BÀI 4. VAI TRÒ CỦA CÁC NGUYÊN TỐ KHOÁNG

I. Nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây
II. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây.
III. Nguồn cung cấp các nguyên tố dinh dưỡng khoáng cho cây.

I. Nguyên tố DD khoáng thiết yếu trong cây:


Qs H.4.1 SGK  Hãy mô tả thí nghiệm, nêu nhận xét, giải thích ?

 Cây lúa trồng trong các dung dịch dinh dưỡng khoáng

khác nhau :

1. Đầy đủ các nguyên tố dung dịch khoáng thiết yếu.
(cây đối chứng)
2. Thiếu N  Cây lúa sinh trưởng kém.
3. Thiếu hầu hết các nguyên tố dd khoáng thiết yếu
 Cây lúa sinh trưởng rất kém.

Phương pháp xác định các nguyên tố ddty cho cây



Nghiên cứu phần I SGK 

+ Liệt kê tên các nguyên tố dinh dưỡng thiết yếu ?

* 17 nguyên tố thiết yếu cho mọi loài cây:
…………………………………………………………

C, H, O, N, P, K, S, Ca, Mg

Fe, Mn, B, Cl, Zn, Cu, Mo, Ni.
* 3 nguyên tố Na, Si, Co cần cho một số ít loài cây.

+ Vì sao các nhân tố trên được gọi là các nguyên tố dinh
dưỡng khoáng thiết yếu ?

 * Nguyên tố ddk thiết yếu là:
 Nguyên tố mà thiếu nó cây không hoàn thành được
chu trình sống.
khác.

 Không thể thay thế được bởi bất kỳ nguyên tố nào

 Phải trực tiếp tham gia vào quá trình chuyển hóa vật
chất trong cơ thể.

Các Nguyên tố ddkty thường được phân chia như thế nào ?
 * Nguyên tố ddk thiết yếu thường được phân thành nguyên tố
đại lượng
vi lượng
…………………………
và nguyên tố ………………….,
tương
ứng với hàm lượng của chúng trong mô thực vật:


+ Nguyên tố đại lượng gồm:
C, H, O, N, P, K, S, Ca, Mg (9)
………………………………………………..
+ Nguyên tố vi lượng chủ yếu là: ……………….
Fe, Mn, B, Cl, Zn, Cu, Mo, Ni (8)

…………………………………………………

II. Vai trò của các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu
trong cây.
1. Dấu hiệu thiếu các nguyên tố ddk thiết yếu:
Dựa vào mô tả của H.4.2 và H.5.2 SGK, hãy giải thích vì sao
thiếu Mg lá có vệt màu đỏ, thiếu Nitơ lá có màu vàng nhạt ?




Vì chúng tham gia vào thành phần của diệp lục

Ng. tố
N
P
Mg

Dấu hiệu thiếu

Vai trò

Lá có màu vàng, sinh trưởng còiThành phần của protein,
cọc
axit nucleic
Lá có màu lục đậm, các gân lá
Thành phần của axit
màu huyết dụ, cây còi cọc, rễ
nucleic, ATP, coenzim..
kém phát triển.
Lá có màu vàng

Thành phần của diệp lục,
hoạt hóa enzim.

Đối chứng
-P
-K
-N

Thiếu Mg

Triệu chứng thiếu Nitơ :

Cây bắp

Cây bông vải

Triệu chứng thiếu Nitơ :

Cao lương

Đậu nành

Triệu chứng thiếu P :

Cây mía

Cam

Triệu chứng thiếu P :

Cao lương

Đậu nành

Triệu chứng thiếu K :

Cây mía

Đào lộn hột

Triệu chứng thiếu K :

Cây ớt

Cây ngô

Triệu chứng thiếu K :

Cây lúa

Thiếu Ca



Nêu vai trò chung của các nguyên tố ddk thiết yếu ?

cấu tạo chất sống
 Các nguyên tố ddkty tham gia ………………………….....
điều tiết
và……………
…………………..các hoạt động sống của cơ thể.

III. Nguồn cung cấp các nguyên tố dd khoáng cho cây.
1. Đất là nguồn chủ yếu cung cấp các nguyên tố dd khoáng cho cây:
Đọc phần III.SGK  Vì sao nói đất là nguồn cung cấp chủ yếu các
chất dinh dưỡng khoáng ?


 Trong đất có chứa nhiều loại muối khoáng ở dạng không tan và
hòa tan
 Cây hấp thu: dạng hòa tan (dạng ion)

III. Nguồn cung cấp các nguyên tố dd khoáng cho cây.
1. Đất là nguồn chủ yếu cung cấp các nguyên tố dd khoáng cho cây:
2. Phân bón cho cây trồng:
Phân tích đồ thị H.4.3  rút ra nhận xét về liều lượng phân bón hợp lý
để đảm bảo cho cây sinh trưởng tốt nhất mà không gây ô nhiễm môi
trường ?


 + Bón ít (nồng độ thấp)  cây sinh trưởng kém

+Bón quá mức (nồng độ cao)  gây độc hại cho cây
+ Nồng độ tối ưu  cây sinh trưởng tốt.



Thế nào là bón phân hợp lý ?

 Là bón liều lượng phù hợp cho cây sinh trưởng tốt mà

không gây độc hại cho cây và môi trường.

TÓM TẮT
 Các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu trong cây bao gồm các
nguyên tố đại lượng (C, H, O, N, P, K, S, Ca, Mg) và một số nguyên tố
vi lượng (Fe, Mn, Cu, Zn, Cl, B, Mo,,Ni).
 Các nguyên tố dinh dưỡng khoáng thiết yếu tham gia cấu tạo nên các
chất sống và điều tiết các hoạt động sống của cơ thể.
 Các muối khoáng ở trong đất tồn tại ở dạng không tan hoặc dạng
hòa tan. Cây chỉ hấp thụ các muối khoáng ở dạng hòa tan (dạng ion)
 Bón phân với liều lượng quá mức cần thiết sẽ gây độc cho cây, gây ô
nhiễm nông phẩm, ô nhiễm môi trường đất và nước.