CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI TIẾT HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
“Làm sao cắt nghĩa được tình yêu
Có nghĩa gì đâu một buổi chiều
Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt
Bằng mây nhè nhẹ gió hiu hiu”
(Vì sao – Xuân Diệu)

Tình yêu vốn là một đề tài bất tận, một nguồn
cảm xúc bất diệt trong thơ ca.

TÌNH YÊU
Buồn, thấp thỏm, lo âu

Thất vọng, đau khổ tột cùng

Dâng trào trong hạnh phúc

Vui, vỡ òa trong cảm xúc

BÀI 1:
THƠ VÀ TRUYỆN THƠ

VĂN BẢN 1: SÓNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
2. Tác phẩm

III. TỔNG KẾT

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Sóng – đối tượng cảm nhận tình
yêu.
2. Sóng tâm hồn em và những trăn trở
về tình yêu.

1. Nội dung

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của

2. Nghệ thuật

nhân vật em.

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
Hoạt động nhóm
Chia lớp thành 2 nhóm, thảo luận và trả lời các câu hỏi dưới đây:

Nhóm 1

Nhóm 2

Trình bày những hiểu biết của

Trình bày hoàn cảnh ra đời, bố

em về nữ sĩ Xuân Quỳnh?

cục của tác phẩm Sóng?

1. Tác giả
a. Cuộc đời

 Quê quán: Hà Tây.
 Cuộc đời: đa đoan, luôn khát khao tình
yêu, gắn bó hết mình với cuộc sống.
 Bà là nhà thơ tiêu biểu cho lớp nhà thơ
trẻ chống Mỹ và nhà thơ nữ đáng chú ý
của nền thơ ca Việt Nam hiện đại.
 Năm 2001: được Nhà nước truy tặng

Xuân Quỳnh (1942 - 1988)

giải thưởng về Văn học nghệ thuật.

1. Tác giả
a. Cuộc đời
 Hồn thơ Xuân Quỳnh

Là cái “tôi” giàu vẻ đẹp nữ tính, rất
thành thật, giàu đức hi sinh vị tha.

Là tiếng lòng của tâm hồn phụ nữ
 Phong cách thơ

nhiều trắc ẩn vừa hồn nhiên, vừa
chân thành, đằm thắm, da diết khát
vọng về hạnh phúc đời thường.

1. Tác giả
b. Tác phẩm tiêu biểu

Gió Lào, cát trắng (thơ, 1974)

Hoa dọc chiến hào (thơ, in chung, 1968)

Lời ru trên mặt đất (thơ, 1978)

1. Tác giả
b. Tác phẩm tiêu biểu

Sân ga chiều em đi (thơ, 1984)

Tự hát (thơ, 1984))

Bầu trời trong quả trứng (thơ thiếu nhi, 1982)

2. Tác phẩm
a. Hoàn cảnh sáng tác
Bài thơ được sáng tác năm 1967 và in
trong tập Hoa dọc chiến hào (1968)

2. Tác phẩm
Phần 1

Khổ 1 + 2:
Sóng _ đối tượng cảm nhận của
tình yêu

5 khổ tiếp theo:

b. Bố cục

Phần 2

Sóng tâm hồn em và những trăn trở
về tình yêu

2 khổ còn lại

Phần 3

Khát vọng tình yêu mãnh liệt của
nhân vật em

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Sóng – đối tượng cảm nhận tình yêu
Các em hãy đọc bài thơ và trả lời các
câu hỏi sau:
o Trong 2 khổ thơ đầu, hình tượng sóng
xuất hiện như thế nào?
o Tác giả đã sử dụng những biện pháp
nghệ thuật nào để thể hiện khát vọng
tình yêu của mình?

1. Sóng – đối tượng cảm nhận tình yêu
Trạng thái tâm lý đặc biệt của tâm hồn khát khao yêu đương

Trạng thái khác thường được diễn tả vừa phong

Những chi tiết bổ sung cho nhau:

phú lại vô cùng phức tạp

sông, bể, sóng

Dữ dội – dịu êm

Ồn ào – lặng lẽ

Sông và bể làm nên

Sóng chỉ thực sự có đời riêng khi

cuộc đời của sóng.

