Hoạt động 1

KHỞI ĐỘNG
BÀI HỌC

ĐỘNG
1: KHỞI ĐỘNG
1.HOẠT
KHỞI
ĐỘNG

Trò chơi:

BỨC TRANH
BÍ MẬT

ĐỘNG
1: KHỞI ĐỘNG
1.HOẠT
KHỞI
ĐỘNG

Cách chơi:
Mỗi đội lần lượt chọn 1 mảnh ghép
bất kì, mỗi mảnh ghép tương ứng
với 1 câu hỏi ôn tập bài cũ. Sau khi
học sinh trả lời câu hỏi, mảnh ghép
sẽ mở ra để lộ một phần của bức
tranh bí mật.

1
3

2

4

Câu 1
Một vật trượt trên một mặt phẳng, khi tốc độ của vật
tăng thì hệ số ma sát giữa vật và mặt phẳng
A. không đổi.
B. giảm xuống.
C. tăng tỉ lệ với tôc độ của vật.
D. tăng tỉ lệ bình phương tốc độ của vật.
Trở lại

Câu 2
Lực ma sát trượt
A. chỉ xuất hiện khi vật đang chuyển động chậm dần.
B. phụ thuộc vào độ lớn của áp lực
C. tỉ lệ thuận với vận tốc của vật.
D. phụ thuộc vào diện tích mặt tiếp xúc
Trở lại

Câu 3
Một người kéo một thùng hàng chuyển động, lực tác dụng
vào người làm người đó chuyển động về phía trước là
A. lực của người kéo tác dụng vào mặt đất.
B. lực của mà thùng hàng tác dụng vào người kéo.
C. lực của người kéo tác dụng vào thùng hàng.
D. lực mặt đất tác dụng vào bàn chân người kéo.
Trở lại

Câu 4
Một vật có khối lượng 5 tấn đang chuyển động trên
đường nằm ngang có hệ số ma sát của xe là 0,2.
Lấy g = 10 m/s2. Độ lớn của lực ma sát là
A. 1000 N.

B. 10000 N.

C. 100 N.

D. 10 N.
Trở lại

Khi nhảy dù, tốc độ rơi
của người nhảy giảm
giúp tiếp đất nhẹ
nhàng. Vì sao tốc độ
rơi của người nhảy dù
lại thấp?

Bài 19

Vật lý 10

LỰC CẢN VÀ
LỰC NÂNG
Giáo viên

LỰC CẢN VÀ LỰC NÂNG

Mục tiêu
• Mô tả được bằng các ví dụ thực
tiễn lực cản và lực nâng khi một
vật chuyển động.
• Nêu được độ lớn của lực cản
phụ thuộc những yếu tố nào.
• Phân biệt được lực đẩy
Archimedes với lực nâng.

HOẠT ĐỘNG 2: AI NHANH HƠN

TRÒ CHƠI

AI

NHAN
HƠN
H

LUẬT CHƠI
+ Chia lớp thành 4 nhóm.
+ GV phát cho mỗi đội một phiếu học tập. HS hoàn
thành phiếu học tập trong thời gian nhanh nhất. Sau
đó dán lên bảng.
+ GV gọi ngẫu nhiên một HS lên trình bày kết quả
của đội mình. Các đội khác nhận xét, bổ sung, phản
biện.
+ Đội nào hoàn thành nhanh nhất được cộng 10
điểm; đội giành quyền lên trình bày được cộng 10
điểm; mỗi lần bổ sung/phản biện được cộng 5 điểm.

HOẠT ĐỘNG 2: AI NHANH HƠN

Câu 1: Chất lỏng và chất khí được gọi
chung là gì?
Câu 2: Lực nào tác động đã khiến tốc
độ rơi của người nhảy dù chậm hơn rơi
tự do?
Câu 3: Lực đó có hướng như thế nào
và ảnh hưởng gì đến chuyển động của
vật?

Câu 1: Chất lỏng và chất khí được
gọi chung là gì?
TRẢ LỜI

Chất lỏng và chất khí được
gọi chung là chất lưu.

Câu 2: Lực nào tác động đã khiến tốc
độ rơi của người nhảy dù chậm hơn
rơi tự do?
TRẢ LỜI

Lực cản của không khí đã tác động
khiến tốc độ rơi của người nhảy dù
chậm hơn rơi tự do.

