BÀI 9
NHỮNG BÀI HỌC
TỪ TRẢI NGHIỆM
ĐAU THƯƠNG

Yêu cầu cần đạt
Nhận biết và phân tích được một số yếu tố của
bi kịch như: xung đột, hành động, cốt truyện, nhân
vật, lời thoại.
Nhận biết và phân tích được mối quan hệ giữa
nội dung và hình thức của văn bản văn học.
Nêu được nội dung bao quát của văn bản; bước
đầu biết phân tích các chi tiết tiêu biểu, đề tài, câu
chuyện, nhân vật trong tính chỉnh thể của tác phẩm.
Nhận biết được vai trong của người đọc và bối
cảnh tiếp nhận đối với việc đọc hiểu tác phẩm văn học.

HÀNH TRÌNH CẢM
XÚC
Viết về một trải nghiệm đau thương đã
trải qua hoặc chứng kiến, cùng cảm xúc
với nhân vật trong sự kiện đó. (Học sinh
không cần ghi tên)

HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN
THỨC
1. Bi kịch
khái niệm, cốt truyện, nhân vật, hành động, ngôn ngữ trong bi
kịch

Thẻ đặc điểm
của thể loại bi kịch
Mặt 1: Thuật ngữ

Mặt 2:
Đặc điểm tương
ứng của thuật
ngữ

Thời gian: 5 phút

2. Vai trò của người đọc

Bối cảnh tiếp nhận

Vai trò của người đọc: Theo quan điểm tiếp nhận văn học hiện đại, các tác phẩm sáng tạo nghệ
thuật của nhà văn, nhà thơ chỉ tồn tại như (1)…………… dưới hình thức VB ngôn từ. Tác phẩm văn
học chỉ thực sự tồn tại trong tâm thức của người đọc qua (2) …………. Bằng trí tưởng tượng, kinh
nghiệm sống, vốn hiểu biết và trải nghiệm văn học, đặc biệt là khả năng tiếp nhận văn học theo thể
loại, người đọc làm sống dậy thế giới hình tượng, “đồng sáng tạo” với tác giả để hiểu nội dung, ý
nghĩa của tác phẩm văn học theo cách riêng của mình. Tiếp nhận văn học, vì vậy là (3)………..
giữa người đọc và VB.

(4)……………..
Tác động đến (7)

(5) …………….
(6) …………….

Văn bản 1:
PƠ-LIÊM, QUỶ RIẾP VÀ
HA-NU-MAN

CHUẨN BỊ
ĐỌC

TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN
BẢN
01 ĐỌC VĂN BẢN
02

THỰC HIỆN CÁC YÊU CẦU SUY
LUẬN

SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI

1. Tìm hiểu cốt truyện, xung đột và hành
động kịch
- Nhóm đôi
- Thực hiện
PHT

- Thời gian: 10
phút

Cốt truyện
Sự kiện 1. Sau khi trở về kinh thành và
trị vì vương quốc được một thời gian,
vua Pơ-liêm đã tin theo lời đồn đại xấu
xa của quỷ riếp, cho rằng hoàng hậu
Si-ta đã phản bội mình. Vì thế, ông đã
phế ngôi hoàng hậu và xa lánh bà.

Sự kiện 4. Một ngày nọ, tại triều đình, Hanu-man đã vạch trần âm mưu của quỷ
Riếp, giúp vua tỉnh ngộ và hối hạn về sự
ghen tuông. Sau đó, Ha-nu-man đã để vua
gặp lại hoàng tử Si-la và hoàng hậu Si-ta.
Tuy nhiên, lúc ấy, vua và hoàng hậu Si-ta
đã thuộc về hai thế giới khác biệt.

Sự kiện 2. Quỷ Riếp biến thành Su-pakha lén lút vào cung, chiếm đoạt ngôi vị
hoàng hậu, sai Ha-nu-man giết chết
So-ta vì tội phản nghịch. Trong lúc nguy
nan, một cung nữ đã hi sinh thân mình
cứu sống bà. Sự việc được giữ bí mật.

