TIẾT 62
BÀI 20: VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT TRONG ĐỜI SỐNG & TRONG TỰ NHIÊN
Trường THCS Quảng Minh
Học xong tiết này, chúng ta:
Nêu được các vai trò của thực vật với đời sống con người.
Rau, củ quả tươi
Nấm ăn
 I. Vai trò của thực vật đối với đời sống con người
Làm lương thực, thực phẩm
Làm thuốc, gia vị


Gia vị: quế, đại hồi, thảo quả,...
Thuốc: củ tam thất
Làm đồ dùng và giấy
Giấy
Đồ nội thất
Làm cây cảnh và trang trí
Cây cảnh
Trang trí nhà cửa
Cho bóng mát và điều hòa không khí, bảo vệ môi trường
Rừng ngập mặn
Trồng cây xanh ở khu công nghiệp
 Vai trò của thực vật với đời sống con người:
+ Làm lương thực, thực phẩm: lúa, ngô, bắp cải...
+ Làm thuốc, gia vị: quế, hồi, ngải cứu...
+ Làm đồ dùng, giấy: bạch đàn, tre...
+ Làm cây cảnh và trang trí: vạn tuế, các loại cây hoa...
 + Cho bóng mát và điều hoà không khí: các cây gỗ lớn...
+ Cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp, thủ công mỹ nghệ : gỗ, tre…
+ Cung cấp oxygen cho con người.
* Lưu ý: Bên cạnh những lợi ích thì còn có một số cây có hại cho sức khỏe của con người như cây thuốc lá, cây cần sa, cây trúc đào hay cây cà độc dược…
Câu 1: Có bao nhiêu loại cây trên thế giới được trồng chủ yếu làm lương thực?
Trên thế giới có chín loại cây được trồng chủ yếu làm lương thực. Đó là: lúa nước, ngô (bắp), khoai tây, lúa mì, sắn (khoai mì), khoai lang, cao lương, kê và đại mạch.
Câu 2: Việt Nam có bao nhiêu loại cây lương thực chính?
Trong chín loại cây lương thực chính trên thế giới, Việt Nam có 4 loại cây lương thực chính là: lúa nước, ngô, sắn, khoai lang.
Câu 3: Cây lương thực nào sau đây không trồng phổ biến ở Việt Nam?
Câu 4: Thực vật nào sau đây có chứa độc trong cây?
Câu 5: Thực vật nào sau đây có thể sử dụng làm thuốc?
Câu 6: Loài cây nào dưới đây được trồng nhằm mục đích lấy gỗ?
Câu 7: Phân loại các loài thực vật dưới đây vào nhóm thích hợp tương ứng với vai trò của chúng đối với con người.
1. Đinh lăng, 2. Cây pơmu, 3. Cây khoai lang, 4. Cây cà chua, 5. Cây lim, 6. Tam thất, 7. Cây lúa mì, 8. Cây lúa, 9. Cây xoài
Cung cấp quả
Cung cấp lương thực
Cung cấp gỗ
Làm thuốc
4, 9
3, 7, 8
2, 5
1, 6
Câu 8: Loài thực vật nào sau đây không phải cây lương thực?
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 63
BÀI 20: VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT TRONG ĐỜI SỐNG & TRONG TỰ NHIÊN
Học xong tiết này, chúng ta
- Nêu được vai trò điều hoà các yếu tố thành phần khí hậu của thực vật: độ ẩm, nhiệt độ, ánh sáng, tốc độ gió.
- Nêu được vai trò của thực vật góp phần làm giảm ô nhiễm không khí: ngăn bụi, hút khí độc,...
- Nêu được vai trò của thực vật góp phần bảo vệ đất, chống xói mòn và bảo vệ nguồn nước.
- Nêu được vai trò quan trọng của thực vật: cung cấp oxygen và thức ăn cho động vật, cung cấp nơi ở và nơi sinh sản cho động vật.
 II. Vai trò của thực vật trong tự nhiên
 1. Điều hòa không khí
Ảnh hưởng của thực vật đến khí hậu của một vùng:
Thực vật giúp điều hòa khí hậu, ổn định khí hậu ở những nơi có nhiều thực vật.
 Điều hòa khí hậu:
- Thực vật giúp giảm cường độ chiếu sáng xuống mặt đất.
- Thực vật giúp giảm nhiệt độ
- Thực vật giúp tăng độ ẩm
- Thực vật giúp giảm tốc độ gió.
Thực vật có vai trò điều hòa khí hậu.
 2. Thực vật góp phần làm giảm ô nhiễm không khí
Ô nhiễm không khí ở nơi có ít thực vật và không khí trong lành ở nơi có nhiều thực vật
Thực vật góp phần quan trọng trong việc điều hòa không khí và cân bằng khí oxygen và carbon dioxide cho các sinh vật trên Trái Đất. Nếu cây xanh trên Trái Đất bị chặt phá quá mức, chất lượng không khí sẽ suy giảm, thiếu hụt khí oxygen gây khó khăn cho quá trình hô hấp của sinh vật. Sinh vật đặc biệt là con người có thể biến mất nếu cây xanh suy giảm vượt mức tối thiểu.