Câu 3: Lực đó có hướng như thế nào
và ảnh hưởng gì đến chuyển động
của vật?
TRẢ LỜI

Lực cản có hướng ngược với
chiều chuyển động và làm cản
trở chuyển động của vật.

VÍ DỤ LỰC CẢN CHẤT LƯU

KIẾN THỨC
Chất lưu thường được dùng để chỉ chất lỏng và chất khí.
Mọi vật chuyển động trong chất lưu luôn chịu tác dụng bởi
lực cản của chất lưu.
Lực này ngược hướng chuyển động và cản trở chuyển
động của vật.

HOẠT ĐỘNG 3: BÀN TRÒN TRI THỨC

Hoạt động

BÀN TRÒN
TRI THỨC

CÁCH CHƠI
- Lớp chia thành các nhóm sao cho mỗi
nhóm có 4 bạn.
+ Ở lượt đầu tiên, mỗi cá nhân độc lập
suy nghĩ và viết câu trả lời của mình
vào giấy nháp trong vòng 3 phút.
+ Ở lượt thảo luận chung, 4 cá nhân
cùng tổng hợp ý kiến và ghi đáp án vào
phiếu học tập trong vòng 3 phút.
- Sau đó GV gọi ngẫu nhiên trình bày,
cả lớp tiến hành nhận xét, tự sửa chữa.

a) Thực hiện thí nghiệm sau: lấy 2 tờ giấy giống hệt nhau, 1 tờ vo tròn
và 1 tờ để phẳng, thả rơi ở cùng độ cao. Tờ giấy nào rơi xuống trước?
b) Hãy tưởng tượng khi em đi xe đạp với tốc độ 20 km/h và một người
đi xe máy với tốc độ 60 km/h thì người nào chịu lực cản lớn hơn?
c) Từ đó hãy cho biết lực cản phụ thuộc những yếu tố nào?

a) Thực hiện thí nghiệm sau: lấy 2 tờ giấy giống hệt nhau, 1 tờ vo tròn
và 1 tờ để phẳng, thả rơi ở cùng độ cao. Tờ giấy nào rơi xuống trước?
b) Hãy tưởng tượng khi em đi xe đạp với tốc độ 20 km/h và một người
đi xe máy với tốc độ 60 km/h thì người nào chịu lực cản lớn hơn?
c) Từ đó hãy cho biết lực cản phụ thuộc những yếu tố nào?

1

LỰC CẢN PHỤ THUỘC NHỮNG YẾU TỐ NÀO?
CÂU a
a) Tờ giấy vo tròn rơi xuống trước.

CÂU b
TRẢ LỜI

Người đi xe máy chịu lực cản
lớn hơn.

1

LỰC CẢN PHỤ THUỘC NHỮNG YẾU TỐ NÀO?
CÂU c
Lực cản phụ thuộc hình dạng và tốc độ di chuyển của vật.

LƯỢT 2
Câu 1: Trong hình dưới đây, ô tô nào
chịu lực cản nhỏ hơn?

Câu 2: Quan sát hình và làm sáng tỏ
về lực cản của nước phụ thuộc vào
hình dạng của các vật chuyển động
trong nước như thế nào.

LƯỢT 2
Câu 1: Trong hình dưới đây, ô tô nào
chịu lực cản nhỏ hơn?

Câu 2: Quan sát hình và làm sáng tỏ
về lực cản của nước phụ thuộc vào
hình dạng của các vật chuyển động
trong nước như thế nào.

LƯỢT 2
Câu 1: Trong hình dưới đây, ô tô nào chịu lực cản nhỏ hơn?

TRẢ LỜI

- Hình dạng của xe A mềm mại hơn, có hình dạng
khí động học giúp diện tích mặt tiếp xúc với không
khí nhỏ hơn.

LƯỢT 2
Câu 2: Quan sát hình và làm sáng tỏ về lực cản của nước phụ
thuộc vào hình dạng của các vật chuyển động trong nước như thế
nào.
TRẢ LỜI
Vật chuyển động trong nước có hình dạng
phần đầu thon, nhỏ - đó là hình dạng khí động
học. Vật có hình dạng đó khi chuyển động
trong nước sẽ làm giảm lực cản của nước
đáng kể lên vật, giúp vật chuyển động với tốc
độ nhanh hơn.

