Tia X
Tổ 2

Tia X
I. Định nghĩa
tia X

II. Cách tạo
tia X

III. Bản chất và
tính chất của
tia X

IV. Ứng dụng
trong thực tế

I

Định nghĩa tia X:

Bức xạ X (còn gọi là tia X hay X-ray hay tia Röntgen) là
một dạng của sóng điện từ.Trong nhiều ngôn ngữ, bức
xạ X được gọi là bức xạ Röntgen. Mỗi khi một chùm catôt
− tức là một chùm êlectron có năng lượng lớn − đập vào
một vật rắn thì vật đó phát ra tia X,được đặt tên theo
nhà khoa học người Đức gốc Hà Lan Wilhelm Röntgen,
ngay sau khi ông khám phá ra một loại bức xạ mà chưa ai
biết đến.

II

Cách tạo tia X:

- Người ta dùng ống Cu-lít-giơ để tạo tia X.

•Cách thức hoạt động của ống Cu-lít-giơ:
Khi đặt một hiệu điện thế (một chiều hoặc
xoay chiều) vào hai cực của ống Coolidge
thì electron sẽ được tăng tốc mạnh và đập
vào anot, xuyên vào lớp vỏ nguyên tử của
chất làm anot, tương tác với các lớp
electron ở các lớp trong cùng và phát ra
tia X.

Cấu tạo:
Catot K

Dây nung vonfram

Anot A

Ống thủy tinh rút chân không

III. Bản chất và tính chất của tia X:

1. Bản chất:
- Tia X có bản chất là các bức xạ điện từ
có tần số rất lớn, bước sóng nhỏ hơn bước
sóng của tia tử ngoại. (10-8 m ≥ λ ≥ 1011m).

2. Tính chất:
- Khả năng đâm xuyên. Tia X có
bước sóng càng ngắn thì khả năng
đâm xuyên càng lớn (càng cứng).
− Làm đen kính ảnh.
− Làm phát quang một số chất.
− Làm ion hoá không khí.
− Có tác dụng sinh lí

IV. Công dụng:
1: Lợi ích

- Trong y học: chiếu điện, chụp điện,
chuẩn đoán, chữa bệnh ung thư, diệt
khuẩn…
- Trong PTN: nghiên cứu thành phần,
cấu trúc vật rắn.

-Trong công nghiệp: Tìm khuyết tật
bên trong các vật đúc bằng kim loại,
tinh thể

2: Tác hại

- Trong giao thông: Kiểm tra hành lí
của các hành khách đi máy bay.

* Khả năng gây ung thư:
- Bức xạ ion hoá của tia X gây đứt gãy DNA. Khi những tế bào bị tổn thương do tia X gây ra phân chia và
nhân lên, những tổn thương không sửa chữa được cũng nhân lên theo. Một số nhà khoa học đã cố tình chiếu
xạ lên tay để nghiên cứu, và nhận thấy tia X có thể gây bỏng hoặc cháy da sau vài tuần tiếp xúc, nếu cường độ
mạnh gây ra các vết loét và khó phục hồi. Các tế bào ung thư có thể phát triển từ các mô da đã được chữa
lành. Vì vậy, tia X được cả Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và chính phủ Hoa Kỳ phân loại là chất gây ung thư. 

* Ảnh hưởng tới da:
- Những bức xạ do tia X gây tổn thương cục bộ cho da và các mô dưới da. Dấu hiệu nhận biết dễ thấy nhất là
những vết đỏ trên da. Những vết đỏ đó sẽ xuất hiện sau chiếu vài giờ và sẫm lại sau đó vài ngày, không để lại
hậu quả lâu dài.

* Ảnh hưởng tới các cơ quan khác của cơ thể:
-Những trường hợp chụp tia X quá nhiều với cường độ mạnh có thể tác động đến các cơ quan khác của cơ thể
như
+ Mắt: Đục thuỷ tinh thể
+ Tim mạch: huỷ hoại trực tiếp các mạch máu nhỏ, có thể gây suy tim và tử vong
+ Sinh dục: Suy thoái tiền liệt tuyến, tinh hoàn, buồng trứng, ung thư vú
+ Tuỷ: ảnh hưởng tới tuỷ xương, nơi sản xuất ra các tế bào máu dẫn tới nguy cơ mắc các bệnh ung thư
+ Niêm mạc dạ dày: tiêu chảy, sút cân

Câu hỏi củng
cố

Câu 1: Tia X có bản chất là:
A. chùm êlectron có tốc độ rất lớn
B. chùm ion phát ra từ catôt bị đốt
nóng
C. sóng điện từ có bước sóng rất lớn
D. sóng điện từ có tần số rất lớn

GT: Tia X có bản chất là các bức xạ điện từ có tần
số rất lớn, bước sóng nhỏ hơn bước sóng của tia
tử ngoại. (10-8 m ≥ λ ≥ 10-11m).

Câu 2: Tia X không có công dụng:
A. làm tác nhân gây ion
hóa
B. chữa bệnh ung thư
C. sưởi ấm
D. chiếu điện, chụp điện

CẢM ƠN VÌ
MỘT
TIẾT HỌC DỄ
THƯƠNG.