đến với biển cả mênh mông.

2 trạng thái đối cực của sóng thể hiện sự
phức tạp của đời sống và tình yêu.

Sóng bứt phá vượt qua không gian chật hẹp của
sông bể để vươn tới các lớn lao như nỗi khát khao
tình yêu mãnh liệt của nhân vật em.

1. Sóng – đối tượng cảm nhận tình yêu

Quy luật của sóng:
Xưa – nay  vẫn thế

Quy luật của tình cảm:
Tình yêu luôn là khát vọng muôn
đời của tuổi trẻ.

KẾT LUẬN
Sóng như tình yêu lúc mãnh liệt, cuồng nhiệt khi thì dịu êm,
sâu lắng. Tồn tại vĩnh cửu cùng tình yêu và tuổi trẻ.

2. Sóng tâm hồn em và những trăn trở về tình yêu
Thảo luận cặp đôi
Các em đọc văn bản và trả lời các câu hỏi dưới đây:

Hình tượng sóng gợi lên những
suy nghĩ gì về tình yêu?

Nỗi nhớ trong tình yêu được
thể hiện như thế nào qua hình
tượng sóng?

2. Sóng tâm hồn em và những trăn trở về tình yêu
a. Khổ thơ 3 + 4 + 5:

Con sóng dưới lòng sâu
Trước muôn trùng sóng bể

Sóng bắt đầu từ gió

Con sóng trên mặt nước

Em nghĩ về anh, em

Gió bắt đầu từ đâu?

Ôi con sóng nhớ bờ

Em nghĩ về biển lớn

Em cũng không biết nữa

Ngày đêm không ngủ được

Từ nơi nào sóng lên?

Khi nào ta yêu nhau

Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức

a. Khổ thơ 3 + 4 + 5:
“Sóng bắt đầu từ gió/Gió bắt đầu từ đâu?”

Câu hỏi rất con gái, nhẹ nhàng thể hiện một hiện
tượng tâm lí rất thông thường trong tình yêu.

Người đang yêu rất hiểu về tình yêu nhưng vẫn
luôn luôn tự hỏi không biết thế nào là tình yêu.

a. Khổ thơ 3 + 4 + 5:
“Em cũng không biết nữa”

Một các lắc đầu vô cùng dễ thương.

Cũng như tình yêu, nó đến rất bất ngờ
tự nhiên

a. Khổ thơ 3 + 4 + 5:
Nỗi nhớ mãnh liệt, bao trùm lên cả không gian được thể hiện trong khổ 5

Thao thức trong mọi khoảnh

Tồn tại trong ý thức và đi vào cả

Vừa hóa thân vừa trực tiếp

khắc thời gian: “Ngày đêm

tiềm thức “ Lòng em nhớ đến

xưng 'em' để bộc lộ nỗi nhớ.

không ngủ được” .

anh cả trong mơ còn thức”.

Phép đối thể hiện nỗi nhớ

Tuy vô cùng cường điệu nhưng

Tình yêu mãnh liệt, phép

da diết và sâu đậm.

lại rất hợp lý  Tô đậm nỗi nhớ

điệp tạo âm điệu nồng

mãnh liệt trong lòng em.

nàn, tha thiết cho lời thơ.

Bày tỏ tình yêu một cách chân thành, tha thiết mà mạnh dạn, mãnh liệt

2. Sóng tâm hồn em và những trăn trở về tình yêu
b. Khổ thơ 6 + 7:

Dẫu xuôi về phương bắc

Ở ngoài kia đại dương

Dẫu ngược về phương nam

Trăm nghìn con sóng đó

Nơi nào em cũng nghĩ

Con nào chẳng tới bờ

Hướng về anh - một phương

Dù muôn vời cách trở

b. Khổ thơ 6 + 7:
 Tác giả thể hiện lòng chung thủy của người con gái trong tình yêu.
Dẫu xuôi

Phương bắc

Khẳng định khoảng cách dù có
ra bao nhiêu thì lòng người lại
chung thủy bấy nhiêu.
Dẫu ngược

Phương nam

b. Khổ thơ 6 + 7:
 Tác giả thể hiện lòng chung thủy của người con gái trong tình yêu.