! Ngoài khả năng ngăn cản bụi giúp cho không khí trong sạch, một số loài cây còn có khả năng hút chất độc trong không khí. Ví dụ như cây thiết mộc lan hút hơi benzene, khí carbon monoxide,... Cây dương xỉ có thể hút khí focmaldehyte,...
 Thực vật góp phần làm giảm ô nhiễm không khí:
- Sự khác nhau giữa hai hình:
+ Hình 20.3a: khói bụi mù mịt, ít cây xanh, con người phải đeo khẩu trang
+ Hình 20.3b: nhiều cây xanh, bầu trời trong, ít khói bụi, không phải đeo khẩu trang.
Cây xanh giúp ngăn bụi, làm cho không khí trong lành hơn.
- Nếu cây xanh bị chặt phá quá mức thì nồng độ khí oxygen sẽ giảm đi, bầu không khí sẽ trở nên ô nhiễm bởi khỏi bụi, nông độ khí carbonic tăng, các sinh vật sẽ bị ảnh hưởng, thiêu dưỡng khí, sức khỏe con người bị giảm sút.
 3. Thực vật chống xói mòn đất và bảo vệ nguồn nước
Nhờ có thực vật che phủ, nước mưa sau khi rơi xuống bị giảm lực tiếp xúc với mặt đất hạn chế sự rửa trôi đất; nước chảy trên mặt đất bị cản bởi rễ và gốc cây nên chảy chậm lại, một phần nước mưa thấm dần xuống các lớp đất phía dưới tạo thành nước ngầm.
Nơi không hoặc ít có thực vật che phủ. Đất bị xói mòn.
Nơi có động vật che phủ.
Đất không bị xói mòn.
 Thực vật góp phần chống xói mòn đất và bảo vệ môi trường:
- Đất ở đồi trọc sẽ bị xói mòn khi có mưa xuống vì không có thực vật, nước sẽ chảy tiếp xuống dưới đất với một lực mạnh mà không có sự cản lại của các tấn cây đất dễ bị xói mòn rửa trôi.
 - Thực vật có tác dụng hạn chế đất xói mòn và sạt lở vì:
+ Khi mưa xuống, nước mưa sẽ rơi xuống lá cây, tán cây giúp lực chảy yếu đi, làm giảm hiện tượng xói mòn của đất.
+ Rễ cây có khả năng giữ đất, thực vật còn có tác dụng giảm lực cản của sóng khi đánh vào bờ làm hạn chế sự sạt lở đất ven sông, ven biển.
- Nước mưa sau khi ngấm xuống đất là nguồn nước quan trọng cung cấp sinh hoạt và nông nghiệp.
 4. Vai trò của thực vật đối với đời ống của động vật
Thực vật là nơi sống của động vật
Chim làm tổ trên cây.
Cây là nơi sống của sóc.
Thực vật là thức ăn cho động vật
Thỏ ăn cà rốt.
Hươu cao cổ ăn lá cây.
Bảng 20.3
x
x
x
Bảng 20.4
x
x
x
x
 Vai trò của thực vật đối với đời sống của động vật:
- Thực vật cung cấp oxygen và thức ăn cho động vật: một số loài động vật ăn thực vật như thỏ, chim, hươu cao cô, vai, khi, chuột ... sử dụng các cơ quan khác nhau cho thực vật làm thức ăn.
 - Thực vật cung cấp nơi ở và nơi sinh sản cho động vật: một số loài động vật dụng thực vật làm nơi ở và nơi sinh sản như khi, nhím, chim, sóc…
Nếu không có thực vật thì động vật sẽ thiếu oxygen để hô hấp và động vật ăn thực vật không có thức ăn dẫn đến các động vật sẽ không tồn tại được.
Lá cây
Thân, cành cây
Gốc cây
4, 7, 8, 9
2, 3, 5, 6
1
Câu 8: Sắp xếp những loài động vật sau đây vào nơi ở của chúng là thực vật cho phù hợp.
1. Cuốn chiếu, 2. Con lười, 3. Cự đà xanh, 4. Rệp
5. Khỉ, 6. Sóc, 7. Sâu ăn lá, 8. Bọ xít, 9. Sâu cuốn lá
Một số thực vật khi sử dụng, tiếp xúc có thể gây hại cho sức khỏe con người
Cành cây trúc đào có chứa chất độc.
Cây cà độc dược chứa nhựa mủ gây độc cho da.
Cây thuốc lá chứa chất nicotine ảnh hướng tới cơ quan hô hấp và gây ung thư.
Lá ngón hoa vàng chứa chất độc có thể gây chết người.
