của khối lượng và vận tốc của vật.
2. Phát biểu định luật bảo toàn động lượng?
Trong một hệ kín, tổng động lượng của hai vật trước và sau va chạm thì bằng nhau.
Quan sát hình và trả lời câu hỏi
1.Va chạm là gì?
Va chạm là hiện tượng cơ học, trong đó hai vật gặp nhau trong chuyển động tương đối và tương tác nhau qua tiếp xúc trực tiếp. Thông thường, sau khi va chạm vận tốc của các vật thay đổi.
2.Tại sao hệ hai vật va chạm có thể coi là hệ kín?
Khi va chạm, tương tác giữa hai vật xảy ra trong một thời gian rất ngắn, trong khoảng thời gian đó xuất hiện các nội lực rất lớn so với các ngoại lực thông thường, vì vậy có thể coi hệ hai vật là kín trong thời gian xảy ra va chạm.
1. Phân loại va chạm
Khi hai vật va chạm hãy cho biết:
- Khoảng thời gian tương tác giữa hai vật?
- Nội lực của hệ như thế nào?
- Hệ có phải là hệ kín hay không?
* Đối với tất cả các va chạm, có thể vận dụng định luật bảo toàn động lượng: Tổng động lượng của hai vật trước và sau va chạm thì bằng nhau.
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
Khi hai vật va chạm:
- Thời gian tương tác giữa hai vật rất ngắn.
Nội lực của hệ rất lớn.
Là hệ kín.
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
**Có hai loại va chạm:
- Va chạm đàn hồi:
+ Sau va chạm hai vật trở lại hình dạng ban đaàu.
+ Động năng toàn phần không thay đổi.
+ Hai vật tiếp tục chuyển động tách rời nhau với vận tốc riêng biệt.
- Va chạm mềm:
+ Sau va chạm hai vật dính vào nhau và chuyển động với cùng một vận tốc.
+ Biến dạng không được phục hồi.
+ Một phần động năng của hệ chuyển thành nội năng (toả nhiệt) và tổng động năng không được bảo toàn.
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Va chạm đàn hồi trực diện nghĩa là các tâm của 2 quả cầu trước và sau va chạm luôn chuyển động trên cùng một đường thẳng (còn gọi là va chạm xuyên tâm)
1. Phân loại va chạm

Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Hai quả cầu khối lượng là m1 và m2, chuyển động với vận tốc v1 và v2 đến va chạm đàn hồi xuyên tâm. Xác định vận tốc v1’ và v2’ của mỗi quả cầu sau khi va chạm.
- Theo định luật bảo toàn động lượng:
m1v1+m2v2=m1v1’+m2v2’(1)
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Gọi m1, m2 lần lượt là khối lượng 2 viên bi bất kỳ, ta có:
Hai quả cầu có khối lượng bằng nhau
Hai quả cầu có khối lượng rất chênh lệch
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
A
B
- Sau va chạm 2 vật dính vào nhau chuyển động cùng vận tốc
Nhận xét:
được gọi là va chạm mềm
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
Một viên đạn có khối lượng m được bắn theo phương ngang chuyển động với vận tốc V vào một thùng cát có khối lượng M, sau khi viên đạn xuyên vào thùng cát, nó mắc lại trong đó và chuyển động cùng thùng cát với vận tốc V’. Hãy tính độ biến thiên của hệ đạn – thùng cát trước và ngay sau va chạm.
Bài tập:
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
Áp dụng định luật bảo toàn động lượng:
Độ biến thiên động năng của hệ:
Như vậy, động năng đã giảm một lượng trong va chạm, lượng này chuyển hóa thành dạng năng lượng khác, như nhiệt tỏa ra….
mv = (m+M)V
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
Hãy cho biết điểm giống nhau và khác nhau giữa va chạm đàn hồi và va chạm không đàn hồi
Điểm giống nhau: Động lượng được bảo toàn.
Điểm giống nhau và khác nhau giữa va chạm đàn hồi và không đàn hồi:
Điểm khác nhau: Va chạm đàn hồi thì động năng được bảo toàn, va chạm mềm thì động năng thì động năng không bảo toàn.
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
4. Bài tập vận dụng
Bắn một hòn bi thuỷ tinh có khối lượng m với vận tốc v1 vào một hòn bi thép đứng yên có khối lượng 3m. Tính các vận tốc của 2 hòn bi sau va chạm, biết va chạm là trực diện và đàn hồi.
Bài giải:
Chọn chiều dương là chiều chuyển động của hòn bi thuỷ tinh, ta có:
Bài 38 Va chạm đàn hồi và không đàn hồi
1. Phân loại va chạm
2. Va chạm đàn hồi trực diện
3. Va chạm mềm
4. Bài tập vận dụng
a. Bài tập trắc nghiệm
b. Bài tập tự luận
5. Nhiệm vụ học sinh
a. Học bài và làm bài đầy đủ
b. Phiếu bài tập về nhà
Sau va chạm 2 viên bi trở về hình dạng ban đầu
Vận tốc của 2 viên bi sau va chạm là riêng biệt
Quan sát hiện tượng và trả lời câu hỏi
Quá trình va chạm đàn hồi trực diện
Quan sát hiện tượng và trả lời câu hỏi
Cả vợt và quả bóng đều bị biến dạng
Minh họa quá trình va chạm mềm