Kiến thức cơ bản

I. TỰ KIỂM TRA
Câu 1: Viết đầy đủ câu sau đây:
Muốn biết một điểm A trong không gian có từ trường hay
không ta làm như sau: Đặt tại A một kim nam châm, nếu thấy
có .lực
. . .từ
. . tác dụng lên .kim
. . . .nam
. . . .châm
. . . . . thì ở A có từ trường.

Câu 2: Làm thế nào để biến một thanh thép thành nam châm
vĩnh cửu ?
A. Dùng búa đập mạnh vào thanh thép.
B. Hơ thanh thép trên ngọn lửa.
C. Đặt thanh thép vào trong lòng ống dây dẫn có dòng điện
một chiều chạy qua.
D. Đặt thanh thép vào trong lòng ống dây dẫn có dòng điện
xoay chiều chạy qua.

Câu 3: Viết đầy đủ câu sau đây:
Quy tắc tìm chiều của lực điện từ tác dụng lên một dòng
trái
điện phát biểu như sau: Đặt bàn tay …… sao cho các
đường
sức từ
………………..hướng
vào lòng bàn tay, chiều từ cổ tay
ngón
tay
giữa
đến ……………......hướng theo chiều dòng địên thì
ngón tay cái choãi ra 90
……………….......................chỉ
chiều của lực điện từ.
0

Câu 4: Điều kiện xuất hiện dòng điện cảm ứng trong cuộn dây
dẫn kín là gì ?

A. Đặt một nam châm mạnh ở gần cuộn dây.
B. Đặt một nam châm điện ở trong lòng cuộn dây.
C. Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây lớn.
D. Khi số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của cuộn dây biến
thiên.

Câu 5: Viết đầy đủ câu sau đây:
Khi khung dây dẫn kín quay trong từ trường của một nam
châm vĩnh cửu thì trong khung dây xuất hiện một dòng điện
cảm
ứng xoay chiều vì ………………………...............................
số đường sức từ xuyên qua tiết diện S
..…..……….………
của
cuộn dây biến thiên
….....................................

Câu 6: Cho một thanh nam châm thẳng mà các chữ
chỉ tên cực của nam châm đã bị mất, làm thế nào xác
định được cực Bắc của nam châm đó ?
- Cách 1: Treo thanh nam châm bằng sợi dây chỉ mềm ở
chính giữa, để cho thanh nam châm nằm ngang. Khi cân
bằng đầu nam châm quay về hướng Bắc địa lý là cực Bắc
của thanh nam châm.
- Cách 2: Dùng kim nam châm thử.

Câu 7:
a) Phát biểu quy tắc tìm chiều của đường sức từ biểu diển từ trường
của một ống dây có dòng điện một chiều chạy qua.
Quy tắc nắm tay phải: Nắm bàn tay phải, rồi đặt sao cho bốn ngón tay
hướng theo chiều dòng điện chạy qua các vòng dây, thì ngón tay cái
choãi ra chỉ chiều của đường sức từ trong lòng ống dây.
b) Hãy vẽ một đường sức từ ở trong lòng một cuộn dây có dòng điện
chạy qua trên hình 39.1.

Câu 8: Nêu chỗ giống nhau về cấu tạo của hai loại máy phát điện xoay
chiều và sự khác nhau về hoạt động của hai loại máy đó.
Trả lời:
- Giống nhau: Có 2 bộ phận chính là nam châm và cuộn dây dẫn
- Khác nhau: Một loại có rôto là cuộn dây, một loại có rôto là nam châm
Nam châm
Cuộn dây dẫn

Rô to
Loại 1

Loại 2

Gièng nhau:

Hai bộ phận chính
Nam châm
Cuộn dây

Khác nhau:
Nam châm đứng yên
Cuộn dây quay

Nam châm điện quay
Cuộn dây đứng yên

Câu 9: Nêu tên hai bộ phận chính của động cơ điện một chiều và giải thích vì
sao khi cho dòng điện chạy qua, động cơ lại quay được.
Trả lời:
- Hai bộ phận chính là nam châm tạo ra từ trường và khung dây dẫn có dòng điện
chạy qua.
- Khung quay được, vì ta cho dòng điện một chiều vào khung dây thì từ trường
của nam châm sẽ tác dụng những lực điện từ lên khung dây làm cho khung
quay.
Khung
dây dẫn

Nam châm

II. VẬN DỤNG
Câu 10: Đặt nam châm điện vuông góc với dây dẫn thẳng có dòng điện
chạy qua (hình vẽ). Xác định chiều của lực điện từ tác dụng lên điểm N
của dây dẫn.

