(Tr�ch Thu?ng kinh k� s?)
Văo ph? ch�a Tr?nh
_Lí H?u Trâc_
I. Tiểu dẫn

- Lê Hữu Trác (1724- 1791), hiệu Hải Thượng Lãn Ông (ông già lười ở Hải Thượng)
- Quê: làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương; nay thuộc huyện Yên Mĩ, tỉnh Hưng Yên.
- Vừa là một danh y, vừa là một nhà văn, nhà thơ
Thời đại:
+ Vua Lê - Chúa Trịnh
I.Ti?u d?n
1. Tác giả
2.Sự nghiệp:
Bộ Hải Thượng y tông tâm lĩnh, gồm 66 quyển, 28 tập
- Nội dung:
+ Công trình nghiên cứu y học xuất sắc nhất lúc bấy giờ.

+ Cảm xúc chân thực trong những lần lặn lội chữa bệnh ở các miền quê;
Tác phẩm được coi là “Bách khoa toàn thư y học thế kỉ XVIII”
=> Hải Thượng Lãn Ông là một danh y lớn, là niềm tự hào của dân tộc ta.
Lễ hội Hải Thượng Lãn Ông tổ chức hằng năm vào 15/1 (âm lịch) tại Liêu Xá, Yên Mĩ, Hưng Yên
3. Tác phẩm “Thượng kinh ký sự” (Kí sự đến kinh đô):
a. Xuất xứ:
- Là tập ký sự viết bằng chữ Hán, hoàn thành năm 1783
- Là quyển cuối của bộ “Hải Thượng y tông tâm lĩnh”
b.Thể loại: ký sự
Là loại văn xuôi tự sự dùng để ghi chép những sự việc có thật và tương đối hoàn chỉnh những sự việc mắt thấy tai nghe, tuyệt đối không hư cấu, thêm bớt, bịa đặt
c. Nội dung:
Thượng kinh kí sự tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa trong phủ chúa Trịnh và quyền uy, thế lực của nhà Chúa. Qua đó thấy được thái độ coi thường danh lợi của tác giả.
1
2
Cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa
Phương án chữa bệnh,vẻ đẹp tâm hồn Lê Hữu Trác
II. D?c hi?u van b?n
1.Cung cách sinh hoạt nơi phủ chúa:

- Lối vào phủ:

“ Đâu đâu cũng là cây cối um tùm, chim kêu ríu rít, danh hoa đua thắm , gió đưa thoang thoảng mùi hương”

- Trong khuôn viên phủ:

“ Những dãy hành lang quanh co nối nhau liên tiếp. Người giữ cửa truyền báo rộn ràng , người có việc quan qua lại như mắc cửi”

- Đồ dùng trong cung :

“ Tất cả đều sơn son thếp vàng…. Những đồ đạc nhân gian chưa từng thấy”

- Ăn uống:

“ Mâm vàng , chén bạc , đồ ăn toàn của ngon vật lạ ….phong vị của nhà đại gia”

- Nghi thức:

“ – Qua cửa phải có thẻ và chờ lệnh
- Gặp phải lạy
- Nín thở đứng chờ ở xa”

Rất uy nghiêm

=> Quang cảnh ở phủ chúa cực kì xa hoa , giàu sang và đầy uy quyền của nhà chúa nhưng rất phung phí


2. Phương án chữa bệnh và vẻ đẹp tâm hồn LHT:


a. Nguyên nhân bệnh tình của Thái tử

- Lối vào chỗ ở:

“ Ở trong tối om , không thấy cửa ngỏ gì cả . Đi qua độ năm, sáu lần trướng gấm”

- Nơi ở:

“… Đặt một cái ghế rồng sơn son thếp vàng, trên ghế bày nệm gấm, một cây nến to,có một cái màn che ngang sân, … xung quanh có mấy trăm người cung nhân đứng xúm xít”

- Hình dáng:

“ Khoảng 5,6 tuổi, Mặc áo lụa đỏ, tinh khí khô hết, da mặt khô, rốn lồi to, gân thời xanh ,tay chân gầy gò ”
=> Vì thế tử ở trong chốn màn che trướng phủ, ăn quá no, mặc quá ấm, thiếu ánh sáng nên tạng phủ yếu đi. Muốn khỏi bệnh phải thay đổi chỗ ở và bổ thuốc điều trị.

b. Phương án chữa trị:

Hai phương án sau:

- Chữa hiệu quả ngay: (Dùng thuốc công phạt khắc bác)

- Chữa cầm chừng: (Dùng phương thuốc hòa hoãn, nếu không trúng thì cũng không sai bao nhiêu)

-> Sợ Chúa tin dùng , không về núi được

-> Sợ trái với lương tâm , trái với nghề y và phụ lòng cha ông
=> Cuối cùng vì sợ trái với lương tâm, trái với nghề y và sợ phụ lòng cha ông nên ông đã chọn phương án một. Về sau, ông nghĩ cớ xin về quê vì người nhà bệnh nặng và sống cuộc sống an nhàn ở quê nhà.
=>,Một thầy thuốc có kiến thức y học uyên thâm và y đức cao đẹp. Một người xem thường danh lợi, thích cuộc sống bình dân ở quê nhà. Một cây bút kí sự tài hoa.
1. Nội dung và ý nghĩa văn bản:
Đoạn trích đã dựng lên một bức tranh sinh động, chân thực về cuộc sống xa hoa, quyền quý ở phủ chúa Trịnh đồng thời bộc lộ rõ nét thái độ, tâm trạng, nhân cách Lê Hữu Trác

2. Nghệ thuật
+ Khả năng quan sát tỉ mỉ, ghi chép trung thực, tả cảnh sinh động
+ Lối kể khéo léo, lôi cuốn bằng những sự việc chi tiết đặc sắc .
+ Có sự đan xen với tác phẩm thi ca làm tăng chất trữ tình của tác phẩm.
III. T?ng k?t
VÀO PHỦ CHÚA TRỊNH
Bức tranh hiện thực sinh động trong phủ chúa
Quang cảnh phủ chúa
cực kỳ xa hoa, tráng lệ, lung linh, huyền ảo, không đâu sánh bằng
tù hãm, thiếu sinh khí.

Cung cách sinh hoạt
nhiều khuôn phép, uy nghi,
uy quyền tột bậc, lấn lướt cả cung vua.
Hình ảnh người thầy thuốc
Thái độ
dửng dưng trước sự quyến rũ vật chất
không đồng tình với cuộc sống no đủ tiện nghi nhưng thiếu sinh khí.
Nhân cách
Lê Hữu Trác là một danh y vừa có tài vừa có đức
khinh thường danh lợi quyền quý, yêu thích tự do và nếp sống thanh đạm nơi quê nhà.
0