“Nơi nào em cũng nghĩ”

Từ nỗi nhớ trong tình yêu, nhà thơ
muốn làm nổi bật tình cảm chung
thủy của người con gái.

b. Khổ thơ 6 + 7:
 Tác giả thể hiện lòng chung thủy của người con gái trong tình yêu.

“Hướng về anh - một phương”

Dù đi đâu, xuôi ngược bốn phương
thì em cũng sẽ chỉ hướng về một
phương anh.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Ngữ văn 11 Cánh diều
https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1g5u3RqNLNtY
Os-2J-_D4Ngwi7BqAXjLm
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-11/

b. Khổ thơ 6 + 7:
“Ở ngoài kia đại dương
Trăm nghìn con sóng đó”

Cụm từ “Ở ngoài kia”

Cũng như nhân vật “em”

Gợi tả ánh mắt hướng

Vượt qua giới hạn không

Muốn được gần bên anh được hòa

về khi xa trăm ngàn

gian thăm thẳm, muôn vàn

nhịp vào tình yêu với anh.

con sóng ngày đêm

cách trở để hướng vào bờ

không biết mệt mỏi.

ôm ấp nỗi yêu thương.

b. Khổ thơ 6 + 7:
“Con nào chẳng tới bờ
Dù muôn vời cách trở”

Người phụ nữ hồn nhiên,
yêu đời vẫn ấp ủ bao hi
vọng, phơi phới một niềm
tin vào hạnh phúc tương lai

Người phụ nữ tha thiết ấy
vẫn tìm cái đích cuối cùng
của một tình yêu lớn như
con sóng nhất định sẽ “tới
bờ” dù có nhiều chông gai.

Những thử thách đưa ra như
để khẳng định sức mạnh vĩnh
hằng của tình yêu và lòng
chung thủy.

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
Các em đọc văn bản và trả lời các câu hỏi dưới đây:

Hai khổ cuối tác giả đã
thể hiện khát vọng của
người phụ nữ trong tình
yêu như thế nào?

Hình tượng bao trùm, xuyên
suốt bài thơ là hình tượng
“sóng”,

được

gợi

tả

với

những biểu hiện khác nhau.
Hãy chỉ ra những biểu hiện đó.

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
Hai khổ thơ cuối:

Cuộc đời tuy dài thế

Làm sao được tan ra

Năm tháng vẫn đi qua

Thành trăm con sóng nhỏ

Như biển kia dẫu rộng

Giữa biển lớn tình yêu

Mây vẫn bay về xa

Để ngàn năm còn vỗ

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
Khổ thơ thứ 8

Các cụm từ

Tuy dài thế

Vẫn đi

Hình ảnh ẩn dụ tương phản đối lập

Dẫu rộng

Nói lên tình cảm tỉnh táo, đúng đắn
và niềm tin mãnh liệt của nhà thơ

Chứa đựng

Luôn tin tưởng ở tấm

những lo âu

lòng nhân hậu và tình
yêu chân thành của mình

vào sức mạnh của tình yêu.

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
Kết luận nội dung khổ thơ 8

Sóng xa vời cách trở vẫn

Cũng giống như anh và

tìm được tới bờ tìm về

em sẽ vượt qua mọi khó

với

khăn để đến với nhau tìm

cội

thương

nguồn

yêu

được hạnh phúc trọn vẹn.

Sóng biển mây trời muôn
đời vẫn tồn tại như một
quy luật bất biến.

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
“Khổ thơ cuối”
Cuộc đời là biển lớn tình yêu, kết tinh vị
mặn ân tình được tạo nên và hòa lẫn
cùng trăm con sóng nhỏ.
Thể hiện khát vọng mãnh liệt muốn làm
trăm con sóng để hòa mình vào đại
dương bao la, biển lớn tình yêu để một
đời vỗ điệu yêu thương.

Khổ thơ cuối

Trong ước muốn dẫu còn
Khẳng định một ước
muốn khôn cùng.

chút băn khoăn “làm sao

Lời thơ, ý thơ, nhịp thơ có

được tan ra” nhưng trên tất cả

phần nhanh hơn, gấp hơn

là khát vọng vĩnh viễn hóa

và mạnh hơn.

tình yêu.

