BÀI GIẢNG

GDCD 9

Câu 1: Thế nào là kinh doanh và quyền tự
do kinh doanh? Nội dung quyền và nghĩa
vụ của công dân trong kinh doanh?
Câu 2: Thuế là gì? Vai trò của thuế?
Nghĩa vụ đóng thuế của công dân?

Đây là những hoạt động gì?

Làm mây tre đan xuất khẩu

Sản xuất may mặc

Những công nhân, nông dân tạo ra sản phẩm vật
chất, những nghệ nhân tạo ra các sản phẩm tinh
thần phục vụ nhu cầu của con người.
Những hoạt động đó được gọi chung là: LAO
ĐỘNG.
Điêu khắc

Sản xuất lúa

10

TIẾT 22, 23.
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO
ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
(Tiết 1)

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

1

Khái niệm và ý nghĩa của lao động?
2
3

Nội dung cơ bản các quyền và
nghĩa vụ lao động của công dân.

2
4

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tình huống
1. Ông An là nghệ nhân nổi tiếng về đồ
gỗ mĩ nghệ. Thấy nhiều thanh niên mới
lớn trong làng bỏ nhà lang thang lên
thành phố kiếm sống, ông tập trung họ
lại, mở lớp dạy nghề, đồng thời hướng
dẫn các em sử dụng những đồ vật tư
thừa trong sản xuất làm ra các sản phẩm
lưu niệm bằng gỗ xinh xắn để bán lấy
tiền giúp các em đảm bảo cuộc sống
hàng ngày. Nhiều người thấy thế cho
rằng, ông An làm như vậy là bóc lột,
lợi dụng sức lao động của người khác
để trục lợi.

Thời
gian

Ông An

Thanh niên

Trước
khi
ông
mở
xưởng

-

Có nghề
Có tiền
Có việc làm
Tự nuôi sống được
bản thân và gia đình

-

Không nghề
Không tiền
Không việc làm
Không tự nuôi sống được
bản thân và gia đình

Sau
khi
ông
mở
xưởng

-

Có nghề
Có tiền
Có việc làm
Tự nuôi sống được
bản thân và gia đình

-

Có nghề
Có tiền
Có việc làm
Tự nuôi sống được bản
thân và gia đình

Em có nhận xét gì về việc ông An mở lớp đào tạo nghề ?

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Nhận xét: Việc ông An mở lớp dạy nghề tạo điều kiện
cho thanh niên có nghề có thu nhập là việc làm đúng và
đáng khuyến khích => góp phần giải quyết việc làm
cho người lao động và được nhà nước khuyến khích,
tạo điều kiện.

1

3

2

4

5

7
6

6

8

Của cải, vật chất

Giá trị tinh thần

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)

Những hoạt động trên gọi là gì?
Mục đích?

Đều là những hoạt động: Lao động. Tạo ra
của cải vật chất và giá trị tinh thần cho xã hội.

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
II. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động
 Khái niệm lao động:
-Là hoạt động có mục đích của con người nhằm tạo
ra của cải vật chất và các giá trị tinh thần cho xã hội.
(KK tự đọc)

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
Bài tập: Kể tên một số hoạt động lao động cụ thể của
con người?
Lĩnh vực
Lao động trí óc

Hoạt động cụ thể
- Nhạc sĩ sáng tác bản nhạc
- Kĩ sư thiết kế
- Bác sĩ khám bệnh…

Lao động chân tay

- Thợ sửa xe
- Đầu bếp nấu ăn

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân
1. Khái niệm và ý
nghĩa của lao động.
 Khái niệm lao động:
Lao động là hoạt động có
mục đích của con người
nhằm tạo ra của cải, vật
chất và các giá trị tinh thần
cho xã hội.(KK tự đọc)

 Ý nghĩa của lao động

SĂN BẮT

HÁI LƯỢM

Quá trình tiến hóa của loài người

Lao động có ý nghĩa như thế nào?
 Nhờ quá trình lao động con người đã cải tiến những dụng
cụ lao động làm thay đổi đời sống vật chất tinh thần của
nhân loại.

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
II. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động
 Khái niệm lao động: ( KK tự đọc)
 Ý nghĩa của lao động

- Là hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của con
người.
- Là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của
đất nước và nhân loại.