KIẾN THỨC
Lực cản của chất lưu (không khí, nước) phụ thuộc vào hình dạng và
tốc độ của vật.
Ví dụ:
+ Xe có hình dáng khí động học thì lục cản nhỏ hơn.
+ Xe chạy tốc độ chậm hơn thì lực cản nhỏ hơn.

2

LỰC NÂNG CỦA CHẤT LƯU

Khi vật chuyển động trong nước
hay không khí thì ngoài lực cản
(của không khí, của nước), vật
còn chịu tác dụng của lực nâng.

LỰC NÂNG CỦA CHẤT LƯU

TRÒ CHƠI

CHUYÊN
GIA LỰC
NÂNG

LUẬT CHƠI
+ Chia lớp thành 4 nhóm.
+ GV phiếu học tập cho HS. HS thảo luận nhóm
trong 4 phút để hoàn thành phiếu học tập
+ Mỗi nhóm cử ra 1 HS đóng vai là nhà bác học và
trả lời câu hỏi theo hình thức một bài phát biểu.
+ GV chọn ngẫu nhiên một nhóm lên trình bày, nhận
xét chuyên nghiệp. Cả lớp tiếng hành, nhận xét,
đánh giá, bổ sung.

TƯ LIỆU
Câu 1: Chuồn chuồn có thể bay
lượn trong không trung. Tại sao
chúng không bị rơi xuống đất do
trọng lực?
Câu 2: Qúa trình máy bay cất cánh
và hạ cánh đã tận dụng lực nâng
như thế nào?

Câu 3: Hoàn thành bảng sau:
 
Phụ thuộc
Phương, chiều
Tác động tới chuyển
động của vật

Lực cản

Lực nâng

CHUYÊN GIA LỰC NÂNG

MỜI CÁC NHÓM LÊN TRÌNH BÀY

CÂU HỎI 1
 Chuồn chuồn có thể bay lượn trong không
trung. Tại sao chúng không bị rơi xuống đất
do trọng lực?

TRẢ LỜI
 Chuồn chuồn có thể bay lượn trong
không trung mà không bị rơi xuống
đất do trọng lực bởi vì khi bay, ngoài
trọng lực chuồn chuồn còn chịu tác
dụng của lực nâng không khí.

CÂU HỎI 2
 Qúa trình máy bay cất cánh và hạ cánh
đã tận dụng lực nâng như thế nào?

TRẢ LỜI
 Khi máy bay cất cánh, phần trước máy
bay hướng lên, khi đó lực nâng tăng
dần, giúp cho máy bay chuyển động
lên cao hơn.

CÂU HỎI 2
 Qúa trình máy bay cất cánh và hạ cánh
đã tận dụng lực nâng như thế nào?

TRẢ LỜI
 Ngược lại khi máy bay hạ cánh thì phần
đầu máy bay hơi hướng xuống, lực nâng
khi đó giảm dần giúp cho máy bay hạ thấp
độ cao dần dần cho đến khi tiếp xúc với
đường băng.

Câu 3: Hoàn thành bảng sau:
 

Lực cản

Lực nâng

Phụ thuộc

- Phụ thuộc vào hình dạng

- Không phụ thuộc vào hình

và vận tốc của vật.

dạng và vận tốc của vật.

- Ngược chiều với chiều

- Vuông góc với phương

chuyển động của vật.

chuyển động của vật.

Phương, chiều
Tác động tới chuyển
động của vật

- Làm chuyển động của các

- Thúc đẩy chuyển động của

vật bị chậm lại.

các vật.

VÍ DỤ LỰC NÂNG CHẤT LƯU

2

LỰC NÂNG CỦA CHẤT LƯU

- Lực đẩy Archimedes là trường
hợp riêng của lực nâng vật đứng
yên trong chất lưu.

KIẾN THỨC
Khi vật chuyển động trong nước hay không khí thì
ngoài lực cản (của không khí, của nước), vật còn
chịu tác dụng của lực nâng.

LUYỆN TẬP

TRÒ CHƠI ÔN TẬP

Tên phù thủy độc ác, nham hiểm đã bắt cóc hết sinh
vật biển

Em hãy giúp các nàng
tiên cá giải cứu các
sinh vật biển nhé!