KHỞI ĐỘNG
1. Em có ấn tượng gì về mùa xuân? Điều gì
em thích nhất khi mùa xuân đến?
2. Hãy đọc một đoạn thơ mà em yêu thích viết
về mùa xuân.

KHỞI ĐỘNG

Em hãy xem video sau và trả lời câu hỏi xuất hiện trong đó.

Tiết 44 + 45

MÙA XUÂN
NHO NHỎ
(Thanh Hải)

NỘI DUNG
BÀI HỌC

I

TÌM HIỂU CHUNG

II

TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Cảm xúc của tác giả trước vẻ
đẹp mùa xuân thiên nhiên
2. Cảm xúc của tác giả trước mùa
xuân đất nước
3. Suy nghĩ và ước nguyện của tác
giả trước mùa xuân đất nước

III

TỔNG KẾT

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả
- Tên thật: Phạm Bá Ngoãn (1930 – 1980)
- Quê quán: Phong Điền – Thừa Thiên - Huế
- Đề tài: tình yêu quê hương, khát vọng thống nhất
đất nước.
- Phong cách sáng tác: giọng điệu mộc mạc, chân
thành và hình thức giản dị, giàu tính dân tộc.

2. Tác phẩm
- Xuất xứ: tháng 11/1980, khi nhà thơ nằm trên giường bệnh, một
tháng trước khi qua đời. Bài thơ như một lời tâm niệm chân thành,
một lời gửi gắm thiết tha của nhà thơ để lại với đời khi đi xa.
- Thể loại: thơ 5 chữ.
- Phương thức biểu đạt: biểu cảm, miêu tả.

2. Tác phẩm Mùa xuân nho nhỏ
- Bố cục: 3 phần
Khổ 1: Cảm xúc trước mùa xuân thiên nhiên.

Khổ 2, 3: Cảm xúc về mùa xuân của đất nước.
Khổ 4, 5, 6: Khát vọng dâng hiến “mùa xuân nho
nhỏ” của mình vào mùa xuân lớn của cuộc đời chung.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp mùa xuân
thiên nhiên

THẢO LUẬN CẶP ĐÔI
 Trong khổ thơ đầu, nhà thơ miêu tả mùa xuân
qua những hình ảnh nào? Nhận xét về màu
sắc? âm thanh? Trong bức tranh này?
 Theo em tại sao tác giả lại không cụ thể hoá
tên gọi loài hoa, bông hoa kia, dòng sông kia?

 Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp của mùa xuân được thể hiện như thế
nào qua những dòng thơ:
Ơi, con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng?
 Theo em, đoạn thơ 1 tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật
nào? Tác dụng của chúng?

1. Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp mùa xuân
thiên nhiên
- Tín hiệu mùa xuân:
 Hình ảnh: Dòng sông xanh, hoa tím biếc
 Màu sắc: Tinh tế, hài hoà, tràn đầy sức sống
 Âm thanh: Chim chiền chiện hót  vang vọng, vui tươi,
trong trẻo, thiết tha, sôi nổi.
 Hình ảnh quen thuộc, gần gũi với cuộc sống.

1. Cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp mùa xuân
thiên nhiên
- Nghệ thuật:
 Mọc giữa dòng… tím biếc: Đảo trật tự ngữ pháp. Tạo
ấn tượng đột ngột, bất ngờ thú vị. Hình ảnh sự vật trở
nên sống động như đang diễn ra trước mắt.
 Giọt long lanh: cách hiểu 1 (giọt mưa xuân long lanh
trong ánh sáng của trời xuân); cách hiểu 2 (giọt âm
thanh có hình khối).

2. Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân đất nước
 Nhận xét về cách chuyển ý từ khổ 1
sang khổ 2?
 Khổ 2 tác giả nhắc đến hình ảnh nào?
Hai hình đó gợi nhắc đến ai?
 Tại sao tác giả lại chọn hai hình ảnh trên
để miêu tả đất nước vào xuân?
 Cách sử dụng từ ngữ có gì đặc biệt?
Nhận xét về nghệ thuật.

2. Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân đất nước
- Hai hình ảnh biểu tượng cho hai nhiệm vụ chiến lượng quan
trọng nhất của đất nước ta:
Hình ảnh “người cầm

Hình ảnh “người ra

súng” biểu tượng cho

đồng” gợi nhắc đến

người chiến sĩ nơi

người nông dân lao

tiền tuyến.

động ở hậu phương.

2. Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân đất nước
- Hai hình ảnh đều gắn với lộc non của mùa xuân: lộc giắt
đầy trên lưng/ lộc trải dài nương mạ  gắn với sự sống của
mùa xuân.
 Tất cả vì vẻ đẹp của cuộc sống hòa bình, vì sự sống
trong mùa xuân của đất nước.

2. Cảm xúc của tác giả trước mùa xuân đất nước
- Nghệ thuật: Điệp cấu trúc, điệp từ, ẩn dụ.
 Nổi bật vẻ đẹp của mùa xuân, nhấn mạnh 2 nhiệm vụ của
đất nước trong giai đoạn mới.
 Diễn tả sức sống của mùa xuân đất nước. Niềm tin, niềm
lạc quan vào đất nước: trong gian lao đất nước vẫn vững
vàng tiến nhanh về phía trước.