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
II. NỘI DUNG BÀI HỌC
2. Nội dung cơ bản các quyền và nghĩa vụ lao động
của công dân.
Tình huống:
Năm nay Minh 25 tuổi, hàng ngày anh không làm việc gì
cả mà chỉ ăn chơi. Thấy vậy, Huy là bạn anh có khuyên
nên đi làm để ít ra nuôi được bản thân mình. Thế nhưng
Minh không nghe mà trả lời lại rằng “ Nuôi con là việc của
bố mẹ, bố mẹ tớ vẫn đủ điều kiện để nuôi tớ thì việc gì tớ
phải đi làm”
Em có suy nghĩ gì về câu trả lời của Minh?

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
II. NỘI DUNG BÀI HỌC
2. Nội dung cơ bản các quyền và nghĩa vụ lao động
của công dân.
Trả lời:
Câu trả lời của Minh là chưa đúng vì:
- Trước hết bố mẹ anh không thể nuôi anh cả đời, nếu anh
không tự nuôi bản thân anh sẽ không thể tồn tại hoặc anh sẽ
là trở ngại của xã hội.
- Và nếu ai cũng nghĩ như anh thì sẽ không có ai tạo ra của
cải vật chất hay tinh thần để phục vụ đời sống con người, như
vậy, xã hội sẽ không thể duy trì.

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)
II. NỘI DUNG BÀI HỌC
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động
2. Nội dung cơ bản các quyền và nghĩa vụ lao động
của công dân
a. Quyền lao động:
- Có quyền tự do sử dụng sức lao động của mình để
học nghề, tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp
có ích cho xã hội.

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)

Điều 35 Hiến pháp năm
2013:
“Công dân có quyền làm
việc, lựa chọn nghề nghiệp,
việc làm, nơi làm việc”

Bài 14: Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân (t1)

Điều 5- Bộ luật lao động lao
động năm 2012: “Người lao
động có quyền làm việc, tự do
lựa chọn việc làm, nghề
nghiệp, học nghề, nâng cao
trình độ nghề nghiệp và không
bị phân biệt, đối xử”

Vì sao công dân phải
có nghĩa vụ lao
động?

Bài 14: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG
CỦA CÔNG DÂN (t1)
II. Nội dung bài học:
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động
 Ý nghĩa của lao động
- Là hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của con người.
- Là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của đất nước
và nhân loại.
2. Nội dung cơ bản các quyền và nghĩa vụ lao động của công
dân.
a. Quyền lao động:
- Có quyền tự do sử dụng sức lao động của mình để học nghề,
tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp có ích cho xã hội.
b. Nghĩa vụ lao động của công dân
- Để tự nuôi sống bản thân, nuôi sống gia đình, góp phần duy
trì và phát triển đất nước.

“Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống,
nguồn hạnh phúc của chúng ta. Trong xã hội ta, không
có nghề nào thấp kém, chỉ những kẻ lười biếng, ỷ lại mới
đáng xấu hổ. Người nấu bếp, người quét rác cũng như
thầy giáo, kĩ sư, nếu làm tròn trách nhiệm thì vể vang
như nhau.” (Hồ Chí Minh)

HÀNH VI VI PHẠM PHÁP LUẬT

Buôn bán ma túy

Trộm cắp xe máy

Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người, sỏi đá cũng thành cơm.
(Hoàng Trung Thông)

Há miệng chờ sung.
(Thành ngữ)

Bài 14: QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG
CỦA CÔNG DÂN (t1)
II. Nội dung bài học:
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động
 Ý nghĩa của lao động
- Là hoạt động chủ yếu và quan trọng nhất của con người.
- Là nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của đất nước
và nhân loại.
2. Nội dung cơ bản các quyền và nghĩa vụ lao động của công
dân.
a. Quyền lao động:
- Có quyền tự do sử dụng sức lao động của mình để học nghề,
tìm kiếm việc làm, lựa chọn nghề nghiệp có ích cho xã hội.
b. Nghĩa vụ lao động của công dân
- Để tự nuôi sống bản thân, nuôi sống gia đình, góp phần duy
trì và phát triển đất nước.
III. Bài tập:

Bài 1-SGK/ 50: Trong các ý kiến dưới đây, ý kiến nào đúng?
Vì sao?
a

Trẻ em có quyền học tập, vui chơi giải trí và không
phải làm gì.

b

Con có nghĩa vụ giúp đỡ cha mẹ các công việc trong
gia đình

c

Trẻ em cần lao động kiếm tiền, góp phần nuôi dưỡng
gia đình

d

Học nhiều cũng chẳng để làm gì, cứ làm ra nhiều tiền
là tốt

đ

Tuổi nhỏ làm việc nhỏ, tùy theo sức của mình

e

Trẻ em có quyền được chăm sóc, nuôi dạy nên không
phải tham gia lao động.

