Bài 2:

Vấn đề an toàn trong vật lí

Khởi động
Khi học tập và nghiên cứu Vật lí, học sinh cũng như các nhà khoa học cần phải
lưu ý đến những nguyên tắc nào để đảm bảo an toàn cho bản thân và cộng
đồng?

Thảo luận
Quan sát hình, trình bày những hiểu biết của em về tác hại và lợi ích của chất
phóng xạ. Từ đó, nêu những quy tắc an toàn khi làm việc với chất phóng xạ.

Một số vấn đề liên quan đến phóng xạ

Thuốc phóng xạ

An toàn khi làm việc với chất phóng xạ

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
 Vấn đề 1: an toàn khi làm việc với phóng xạ
Hiện tượng phóng xạ tự nhiên được nhà vật lí Becquerel tình cờ khám phá ra
vào cuối thế kỉ XIX và được phát triển nhờ những nghiên cứu của Marie Curie

Năm 1892 H. Becquerel tình cờ
phát hiện ra hiện tượng phóng
xạ của muối urani kali sulfat

Năm 1934, ông bà Curie đã tạo nguyên tố phóng xạ
nhân tạo đầu tiên có chu kì bán rã T = 3'15s bằng cách
rọi tia  (phát ra bởi poloni) vào tấm Al dày 1mm

Marie Curie là Người phụ nữ
đầu tiên đoạt hai giải Nobel
(Vật lí và Hoá học).

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
 Vấn đề 1: an toàn khi làm việc với phóng xạ

Động vật bị đột biến do phóng xạ

Nạn nhân nhiễm phóng xạ trong vụ Checnobyl

Việc sử dụng chất phóng xạ không đúng cách sẽ ảnh hưởng nghiêm
trọng đến sức khoẻ con người. Đã có những trường hợp tử vong bởi
phóng xạ do chiến tranh, do vô ý phơi nhiễm hay do bị đầu độc.

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
 Vấn đề 1: an toàn khi làm việc với phóng xạ
Để hạn chế rủi ro và nguy hiểm do chất phóng xạ gây ra, chúng ta cần :
Giảm thời gian tiếp xúc với nguồn phóng xạ,
Tăng khoảng cách từ ta đến nguồn phóng xạ,
Đảm bảo che chắn những cơ quan trọng yếu của cơ thể.

Mang đồ bảo hộ

Tương tác không tiếp xúc qua tay điều khiển

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
 Vấn đề 1: an toàn khi làm việc với phóng xạ

Các chất phóng xạ đã được ứng dụng rất rộng rãi trong đời sống: y tế,
nông nghiệp, giám định vật liệu, khảo cổ…
VD: sử dụng trong y học để chẩn đoán hình ảnh và điều trị ung thư, sử dụng trong nông
nghiệp để tạo đột biến cải thiện giống cây trồng, sử dụng trong công nghiệp để phát hiện các
khiếm khuyết trong vật liệu, sử dụng trong khảo cổ để xác định tuổi của các mẫu vật,...

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
 Vấn đề 2: An toàn trong phòng thí nghiệm
Trong Vật lí, thực hành thí nghiệm nhằm khảo sát, kiểm chứng kiến thức có vai trò
quan trọng trong việc phát triển năng lực tìm hiểu thế giới tự nhiên của học sinh.
Nếu không đảm bảo các quy tắc an toàn khi thực hiện thí nghiệm có thể xảy ra
nhiều sự cố nguy hiểm cho học sinh.

Bị bỏng khi xảy ra sự cố chập điện
hoặc cháy nổ do lửa, hoá chất.

Bị chấn thương khi sử dụng những
vật sắc nhọn hoặc thuỷ tinh

Bị tai nạn liên quan đến điện giật
thường gây ra hậu quả nghiêm trọng

Thảo luận
Quan sát và chỉ ra những điểm không an toàn trong hình

Vấn đề an toàn trong nghiên cứu và học tập vật lí
Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu và học tập môn Vật lí
1. Nắm được thông tin liên quan đến các rủi ro và nguy hiểm có thể xảy ra.
2. Tuân thủ và áp dụng các biện pháp bảo vệ để đảm bảo an toàn cho bản

thân và cộng đồng.
3. Quan tâm, gìn giữ và bảo vệ môi trường.
4. Trong phòng thí nghiệm:

o Những rủi ro và nguy hiểm phải được cảnh báo rõ ràng bằng biển báo.
o Học sinh cần chú ý sự nhắc nhở của nhân viên PTN và giáo viên về các

quy định an toàn.
o Các thiết bị bảo hộ cá nhân cần phải được trang bị đầy đủ.

Luyện tập
Quan sát hình, nêu ý nghĩa của mỗi biển báo cảnh báo trong phòng thí
nghiệm.

Một số biển báo cảnh báo thường gặp

Luyện tập
Quan sát hình, nêu công dụng của mỗi trang thiết bị bảo hộ trong phòng
thí nghiệm.

Một số trang bị bảo hộ thường gặp

Bài tập
Trạm không gian quốc tế ISS có độ cao khoảng 400 km, trong khi bầu khí quyển
có bề dày hơn 100 km. Trong trạm không gian có tình trạng mất trọng lượng,
mọi vật tự do sẽ lơ lửng. Hãy tìm hiểu các bất thường và hiểm nguy mà các nhà
du hành làm việc lâu dài ở trong trạm có thể gặp.

Vận dụng
Hãy thiết kế bảng hướng dẫn các quy tắc an toàn tại phòng thí nghiệm vật lí.

VD: Bảng hướng dẫn