Câu 9: Các loài thực vật nào dưới đây gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người?
Câu 10: Loài thực vật nào sau đây không phải cây lương thực?
Câu 12: Quá trình quang hợp của cây xanh đã thải ra khí nào có lợi cho con người và tự nhiên?
Câu 13: Cây thuốc lá chứa chất nào sau đây gây ảnh hưởng tới sức khỏe con người?
Câu 14: Đâu không phải lợi ích của thực vật mang lại cho còn người?
Câu 16: Những nhận định sau nói về vai trò của thực vật đối với con người đúng hay sai?
x
x
x
x
Câu 15: Thực vật nào sau đây dùng làm thuốc?
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again
TIẾT 64
BÀI 20: VAI TRÒ CỦA THỰC VẬT TRONG ĐỜI SỐNG & TRONG TỰ NHIÊN
Học xong tiết này, chúng ta:
Nêu được tầm quan trọng của việc trồng và bảo vệ cây xanh, đề xuất các pháp tăng lượng cây xanh cho môi trường sống.
 III. Trồng và bảo vệ cây xanh
Trồng rừng ngập mặn
Trồng cây gây rừng
Bảo vệ cây
Cung cấp nơi ở, nơi sinh sản
Cung cấp nguồn thức ăn
Vai trò đối với môi trường
Cây xanh có khả năng hấp thụ một lượng lớn khí carbon dioxide để thực hiện quá trình quang hợp, tổng hợp nên chất hữu cơ và giải phóng khí oxygen ra môi trường.
Cân bằng lượng khí oxygen và carbon dioxide trong khí quyển.
Hiện tượng thoát hơi nước ở lá cây góp phần làm giảm nhiệt độ môi trường, điều hòa không khí, giảm hiệu ứng nhà kính.
Bảo vệ nguồn nước.
Hạn chế các thiên tai: lũ lụt, hạn hán, sạt lở,...
Hình ảnh phía dưới cho thấy rõ tác dụng của thực vật vô cùng quan trọng trong việc hạn chế lũ lụt, xòi mòn, sạt lở, hạn hán.
Rừng có cây bao phủ, các tán lá sẽ làm giảm lực tiếp xúc của nước mưa xuống mặt đất giúp đất ít bị rửa trôi hơn.
Hệ rễ của thực vật giúp giữ đất và chất dinh dưỡng.
Có thực vật che phủ sẽ giảm cường độ ánh sáng mặt trời chiếu xuống đất và giảm lượng hơi nước bay đi.
Hạn hán
Lũ lụt
Sạt lở
 Trồng và bảo vệ cây xanh:
- Trồng cây gây rừng.
- Bảo vệ rừng đầu nguồn.
- Ngăn chặn phá rừng để bảo vệ môi trường sống.
- Hạn chế khai thác bừa bãi các loài thực vật quý hiếm, cấm buôn bán và xuất khẩu các loài quý hiếm.
- Xây dựng khu bảo tồn, vườn quốc gia ...
Câu 3: Việc trồng cây trong nhà có những tác dụng gì sau đây?
a. Trồng làm cảnh, trồng theo phong thủy.
b. Thu hút nhiều sâu bệnh đến phá cây, ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
c. Làm sạch không khí trong nhà: giải phóng khí oxygen, hấp thụ chất gây ô nhiễm,...
d. Ngăn cản các tia bức xạ từ các thiết bị điện tử.
Câu 4: Để hạn chế thiên tai trong tự nhiên, những việc làm nào sau đây là đúng?
a. Tăng cường buôn bán gỗ rừng.
b. Ban hành luật nhằm bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường.
c. Trồng rừng phủ xanh đồi, núi trọc.
d. Ngăn chặn các hành vi tác động xấu đến môi trường (chặt phá rừng, sử dụng đất rừng trái phép,...).
Câu 11: Trong một chuỗi hoặc lưới thức ăn của tự nhiên, thực vật thường đứng ở vị trí nào và đóng vai trò gì?
1. Thực vật có vai trò quan trọng trong đời sống con người và tự nhiên:
Con người sử dụng thực vật làm thức ăn, làm đồ dùng, làm thuốc chữa bệnh, trang trí nhà cửa,... và lấy bóng mát.
Thực vật góp phần giữ cân bằng oxygen và carbon dioxide trong không khí, điều hòa khí hậu của Trái Đất, làm giảm ô nhiễm không khí, chống xói mòn đất và bảo vệ nguồn nước. Thực vật cung cấp thức ăn và nơi ở cho động vật.
2. Mỗi chúng ta cần tích cực bảo vệ rừng, trồng và chăm sóc thêm nhiều cây xanh.
Sử dụng hơp lí thuốc bảo vệ thực vật
Sử dụng thực phẩm an toàn
Tích cực tham gia bảo vệ môi trường
Hãy làm hàng ngày để có một hành tinh xanh tươi
Bye and see you again