BÀI 2. VẤN ĐỀ AN
TOÀN TRONG VẬT LÍ

I. Những quy tắc an toàn trong nghiên cứu
và học tập môn vật lí.
1, An toàn khi làm việc với phóng xạ.
 Quan sát hình 2.1, trình bày hiểu biết của em về tác hại và lợi
ích của chất phóng xạ. Từ đó nêu những quy tắc an toàn khi
làm việc với chất phóng xạ.

Tác hại của chất phóng xạ:
• Việc sử dụng chất phóng xạ không đúng cách sẽ ảnh hưởng
nghiêm trọng đến sức khỏe con người.
• Chất phóng xạ gây tổn thương da, mang đến bệnh tật như
ung thư

• Đã có những trường hợp tử vong hoặc để lại di chứng cho
chính bản thân và các thế hệ sau: đột biến gen, dị tật, dị
dạng, mắc các bệnh về thần kinh…

Lợi ích của chất phóng xạ:

 Sử dụng y học để chẩn

 Sử dụng trong nông

đoán hình ảnh và điều trị

nghiệp để tạo đột biến,

ung thư.

tạo ra giống cây trồng

 Sử dụng trong kiểm tra an ninh.

 Sử dụng trong công nghiệp để
phát hiện các khiếm khuyết
trong vật liệu.

 Sử dụng trong khảo cổ để xác định tuổi của các mẫu vật.

 Quy tắc an toàn khi làm việc với chất phóng xạ:

 Sử dụng găng tay và mặc đồ

 Không để chất phóng xạ

bảo hộ khi thực hiện thí

tiếp xúc trực tiếp với cơ thể.

nghiệm

Che chắn những cơ quan
nhạy cảm với chất phóng

 Giảm thời gian tiếp xúc
với nguồn phóng xạ.

 Tăng khoảng cách từ ta
đến nguồn phóng xạ.

2. An toàn trong phòng thí nghiệm
Câu 1: Em hãy nêu một vài sự cố có thể xảy ra khi làm thực
hành ở phòng thí nghiệm vật lí?
Câu trả lời:
Một vài sự cố có thể xảy ra khi làm thực hành ở phòng thí nghiệm vật lí:
• HS có thể bị bỏng do sự cố chập cháy điện, hoặc cháy nổ do lửa, hóa
chất.
• Có thể bị chấn thương khi bất cẩn sử dụng vật sắc nhọn.
• Có thể bị điện giật.

Câu 2: Quan sát hình 2.2 và chỉ ra những điểm không an toàn khi
làm việc trong phòng thí nghiệm.

Câu trả lời:
Những điểm không an toàn trong hình:
 Người phụ nữ:

 Cắm/ rút điện sai cách do cầm vào  Đưa nước uống vào phòng
dây điện dễ dẫn tới bị giật khi dây
điện hở.

thí nghiệm. Sử dụng nước
ngọt khi đang làm thí

 Người đàn ông:

 Tay ướt cầm vào dây điện cắm
vào ổ điện gây nguy cơ giật điện
cao.

 Không đeo găng tay bảo hộ.

Trên bàn có:

 Đặt vật nhọn và dẫn điện
ngay trên dây điện dễ gây
chập cháy.

 Rác vứt bừa bộn.

 Để các dụng cụ không phù
hợp với hoạt động thí
nghiệm.

 Dụng cụ thí nghiệm không
được sắp xếp ngăn nắp.

Câu 3: Em hãy nêu một số biện pháp an toàn khi sử dụng điện?
Câu trả lời:
Một số biện pháp an toàn khi sử dụng điện:
• Khi làm việc với nguồn điện cần đeo đồ bảo hộ đầy đủ như găng tay…
• Cần phải tách nguồn điện với hóa chất, nước để tránh nguy cơ chập cháy
nổ.
• Không đặt những vật có khả năng dẫn điện lên nguồn điện.
• Sử dụng thiết bị điện đúng cách: ví dụ như cầm phích cắm điện đúng
cách…

KẾT LUẬN
Khi nghiên cứu và học tập vật lí, ta cần phải:
• Hiểu được thông tin liên quan đến rủi ro và nguy
hiểm có thể xảy ra.
• Tuân thủ và áp dụng các biện pháp để đảm bảo an
toàn cho bản thân và cộng đồng.
• Quan tâm, gìn giữ môi trường xung quanh.

• Trong phòng thí nghiệm ở trường học, những rủi ro và nguy hiểm
phải được cảnh báo rõ ràng bằng các biển báo.
• Học sinh cần chú ý sự nhắc nhở của nhân viên phòng thí nghiệm
và giáo viên về các quy định an toàn.
• Ngoài ra các thiết bị bảo hộ cá nhân phải được trang bị đầy đủ.

LUYỆN TẬP
Câu 1: Từ những kiến thức đã học được ở trên kết hợp với
những hiểu biết thực tế, em hãy nêu biện pháp xử lí nếu
chẳng may nhiệt kế thủy ngân bị rơi vỡ trong quá trình sử
dụng đo thân nhiệt.