Bài thơ kết thúc mà lời thơ còn vang vọng mãi như con sóng ào
ạt hòa vào biển lớn tình yêu cùng với khát khao cháy bỏng.

3. Khát vọng tình yêu mãnh liệt của nhân vật em
Kết luận nội dung khổ thơ cuối

Khao khát hòa tình yêu con
Sự yêu thương mãnh liệt
nhưng cao thượng, vị
tha của nhân vật.

sóng nhỏ của mình vào biển
lớn tình yêu bao la để sống
hết mình trong tình yêu và
hóa thân vĩnh viễn vào tình
yêu muôn thuở.

KẾT LUẬN
• Bao trùm xuyên suốt bài thơ là hình tượng “sóng”.
• Sóng là hình ảnh ẩn dụ của tâm trạng người con gái đang yêu,
là sự hóa thân, phân thân của cái tôi trữ tình.
→ Bài thơ được kết cấu trên cơ sở nhận thức sự tương đồng,
hòa hợp giữa hai hình tượng trữ tình “sóng” và “em”.
→ Hai hình tượng này tuy hai mà một, có lúc phân chia có lúc
hòa quyện vào nhau không thể tách rời.

III. TỔNG KẾT

Các em hãy thực hiện nhiệm vụ sau:
Trình bày những đặc sắc nội dung và
nghệ thuật của tác phẩm Sóng.

1. Nội dung

Dựa vào việc quan sát, chiêm
nghiệm về những con sóng trước

Niềm khao khát về tình yêu, hạnh

biển cả mênh mông, nhà thơ đã

phúc của một người phụ nữ vừa

phát hiện ra sự đa dạng, phức tạp

truyền thống, vừa hiện đại trong

của cảm xúc trong tâm hồn của

tình yêu.

người phụ nữ đang yêu.

2. Nghệ thuật

Thể thơ năm chữ:
Tạo âm điệu sâu lắng, dạt
dào, như âm điệu của
những con sóng biển và
cũng là sóng lòng của
người phụ nữ khi yêu.

Cách gieo vần và
Cách ngắt nhịp:

phối âm:

Linh hoạt, phóng khoáng.

Độc đáo và giàu sức
liên tưởng

2. Nghệ thuật

Giọng thơ:

Hình ảnh ẩn dụ với

Vừa thiết tha, đằm thắm,

hình tượng sóng:

vừa mãnh liệt sôi nổi, vừa

Vừa mang nghĩa thực,

pháp nhân hóa, ẩn dụ,

vừa mang nghĩa ẩn dụ

đối lập - tương phản

hồn nhiên, nữ tính.

Biện pháp tu từ:
Sử

dụng

các

biện

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Ngữ văn 11 Cánh diều
https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1g5u3RqNLNtY
Os-2J-_D4Ngwi7BqAXjLm
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-11/

LUYỆN TẬP
NHIỆM VỤ 1: Chọn đáp án đúng nhất cho các câu hỏi sau:

Câu 1: Bài thơ Sóng được Xuân Quỳnh sáng tác ở vùng biển nào?

A. Sầm sơn – Thanh Hóa

C. Diêm Điền – Thái Bình

B. Cô Tô – Quảng Ninh

D. Vân Đồng – Quảng Ninh

Câu 2: Thông tin nào sau đây không chính xác khi nói về tiểu sử nhà
thơ Xuân Quỳnh?
A. Tên đầy đủ là Nguyễn Thị

C. Ngay từ khi còn nhỏ, bà đã

Xuân Quỳnh.

làm thơ.

B. Quê ở tỉnh Hà Tây, lớn lên

D. Năm 1955, làm diễn viên

ở Hà Nội.

múa trong đoàn văn công

Câu 3: Bài thơ Sóng có thể chia bố cục thành mấy phần?

A. 2.

C. 4.

B. 3.

D. 5.

Câu 4: Câu thơ nào dưới đây không được trích ra từ bài thơ Sóng của Xuân
Quỳnh?

A. "Khi hai đứa cầm tay".

C. "Ôi con sóng ngày xưa".

B. "Sóng bắt đầu từ gió".

D. "Mây vẫn bay về xa".