3. Suy nghĩ và ước nguyện của tác giả trước
mùa xuân đất nước

 Đọc khổ thơ 4,5 và trả lời câu hỏi :

 Trước mùa xuân bao la của đất trời,
nhà thơ đã có những nguyện ước gì?
 Liên hệ với hoàn cảnh sáng tác bài
thơ, em có cảm nhận gì về ước
nguyện mà nhà thơ gửi gắm qua
những hình ảnh này?

3. Suy nghĩ và ước nguyện của tác giả trước
mùa xuân đất nước

 Đọc khổ thơ 4,5 và trả lời câu hỏi :

 Em có cảm nhận như thế nào về những ước nguyện
của tác giả?
 Khổ 1 tác giả xưng “tôi” nhưng sang phần sau lại xưng
“ta”. Theo em, việc thay đổi cách xưng hô như thế có ý
nghĩa gì?
 Nhận xét về nghệ thuật được sử dụng trong hai khổ

3. Suy nghĩ và ước nguyện của tác giả trước mùa
xuân đất nước
- Tác giả lựa chọn những hình ảnh nhỏ bé, bình dị, khiêm
nhường: con chim hót, một nhành hoa, một nốt trầm.
 Mang lại niềm vui, niềm yêu sống cho tác giả, đồng thời thể
hiện ước nguyện chân thành, tha thiết của nhà thơ: cống
hiến phần tốt đẹp – dù nhỏ bé – của mình cho cuộc đời, cho
đất nước, cho mùa xuân dân tộc.

3. Suy nghĩ và ước nguyện của tác giả trước mùa
xuân đất nước
- Khổ 1: Xưng hô TÔI (đại từ ngôi 1 số ít)  TA (đại từ thứ nhất
số nhiều), sự chuyển đổi khéo léo, không lên gân, không
gượng ép mà nhẹ nhàng, ý vị.
- Cái TÔI hoà trong cái TA bao la, rộng lớn ước nguyện của tác
giả đồng thời là ước nguyện chung cao đẹp của mọi người.

III. TỔNG KẾT

NỘI DUNG
Tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, cuộc
đời và uớc nguyện được cống hiến “ mùa
xuân nho nhỏ” vào mùa xuân lớn của đất
nước của tác giả.

NỘI DUNG
Bài thơ thể hiện những rung cảm tinh tế
của nhà thơ trước vẻ đẹp của mùa xuân thiên
nhiên, đất nước và khát vọng được cống hiến
cho đất nước, cho cuộc đời.

NGHỆ THUẬT
 Viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết,
mang âm hưởng gần gũi với dân ca.
 Sử dụng ngôn ngữ thơ giản dị, giàu cảm xúc với
các ẩn dụ, điệp từ, điệp ngữ,...
 Có cấu tứ chặt chẽ, giọng điệu thơ biến đổi phù
hợp với nội dung từng đoạn.

TRUY TÌM KHO BÁU
BẮT ĐẦU

Kho báu của các thủy thủ
trên tàu Mona đã bị rơi xuống
đáy biển. Các em hãy giúp
các thủy thủ tìm lại kho báu
của mình.

Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” được bắt nguồn từ
cảm xúc nào?
A. Cảm xúc về vẻ đẹp và
truyền thống của đất nước.

C. Cảm xúc về vẻ đẹp của
mùa xuân Hà Nội

B. Cảm xúc về vẻ đẹp của

D. Cảm xúc về thời điểm lịch

mùa xuân xứ Huế.

sử đáng ghi nhớ của dân tộc.

Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ được sáng tác trong
giai đoạn nào?
A. 1930 - 1945

C. 1945 - 1954

B. 1954 - 1975

D. 1975- 2000

Dòng nào nói đúng nhất về hình ảnh “con chim
hót”, “cành hoa”, “nốt trầm xao xuyến”?
A. Là những gì đẹp nhất

C. Là những gì đẹp nhất

của mùa xuân.

mà mỗi người muốn có.

B. Là những gì nhỏ bé

D. Là mong muốn tha thiết

trong cuộc sống.

của nhà thơ

Mùa xuân nho nhỏ bắt nguồn từ cảm xúc nào?

A. Cảm xúc về vẻ đẹp và
truyền thống của đất nước

C. Cảm xúc về vẻ đẹp của
mùa xuân Hà Nội

B. Cảm xúc về vẻ đẹp của

D. Cảm xúc về thời điểm lịch

mùa xuân xứ Huế.

sử đáng ghi nhớ của dân tộc.

Tác giả đã sử dụng phép tu từ nào là chính trong
khổ thơ đầu?

A. So sánh

C. Hoán dụ

B. Ẩn dụ

D. Nhân hóa

Có thể thay thế tù xao xuyến trong câu “Một nốt
trầm xao xuyến” bằng từ nào sau đây mà không
làm mất đi giá trị nghệ thuật của câu thơ?
A. Êm ái

C. Da diết

B. Sâu lắng

D. Cả 3 từ không thể
thay thế được

VẬN DỤNG
Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu)
nêu cảm nhận về một đoạn thơ mà
em yêu thích trong bài thơ Mùa xuân
nho nhỏ.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
 Ôn tập lại bài Mùa xuân nho nhỏ.
 Soạn bài: Thực hành tiếng Việt trang 92.