Câu trả lời:

Biện pháp xử lí nếu chẳng may nhiệt kế thủy ngân bị rơi vỡ
trong quá trình sử dụng để đo thân nhiệt:
+ Di chuyển mọi người ra xa khu vực mà nhiệt kế thủy ngân bị
rơi vỡ.

+ Mặc đồ bảo hộ, đeo găng tay cao su, khẩu trang.
+ Dùng bột lưu huỳnh rải phía trên để ngăn cản thủy ngân bốc hơi
+ Dùng tăm bông thu dọn thủy ngân cùng mảnh vỡ vào lọ thủy tinh bịt
kín cho vào thùng rác.
+ Không lại gần khu vực có thủy ngân. Mở thoáng các cánh cửa (nếu
là ở phòng kín) ít nhất là trong khoảng thời gian 2-3 tiếng.
+ Sau đó bỏ đi đồ bảo hộ.

Câu 2: Quan sát hình 2.3, nêu ý nghĩa của mỗi biển báo cảnh báo và
công dụng của mỗi trang thiết bị bảo hộ trong phòng thí nghiệm.

Câu trả lời:
a. Biển cách báo hóa chất dễ cháy: Tránh gần các nguồn lửa gây
nguy hiểm tránh nổ.
b. Biển cảnh báo hóa chất độc hại: Hóa chất độc đối với sức khỏe,
chỉ sử dụng cho mục đích thí nghiệm.
c. Biển cảnh báo nguy hiểm về điện: Tránh xa vì có thể bị điện giật.
d. Biển cảnh báo chất phóng xạ: Cần đảm bảo an toàn khi lại gần
hoặc sử dụng chất phóng xạ

e. Đồ bảo hộ giúp bảo vệ người làm thí nghiệm tránh các rủi ro khi làm
việc với các hóa chất hoặc chất dễ cháy làm mất an toàn đến sức khỏe
con người. Ngoài ra áo choàng còn giúp phân biệt được người đang thực
hiện thí nghiệm với người khác nhằm tăng tính chuyên nghiệm trong
phòng thí nghiệm.
f,g. Kính bảo hộ và găng tay bảo hộ có tác dụng tăng mức độ an toàn cho
người làm thí nghiệm. Hạn chế sự tiếp xúc giữa mắt và tay của người làm
thí nghiệm với hóa chất và các dụng cụ nguy hiểm khác như vụn sắt, vật
sắc nhọn.

K

W

L

- Khi sử dụng dụng cụ - Khi nghiên cứu và học - Những biện pháp đảm
nghiên cứu, thực hành vật tập môn vật lí, cần làm gì bảo an toàn trong phòng
lí, cần phải cẩn thận, cần để đảm bảo an toàn? Đặc thí nghiệm là: cần chú ý
sử dụng đúng cách, đúng biệt là khi làm việc với đến những biển cảnh bảo,
mục đích.

chất phóng xạ?

những quy định an toàn có

- Có rất nhiều rủi ro khi - Những quy tắc an toàn sẵn phòng thí nghiệm.
nghiên cứu và thực hành trong nghiên cứu và học - Cần sử dụng dụng cụ thí
thí nghiệm.

tập môn vật lí là gì?

nghiệm đúng mục đích,
đúng quy định.

K

W

L

- Có các biển cảnh báo an - Những rủi ro, khi làm việc - Cần có đồ bảo hộ khi làm
toàn ở phòng thí nghiệm, trong phòng thí nghiệm là thí nghiệm dặc biệt là khi
hoặc trên các dụng cụ.

gì?

làm việc với chất phóng xạ.

- Có bảng các quy tắc an - Những biện pháp an toàn - Những rủi ro trong khi làm
toàn

trong

phòng

thực đề phòng những rủi ro có thí nghiệm: bị điện giật,

hành.

thể có trong phòng thí chập cháy nguồn điện, bị

- Cần có các biện pháp nghiệm là gì?

vật

bảo vệ an toàn khi có sự

thương….

cố xảy ra.

sắc

nhọn

gây

tổn

K

W

L
- Biện pháp an toàn:
+ Trong quá trình làm thí nghiệm cần giữ khoảng
cách an toàn với nguồn điện.
+ Mặc đồ bảo hộ khi làm việc với chất phóng xạ.
+ Cần hiểu rõ mục đích và cách sử dụng của từng
dụng cụ để thao tác cho đúng, tránh gây sự cố
không đáng có.
+ Sau khi làm thí nghiệm cần đặt để dụng cụ đúng
vị trí, vệ sinh phòng thí nghiệm sạch sẽ.

VẬN DỤNG
BTVN : Hãy thiết kế bảng hướng dẫn quy tắc an toàn trong phòng thí
nghiệm vật lí.
Gợi ý trả lời:
• Luôn giữ khu vực làm thí nghiệm ngăn nắp, sạch sẽ
• Không được tự ý khởi động hệ thống điện ở các bàn thí nghiệm.
• Sử dụng dụng cụ đúng quy định để đảm bảo tính an toàn.
• Luôn mặc đồ bảo hộ khi làm việc với chất phóng xạ.)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập và ghi nhớ kiến thức vừa học
Hoàn thành bài tập trong SGK
Xem trước Bài 3 : Đơn vị và sai số trong vật lí.