F
N
K + -

+

Lực từ F hướng từ ngoài vào trong và vuông góc với mặt phẳng hình vẽ.

Câu 11:
a) Vì sao để vận tải điện năng đi xa người ta phải dùng máy
biến thế ?
b) Trên cùng một đường dây tải điện, nếu dùng máy biến thế để
tăng hiệu điện thế ở hai đầu dây dẫn lên 100 lần thì công suất hao
phí vì tỏa nhiệt trên đường dây sẽ giảm đi bao nhiêu lần ?
c) Cuộn sơ cấp của một máy biến thế có 4400 vòng, cuộn thứ
cấp có 120 vòng. Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế
xoay chiều 220V. Tìm hiệu điện thế ở hai đầu cuộn thứ cấp.

Tóm tắt
n1 = 4.400
vòng
n2 = 120
vòng
U1 = 220 V
U2 = ? V

a). Để giảm điện năng hao phí do tỏa nhiệt trên
đường dây.
b). Vì P hp tỉ lệ nghịch với U2
mà U tăng lên 100 lần
nên P hp giảm 1002 = 10.000 lần
U1 * nn2
 U2 =
c). Ta có:
1
 U2 =

220 * 120
4400

 U2 = 6V

d). Vì U1 > U2 nên máy này là máy hạ thế.

Vì
Câu 12:
dòng điện không đổi
Giải thích vì sao
không tạo ra từ trường biến thiên,
không thể dùng
số đường sức từ xuyên qua tiết
dòng điện không đổi diện S của cuộn thứ cấp không
để chạy máy biến thế? biến
đổi
nên
trong cuộn này không xuất

hiện dòng điện cảm ứng.

Câu 13: Trên hình 39.3 vẽ một khung dây đặt trong từ trường.
*
Trường
hợp
a.
Trường hợp nào dưới đây trong khung dây không xuất hiện
*
Vì
khi
khung
dây
quay
quanh
trục
PQ
nằm
ngang
dòng điện xoay chiều? Hãy giải thích vì sao.
mặt
khung
song
song
với
đường
sức
từ
a). Khung dây quay quanh trục PQ nằm ngang.
nên
số
đường
sức
từ
xuyên
qua
tiết
diện
S
của
khung
dây
b). Khung dây quay quanh trục AB thẳng đứng.
luôn không đổi, luôn bằng 0.
Do đó, trong khung dây không xuất hiện dòng điện cảm ứng.
A

P

N

Q Q

P
B

S

* Lưu ý *

* Trường hợp b thì có xuất hiện dòng điện cảm ứng.
* Vì khi khung dây quay quanh trục AB thẳng đứng
thì mặt khung vuông góc với đường sức từ
nên số đường sức từ xuyên qua tiết diện S của khung dây
bị biến thiên.
Do đó, trong khung dây có xuất hiện
dòng điện cảm ứng.
A
N

P

Q
B

S

Bài 1: Vẽ và xác định chiều đường sức từ trong các hình sau:
Đáp án:

a)

b)
N

S

S

c)

d)
S

N

N

S

N
K

+

-

Bài 2: Em hãy xác định tên` cực của ắc quy?
Đáp án:
S

N
+ a

b -

ẮC QUY

Bài 10: (SGK – 106)

Đặt nam châm điện vuông góc với dây dẫn thẳng có
dòng điện chạy qua (hình vẽ). Xác định chiều của lực
điện từ tác dụng lên điểm N' của dây dẫn?
Đáp án:
S

N
K

+

-

N'
+

F

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

- Xem lại các bài tập đã giải.
- Ôn “Định luật phản xạ ánh sáng” đã học ở lớp 7.
- Đọc trước bài 40: “Hiện tượng khúc xạ ánh sáng”.

Bài học kết thúc tại đây!

Cám ơn các em!