BÀI 12

TRUYỀN TIN TẾ BÀO

I. TRUYỀN TIN GIỮA CÁC TẾ BÀO
Đọc thông tin trong SGK, quan sát hình dưới đây, hãy cho biết:
a. Thế nào là truyền tin giữa các tế bào?
b. Phạm vi truyền tin?
c. Thông tin mà các tế bào truyền cho nhau có thể là gì?
d. Các tế bào trong cơ thể đa bào có thể truyền tin cho nhau bằng những cách nào?

I. TRUYỀN TIN GIỮA CÁC TẾ BÀO
- Truyền tin giữa các tế bào là sự phát tán và nhận các phân tử tín
hiệu qua lại giữa các tế bào.
- Phạm vi truyền tin: + Giữa các TB của cùng 1 cơ thể
+ Giữa các TB của các thể cùng loài hoặc khác loài
- Thông tin các TB truyền cho nhau rất đa dạng, trong đó chủ yếu
bằng các tín hiệu hóa học ( amino acid, peptid ngắn, phân tử protein
lớn, nucleotit, hormon...)
- Trong cơ thể đa bào, tín hiệu truyền từ TB này tới TB kia qua các
cách:

I. TRUYỀN TIN GIỮA CÁC TẾ BÀO
- Trong cơ thể đa bào, tín hiệu truyền từ TB này tới TB kia qua các cách:

Truyền tin trực tiếp giữa các tế bào qua mối liên kết hở
(Qua cầu sinh chất)

Truyền tin cận tiết:
TB truyền tin cho các TB liền kề

Truyền tin nội tiết:
Tín hiệu hoocmon được tiết vào máu,
truyền tới các TB đích ở xa

Truyền tin qua synapse:
Tín hiệu là chất dẫn truyền xung thần kinh được truyền
qua khe synapse giữa tế bào thần kinh và tế bào đích

II. TRUYỀN TIN TRONG TẾ BÀO
Gồm 3 giai đoạn:
+ Tiếp nhận tín hiệu
+ Truyền tín hiệu
+ Đáp ứng tín hiệu

Truyền tin trong tế bào

II. TRUYỀN TIN TRONG TẾ BÀO
1. Tiếp nhận tín hiệu
- Tế bào tiếp nhận tín hiệu bằng
các protein thụ thể trên màng
tế bào hoặc thụ thể nằm trong
tế bào chất.
- Mỗi loại thụ thể liên kết với
1 tín hiệu phù hợp

Truyền tin trong tế bào

II. TRUYỀN TIN TRONG TẾ BÀO
2. Truyền tín hiệu
- Phân tử tín hiệu được thụ thể của TB
tiếp nhận  cấu hình của thụ thể bị biến đổi
 làm cho thụ thể thay đổi trạng thái từ
bất hoạt sang hoạt động
Thụ thể hoạt động lại tác động tới
phân tử liền kề gây hoạt hóa phân tử đó,
và cứ như vậy, sự thay đổi trạng thái của phân tử này

Truyền tin trong tế bào

làm biến đổi cấu hình dẫn đến hoạt hóa hay bất hoạt phân tử kế tiếp
cho tới khi đến phân tử đích cuối cùng của chuỗi chuyển đổi tín hiệu trong TB
 Sự truyền tín hiệu bên trong TB: Thực chất là sự chuyển đổi tín hiệu giữa các
phân tử trong con đường truyền tin của tế bào.

II. TRUYỀN TIN TRONG TẾ BÀO
3. Đáp ứng tín hiệu
- Kết quả của quá trình truyền tín hiệu
là sự đáp ứng của tế bào trước thông
tin mà nó nhận được.
- Đáp ứng của tế bào rất đa dạng:
+ Tạo ra enzyme giúp tế bào sửa chữa
các sai sót trong DNA khi nó nhận được
tín hiệu là gene bị tổn thương.

Truyền tin trong tế bào

+ Làm thay đổi hình dạng tế bào giúp tế bào
có thể di chuyển hướng tới nguồn tín hiệu.
+ Tạo ra các tín hiệu là yếu tố tăng trưởng gửi đến tế bào khác khiến tế bào
nhận tiến hành phân bào.
Chú ý: Cùng một loại tín hiệu nhưng có thể gây ra những đáp ứng khác nhau ở
tế bào nhau của cơ thể

So sánh hai kiểu truyền tin giữa các tế bào: truyền tin cận
tiết và truyền tin nội tiết?

Câu1: Khi thụ thể tiếp nhận tín hiệu nằm trong tế bào chất thì
phân tử tín hiệu thường là loại gì để có thể đi được qua màng
sinh chất? Cho ví dụ.
Câu 2 : Vì sao cùng một tín hiệu nhưng các tế bào khác nhau
của cùng một cơ thể lại có thể tạo ra các đáp ứng khác nhau?