X

X

-

Học thuộc bài, làm bài tập 2.

-Xem trước nội dung tiết 2

BÀI GIẢNG

GDCD 9

Câu 1: Em hiểu lao động là gì?

Câu 2: Tại sao nói lao động là quyền và
nghĩa vụ của công dân?

10

TIẾT 22, 23.
QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO
ĐỘNG CỦA CÔNG DÂN
(Tiết 2)

NỘI DUNG BÀI HỌC
1

3.

2

4. 3
5.

Quy định của PL về sử dụng lao
động trẻ em

Trách4nhiệm của công dân - học sinh:

LUẬT LAO ĐỘNG 2012
Điều 5. Quyền và nghĩa vụ của người lao động
1. Người lao động có các quyền sau đây:
a) Làm việc, tự do lựa chọn việc làm, nghề nghiệp, học nghề, nâng cao trình độ
nghề nghiệp và không bị phân biệt đối xử;
b) Hưởng lương phù hợp với trình độ kỹ năng nghề trên cơ sở thoả thuận với
người sử dụng lao động; được bảo hộ lao động, làm việc trong điều kiện bảo đảm
về an toàn lao động, vệ sinh lao động; nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có lương
và được hưởng phúc lợi tập thể;
c) Thành lập, gia nhập, hoạt động công đoàn, tổ chức nghề nghiệp và tổ chức khác
theo quy định của pháp luật; yêu cầu và tham gia đối thoại với người sử dụng lao
động, thực hiện quy chế dân chủ và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ
quyền và lợi ích hợp pháp của mình; tham gia quản lý theo nội quy của người sử
dụng lao động;
d) Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật;
đ) Đình công.
2. Người lao động có các nghĩa vụ sau đây:
a) Thực hiện hợp đồng lao động, thoả ước lao động tập thể;
b) Chấp hành kỷ luật lao động, nội quy lao động, tuân theo sự điều hành hợp pháp
của người sử dụng lao động;
c) Thực hiện các quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội và pháp luật về bảo
hiểm y tế.

TÌM HIỂU ĐẶT VẤN ĐỀ:
* Văn bản 2/ 48. Đọc kĩ câu chuyện:
Chị Ba có thể tự ý thôi việc được không? Như
vậy có phải là vi phạm hợp đồng lao động
không?

Em hiểu thế
nào là hợp
đồng lao động?

Là sự thỏa thuận giữa
người sử dụng lao động và
người lao động.
3.HỢP
ĐỒNG LAO
ĐỘNG

Nguyên tắc: Bình đẳng, tự
nguyện
Nội dung:
-Công việc phải làm, thời gian,
địa điểm.
- Tiền lương, phụ cấp.
- Các điều kiện bảo hiểm, bảo
hộ lao động.

TIẾT 22, 23.

QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ LAO ĐỘNG CỦA
CÔNG DÂN (Tiết 2)
1. Khái niệm và ý nghĩa của lao động?
2. Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân:
3. Vai trò của Nhà nước:

4. Vai trò của Nhà nước
- Khuyến khích, tạo điều kiện cho tổ chức, cá nhân
trong và ngoài nước đầu tư sản xuất giải quyết việc
làm cho người lao động.
- Tạo điều kiện thuận lợi thu hút dạy nghề, học nghề,
sản xuất kinh doanh, tự tạo việc làm.

