Bài 2
vị trí địa lí và tài nguyên thiên nhiên
?Em hãy dựa vào bản đồ khu vực Đông Nam á và kiến thức đã học để nêu lên những đặc điểm về vị trí địa lí của nước ta ?
1. Vị trí địa lí
1.1. Đặc điểm
- Nằm ở bờ đông của bán đảo Đông Dương
Nằm gần trung tâm Đông Nam á, cầu nối giữa Đông Nam á lục địa và Đông Nam á hải đảo.
+ Đất liền: Bắc giáp Trung Quốc; Đông giáp biển Đông; Tây giáp Lào và Campuchia.
+ Biển: giáp Trung Quốc, Campuchia, Thái Lan, Malaixia, Xingapo, Inđônêxia, Philippin, Brunây.
Nằm ở khu vực nhiệt đới gió mùa Châu á.
1.2. ảnh hưởng của VTĐL đến sự phát triển KT - XH của nước ta
VTĐL đó đã tác động như thế nào đến sự phát triển KT - XH của nước ta ?
? Vùng biển rộng đầy tiềm năng để phát triển kinh tế biển
? Cho phép tăng cường giao lưu, buôn bán, hợp tác với những quốc gia trong khu vực Châu á - Thái Bình Dương.
? Vị trí thuận lợi về GTVT
? Thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa tạo nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế.
a) Thuận lợi
? Cảnh giác trong bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia.
? Đất nước kéo dài theo hướng B - N ? khó khăn trong giao thông xuyên Việt và liên hệ kinh tế giữa các vùng.
b) Khó khăn
? Khí hậu có nhiều tai biến: bão, lũ lụt, hạn hán...
2. Đặc điểm và sử dụng TNTN đối với sự phát triển KT - XH
Tài nguyên thiên nhiên
Tài nguyên đất
Tài nguyên nước
Tài nguyên khí hậu
Tài nguyên sinh vật
Tài nguyên khoáng sản
2.1. Đất
? Nhìn trên bản đồ em hãy cho biết nước ta có những loại đất chính nào và phân bố ở đầu ? Những tác động của tài nguyên đất đến sự phát triển KT - XH ?
- 2 loại đất chính:
+ Đất phù sa phân bố ở các đồng bằng ? trồng cây lương thực và cây công nghiệp ngắn ngày.
+ Đất feralit phân bố ở vùng đồi núi ? trồng cây công nghiệp dài ngày, cây ăn quả, đồng cỏ chăn nuối.
- Các loại đất khác:
+ Đất phù sa cổ phân bố nhiều ở Đông Nam Bộ.
+ Đất phèn, đất mặn phân bố nhiều ở ĐB. Sông Cửu Long và ven ĐB. Sông Hồng.
+ Đất cát phân bố ở đồng bằng nhỏ hẹp Trung Bộ.
.....
2.2. Khí hậu
? Dựa vào những kiến thức đã học kết hợp với bản đồ em hãy chỉ ra một số đặc điểm khí hậu của nước ta ? Đánh giá những tác động của tài nguyên khí hậu đến sự phát triển KT - XH ?
- Lượng nhiệt ẩm dồi dào ? Cho phép cây cối phát triển quanh năm.

Có sự phân hoá Bắc - Nam, theo mùa và theo độ cao ? Có thể trồng được những giống cây nhiệt đới, cận nhiệt và ôn đới.

Nhiều tai biến khí hậu: bão, lũ lụt, hạn hán... ? ảnh hưởng mạnh mẽ đến phát truển KT - XH.
2.3. Nước
? Hãy dựa vào đặc điểm khí hậu Việt Nam, bản đồ thuỷ văn và bảng số liệu sau từ đó em hãy nêu lên đặc điểm chế độ nước và sự phân bố sông ngòi của nước ta ? Đánh giá tác động của tài nguyên nước đến sự phát triển KT - XH ?
Bảng trữ lượng nước vào mùa lũ của một số
hệ thống sông chính ở Việt Nam
- Mật độ sông ngòi dày đặc (0,12 km/km�) ? Phục vụ cho tưới tiêu nước, cung cấp phù sa cho các đồng bằng, phát triển đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản, giao thông đường sông.
- Sông ngắn, dốc ? Nguồn thuỷ năng phong phú.
- Lượng nước phong phú nhưng phân hoá theo mùa ?Khó khăn trong việc tưới tiêu nước vào mùa khô hoặc mùa mưa.
Xem đoạn băng Video sau và có nhận xét gì về tài nguyên sinh vật của nước ta ?
2.4. Sinh vật
Tài nguyên ĐV - TV nước ta rất phong phú
- 7000 loài TV bậc cao, 800 loài chim, 275 loài thú, trên 200 loài cá, 70 loài tôm, 50 loài cua...
- Có nhiều kiểu rừng đa dạng (rừng phát triển trên đá vôi, rừng ngập mặn, xavan...)
? Nhìn vào lược đồ khoáng sản VN và bảng số liệu sau có nhận xét gì về sự phân bố và chủng loại các mỏ khoáng sản của nước ta ? Đánh giá tác động tài nguyên khoáng sản đến sự phát triển KT - XH ?
2.5. Khoáng sản
- Chủng loại khoáng sản đa dạng, phong phú nhưng phân tán theo không gian và có trữ lượng không đều ? Khó khăn trong việc khai thác và chế biến.
- Một số loại khoáng sản có trữ lượng tương đối lớn: dầu khí, than, apatit, bôxit, vật liệu xây dựng ? Là nguyên - nhiên liệu cho các ngành khai mỏ, luyện kim, hoá chất, năng lượng....
Quặng sắt
Than mỡ
Than đá
Quặng thiếc
? Em hãy đánh giá hậu quả của việc khai thác và sử dụng tntn không hợp lí
Sự thoái hoá và hoang hoá đất đai.
Sự suy thoái tài nguyên rừng.
Sự giảm sút giới động vật hoang dã theo sau sự thu hẹp diện tích rừng.
Sử dụng bất hợp lí vùng ven biển, cửa sông.
Sử dụng lãng phí tài nguyên khoáng sản.
Nhiễm bẩn môi trường.
3. Hiện trạng khai thác tài nguyên thiên nhiên
Sự suy gỉam nghiêm trọng các loại tài nguyên