VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. Gia đình, thời đại, cuộc đời
- Nguyễn Đình Chiểu: (1822 – 1888)
- Tự: Mạnh Trạch
- Hiệu: Trọng Phủ, Hối Trai
- Quê quán: làng Tân Thới, huyện Bình Dương, tỉnh Gia Định (nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh) (quê mẹ).
1. Xuất thân, gia đình
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
- Xuất thân trong 1 gia đình nhà nho
+ Cha: Nguyễn Đình Huy: thư quyền dưới quyền Tả quân Lê Văn Duyệt
+ Mẹ: Trương Thị Thiệt: vợ hai
I. Gia đình, thời đại, cuộc đời
- Nguyễn Đình Chiểu: (1822 – 1888)
1. Xuất thân, gia đình
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. Gia đình, thời đại, cuộc đời
2. Thời đại: Thế kỷ XIX
- Bối cảnh lịch sử
+ Chế độ phong kiến suy tàn
+ 1858: thực dân Pháp xâm lược
- Bối cảnh xã hội
Xã hội phong kiến xã hội thực dân nửa phong kiến
Tình cảnh đất nước rối ren
Nhân dân chịu cảnh lầm than, mất nước
Xã hội “nửa Tây nửa Tàu
Xã hội lố lăng
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. Gia đình, thời đại, cuộc đời
3. Cuộc đời
- Thời thơ ấu
+ Được giáo dục về thiện ác, chính tà, nhân nghĩa lý tưởng nhân nghĩa
+ Chứng kiến cảnh loạn lạc của xã hội
- Trưởng thành
+ 1843: đỗ tú tài ở trường thi Gia Định
+ 1847: mẹ mất, bị mù, hôn thê bội ước
“Lỡ bề báo hiếu, lỡ đường lập thân
+ 1851: mở trường dạy học và làm thuốc
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
I. Gia đình, thời đại, cuộc đời
3. Cuộc đời
+ 1855: kết hôn cùng bà Năm Điền
+ 1859: tích cực tham gia chống giặc
- Những năm tháng cuối đời
+ Nguyễn Đình Chiểu lánh tại Ba Tri, Bến Tre
+ Từ chối cám dỗ của giặc, chiến đấu bằng ngòi bút đến hơi thở cuối cùng
+ 3 – 7 – 1888: Nguyễn Đình Chiểu mất tại Bến Tre
Nhân cách của một nhà nho yêu nước
Nguyễn Đình Chiểu là một người thầy mẫu mực, là một người thầy thuốc y đức, là một nhà thơ, nhà văn yêu nước
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. Sự nghiệp thơ văn
1. Những tác phẩm chính
- Giai đoạn trước 1858: Tập trung ca ngợi đạo đức, truyền bá đạo lý làm người (Truyện Lục Vân Tiên, Dương Từ - Hà Mậu)
- Giai đoạn sau 1858
+ Phê phán triều đình nhu nhược
+ Ngợi ca tinh thần chiến đấu của quân dân
(Chạy giặc, văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc, văn tế Trương Định, Ngư tiều y thuật vấn đáp)
+ Lên án quân xâm lược
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. Sự nghiệp thơ văn
2. Quan điểm sáng tác
a) Quan điểm “Văn dĩ tải đạo / Thi dĩ ngôn chí
“Chở bao nhiêu đạo thuyền không thẳm
Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà”
b) Quan điểm đề cao giá trị thẩm mĩ của văn chương
- Văn chương xuất phát từ tấm lòng
“Văn chương ai chẳng muốn nghe
Phun châu nhả ngọc báu khoe tinh thần”
- Chú trọng sang tạo trong văn chương
“Trượng phu có chí ngang tàn
Rộng cho phóng tứ làm bàn phi tiên”
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. Sự nghiệp thơ văn
3. Nội dung thơ văn
a) Lí tưởng đạo đức, nhân nghĩa
- Mang tinh thần nhân nghĩa của đạo Nho, nhưng đậm đà tính nhân dân và truyền thống dân tộc
b) Lòng yêu nước, thương dân
- Ghi lại chân thực một thời đau thương của đất nước
- Tố cáo tội ác của giặc
- Ca ngợi, biểu dương những anh hung nhân nghĩa đã chiến đấu, hi sinh vì Tổ Quốc
- Khích lệ lòng căm thù giặc và ý chí cứu nước của nhân dân
VĂN TẾ NGHĨA SĨ CẦN GIUỘC
(Phần 1: Tác giả)
- Nguyễn Đình Chiểu -
II. Sự nghiệp thơ văn
4. Nghệ thuật thơ văn
- Đậm đà sắc thái Nam Bộ
+ Ngôn ngữ mộc mạc, giản dị, chất phác
+ Lối thơ thiên về kể màu sắc diễn xướng
+ Thể loại đa dạng, đỉnh cao: truyện thơ Nôm, văn tế, thơ điếu,…
+ Bút pháp trữ tình độc đáo