5. Quy định của PL về sử dụng lao động trẻ em

Điều 8. Các hành vi bị nghiêm cấm
1. Phân biệt đối xử về giới tính, dân tộc, màu da, thành phần xã hội,
tình trạng hôn nhân, tín ngưỡng, tôn giáo, nhiễm HIV, khuyết tật hoặc
vì lý do thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn.
2. Ngược đãi người lao động, quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
3. Cưỡng bức lao động.
4. Lợi dụng danh nghĩa dạy nghề, tập nghề để trục lợi, bóc lột sức lao
động hoặc dụ dỗ, ép buộc người học nghề, người tập nghề vào hoạt
động trái pháp luật.
5. Sử dụng lao động chưa qua đào tạo nghề hoặc chưa có chứng chỉ kỹ
năng nghề quốc gia đối với nghề, công việc phải sử dụng lao động đã
được đào tạo nghề hoặc phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia.
6. Dụ dỗ, hứa hẹn và quảng cáo gian dối để lừa gạt người lao động
hoặc lợi dụng dịch vụ việc làm, hoạt động đưa người lao động đi làm
việc ở nước ngoài theo hợp đồng để thực hiện hành vi trái pháp luật.
7. Sử dụng lao động chưa thành niên trái pháp luật.

BỘ LUẬT HÌNH SỰ 2015( Sửa đổi bổ sung 2017)
TT
1

Tội phạm
Điều 162. Tội buộc công chức,
viên chức thôi việc hoặc sa thải
người lao động trái pháp luật

Khung hình phạt
phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến
200.000.000 đồng, phạt cải tạo
không giam giữ đến 01 năm đến
tù 03 năm

2

Điều 296. Tội vi phạm quy định phạt cải tạo không giam giữ đến
về sử dụng người lao động dưới 03 năm đến tù 10 năm.
16 tuổi

3

Điều 297. Tội cưỡng bức lao
động

phạt cải tạo không giam giữ
đến 03 năm hoặc phạt tù đến
12 năm

5. Quy định của PL về sử dụng lao động trẻ em
- Cấm nhận trẻ em chưa đủ 15 tuổi vào làm việc
- Cấm sử dụng người lao động dưới 18 tuổi làm những
việc nặng nhọc, nguy hiểm hoặc tiếp xúc với các chất độc
hại.
- Cấm lạm dụng sức lao động của người lao động dưới 18
tuổi.
- Cấm cưỡng bức, ngược đãi người lao động.
6. Trách nhiệm của công dân - học sinh:
- Nhận thấy lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn
sống, nguồn hạnh phúc.
- Lao động phải tự giác ,sáng tạo.
- Học sinh ngoài việc học tập phải giúp đỡ cha mẹ các công
việc trong gia đình.
- Hăng say lao động, tích cực học tập để lập thân lập nghiệp.

3 CÂU
HỎI

TƯ
VẤN
CHỌN
NGHỀ

4 BƯỚC

5
NGUYÊN
TẮC

1. Tôi thích gì?
2. Tôi cần gì?
3. Tôi phải làm gì?
1. Liệt kê các nghề yêu thích
2. Tìm hiểu về nghề
3. Chọn nghề.
4. Chọn trường.
1. Chọn nghề yêu thích.
2. Chọn nghề theo khả năng.
3. Tìm hiểu rõ về nghề.

4. Chọn nghề phù hợp với nhu cầu.
5. Chọn nghề có ý nghĩa/ giá trị.

Top 10 ngành nghề có nhu cầu
nhân lực nhiều nhất ở Việt Nam
trong tương lai
Ngành công nghệ thông tin.
Ngành ngôn ngữ Anh.
Ngành quản trị kinh doanh.
Ngành marketing.
Ngành xây dựng.
Ngành công nghệ thực phẩm.
Ngành du lịch, quản lý khách sạn.
Ngành điện - cơ khí
Ngành tư vấn tâm lý
Ngành giáo dục

Bài tập 2.
Hà, 16 tuổi, học hết lớp 9, do nhà đông em,
gia đình khó khăn, Hà muốn có việc làm để
giúp đỡ bố mẹ. Theo em, Hà có thể tìm việc
bằng cách nào trong các cách sau đây ?
a) Xin vào biên chế, làm việc trong các cơ
quan nhà nước ;
b) Xin làm hợp đồng tại các cơ sở sản xuất
kinh doanh ;
c) Nhận hàng của cơ sở sản xuất về làm gia
công ;
d) Vay tiền ngân hàng để lập cơ sở sản
xuất và thuê thêm lao động.