Sự kiện 3.Hoàng hậu Si-ta sống ẩn náu
trong rừng, hạ sinh hoàng tử Si-la- con
trai của vua Pơ-liêm. Tại kinh thành,
vua sống trong niềm day dứt, buông
phiền, cô đơn và không ngừng thương
nhớ Si-ta.

Sắp xếp các nhân vật sau đây
thành 2 nhóm
(Hanuman, thị nữ của
Sita, Quỷ Riếp, Hoàng hậu
Spukha

Xung đột bên ngoài

Chính nghĩa

(những người yêu quý và
bảo vệ Sita, như:
Hanuman, thị nữ)

Phi nghĩa

(tìm cách hãm hại Sita, lũng
đoạn triều đình, như: Quỷ
Riếp, hoàng hậu
Sapukhan)

Xung đột bên trong nhân vật
Tình yêu

Ghen tuông, nghi
ngờ, độc đoán

Xung đột bên trong nhân vật
Khao khát
làm người

Giới hạn
trong kiếp
thú

2. Tìm hiểu nhân vật bi kịch, lời
thoại

Tính cách của vua Pơ-liêm
Chứa đựng nhiều
mâu thuẫn

Mắc sai lầm nên phải sống
trong cô đơn, dằn vặt

Biết lắng nghe điều phải,
biết sửa chữa sai lầm, trở
thành đấng minh quân

Tính cách của hai nhân vật này làm nổi bật tính
cách của Pơ-liêm, là hiện thân cho tính nhiều
mặt phức tạp của con người, để giữ gìn bản
tính nhân hậu, trung thực, tốt đẹp của con
người, là vị vua anh minh sáng suốt, Pơ-liêm
phải loại bỏ, đấu tranh phần đen tối, thấp kém
trong con người
Dục vọng xấu xa, âm
mưu, thủ đoạn

Ha-nu-man là vị thần hiểu rõ
đúng sai, thiện ác, nhất thời
không can ngăn được vua
nên phải nhận mệnh lệnh,
nhưng chàng không giết Sita, mặc dù Si-ta liên tục cầu
xin hãy giết nàng

Lời thoại của nhân vật Si-ta
“Ha-nu-man. Muộn rồi. Khi tình yêu
không thắng nổi nghi ngờ thì mọi sự
giải thoát giữa ta và chàng. Ha-numan hãy giết ta đi.”

“ Ha-nu-man, lòng chú trung hậu
quá! … nơi đã sinh ra ta từ luống
cày đất mẹ yêu thương”.

“Ha-nu-man … nêu người không
giết ta thì người sẽ bị chết..”
- Kìa em …Trời ơi … vì ta mà em
phải chết …”

Tỉnh táo và nhận ra tình thế khó cứu vãn của mình
cũng như những nguyên nhân của tình thế ấy

- Phân biệt được cái thiện và cái ác
- Can đảm và sẵn sàng đón nhận cái
chết

Nhân hậu, không muốn để những người
tốt bụng vì mình mà gặp phiền phức

3. Chủ đề của văn bản

Cuộc đấu tranh giữa cái thiện và cái ác,
nhưng cuối cùng cái thiện chiến thắng cái
ác

LUYỆN TẬP
Đóng vai: mỗi HS chọn 01 nhân vật ấn
tượng trong VB để tái hiện lại nhân vật đó
(lời thoại, tính cách, ngoại hình nhân vật)

LIÊN HỆ, VẬN DỤNG
Có ý kiến cho rằng: “Tác giả Lưu Quang Thuận – Lưu Quang Vũ
đã phỏng theo nhân vật, cốt truyện của truyện cổ dân gian để
viết kịch bản nàng Si-ta. Vở diễn kể lại câu chuyện của một
thời đã xa nhưng khi công diễn vẫn gây xúc động sâu sắc cho
đông đảo khán giả thời nay”. Em có đồng ý với nhận định đó
không? Vì sao?