Tiết 118+119: VĂN BẢN: Viếng lăng Bác
- Viễn Phương I. Đọc - Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
- Tên thật: Phan Thanh Viễn (1928-2005), quê An
Giang.
- Cây bút xuất hiện sớm nhất của lực lượng văn
nghệ giải phóng miền Nam thời chống Mĩ.
- Phong cách thơ: nhẹ nhàng, tình cảm.
2. Tác phẩm:
* Hoàn cảnh sáng tác:

Viễn
Phương
- Tháng 4/1976, nhân dịp lăng Bác vừa khánh thành,
1928 - 2005

nhà thơ ra thăm miền Bắc, vào lăng viếng Bác.
- In trong tập thơ “Như mây mùa xuân” (1978)

Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác,
là nơi đặt thi hài Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được
chính thức khởi công ngày 2 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa 
Quảng trường Ba Đình, nơi Người đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn.
Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975. Lăng gồm 3 lớp với
chiều cao 21,6 mét, chiều rộng 41,2 mét lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam
cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những
hành lang, những cầu thang. Xung quanh lăng là các khu vườn nơi hơn 250
loài thực vật được trồng từ khắp mọi miền của Việt Nam.
Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏa táng và đặt tro tại ba miền đất
nước.Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản
Việt Nam khóa III, với lý do tuân theo nguyện vọng và tình cảm của nhân
dân, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau này người dân cả
nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng.

Tiết 118+119: VĂN BẢN: Viếng lăng Bác
- Viễn Phương -

I. Đọc - Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
* Hoàn cảnh sáng tác:
* Hình thức,
thể loại:
- Thể thơ tám chữ
- Kết hợp phương thức biểu cảm với miêu tả

Viếng lăng Bác - Viễn Phương Con ở miền Nam ra thăm lăng bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng.

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân… Muốn làm cây tre trung hiếu chốn
này.

Tiết 118+119: VĂN BẢN: Viếng lăng Bác - Viễn Phương I. Đọc - Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
* Hoàn cảnh sáng tác:
* Hình thức, thể loại:

- Thể thơ tám chữ
- Kết hợp phương thức biểu cảm với miêu tả
* Đọc VB
* Mạch cảm xúc và bố cục:
- Niềm xúc động thiêng liêng thành kính, lòng biết ơn, tự hào
pha lẫn xót đau
theo trình tự của cuộc viếng lăng Bác
- Bố cục: 4 phần

- Khổ 1: Cảm xúc của nhà thơ trước cảnh vật ngoài lăng
- Khổ 2: Cảm xúc của nhà thơ trước dòng người vào lăng
- Khổ 3 : Cảm xúc của nhà thơ khi vào trong lăng
- Khổ 4: Cảm xúc của nhà thơ khi ra về

II. Đọc – Tìm hiểu văn bản:
1. Khổ thơ 1:

Con ở miền Nam ra thăm lăng Bác
Đã thấy trong sương hàng tre bát ngát
Ôi! Hàng tre xanh xanh Việt Nam
Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng

- Câu 1:
+ Xưng “con” – gọi “Bác”: tình
cảm thân mật, gần gũi
+ “thăm” : nói giảm nói tránh –
tránh đi nỗi đau thương, thể hiện
sự tôn kính
Câu thơ như lời chào, lời thông báo
thể hiện niềm xúc động thành kính
và tình cảm gần gũi thân thương của
người con với Bác

- Ba câu tiếp: Hình ảnh “hàng tre”:
+ “bát ngát”: Tả thực vẻ đẹp của dân tộc đang bao quanh giấc
ngủ cho người
+ “Ôi”: câu cảm thán -> Bộc lộ trực tiếp cảm xúc, niềm xúc động
của nhà thơ
+ “xanh xanh Việt Nam”: điệp ngữ “xanh”, ẩn dụ, thể hiện vẻ
đẹp con người, đất nước Việt nam với sức sống tràn trề.
+ “Bão táp mưa sa đứng thẳng hàng:
-> Thành ngữ “bão táp mưa sa”,ẩn dụ,nhân hóa: vẻ đẹp kiên
cường bền bỉ, hiên ngang bất khuất vượt qua mọi gian khổ của
con người Việt Nam.
Niềm xúc động, tình cảm kính yêu chân thành của nhà thơ với Bác

Câu hỏi thảo luận nhóm (3phút)
? Trong khổ thơ thứ hai, tác giả đã diễn tả tình cảm, cảm xúc của
mình qua những hình ảnh nào và bằng cách diễn đạt như thế nào?
Ý nghĩa của những hình ảnh ấy?
* Khổ thơ 2:
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

2. Khổ thơ 2:

Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
Ngày ngày dòng người đi trong thương nhớ
Kết tràng hoa dâng bảy mươi chín mùa xuân…

* Hình ảnh ẩn dụ:
+ mặt trời: Bác Hồ - Bác vĩ đại, lớn lao, trường tồn; lòng biết ơn,
niềm tự hào…
+ tràng hoa: dòng người – tấm lòng, tình cảm của nhân dân dành
cho Bác.
+ bảy mươi chín mùa xuân: tuổi đời của Bác – cuộc đời Bác
đẹp như mùa xuân

* Cách diễn đạt:
+ ngày ngày: điệp ngữ - tình cảm của nhân dân với Bác
+ rất đỏ: cụm tính từ gợi liên tưởng trái tim nhiệt huyết Cách
mạng, trái tim nhân hậu ấm áp của Bác
+ Cấu trúc sóng đôi: một hình ảnh thực – một hình ảnh ẩn dụ
Lòng thành kính, ngưỡng mộ, tự hào và biết ơn vô
hạn của nhà thơ với Bác

3. Khổ 3

Bác nằm trong giấc ngủ bình yên
Giữa một vầng trăng sáng dịu hiền
Vẫn biết trời xanh là mãi mãi
Mà sao nghe nhói ở trong tim!

- giấc ngủ bình yên: nói giảm nói tránh – giảm bớt nỗi đau và
thể hiện lòng tôn kính Bác
- vầng trăng dịu hiền: ẩn dụ - ánh sáng trong lăng và vẻ đẹp tâm
hồn Bác
- trời xanh: ẩn dụ - sự vĩnh hằng , trường tồn, bất
diệt của Bác trong tình cảm của nhân dân

-

“vẫn biết” …
lí trí

><

“mà sao”
tình cảm

- nghe nhói: ẩn dụ CĐCG –nỗi đau như thấm vào trong tim,
như tiếng nấc nghẹn ngào…
Niềm kính yêu và lòng xót thương vô hạn của nhà thơ với Bác
Hồ kính yêu

4. Khổ 4

Mai về miền Nam thương trào nước mắt
Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác
Muốn làm đóa hoa tỏa hương đâu đây
Muốn làm cây tre trung hiếu chốn này.

- Cảm xúc: thương trào nước mắt –> bộc lộ trực tiếp cảm xúc
lưu luyến, nhớ thương
- Ước nguyện: làm con chim, đóa hoa, cây tre –>nhỏ bé, bình dị
nhưng nhiều ý nghĩa: muốn được ở mãi bên Bác
+ Muốn làm: điệp ngữ ước nguyện chân thành, thiết tha, mãnh
liệt. + cây tre trung hiếu: nhân hóa, ẩn dụ -> lòng kính yêu,
trung thành, biết ơn vô hạn

lòng nhớ thương, niềm kính yêu, tình cảm chân thành thiết tha
của nhà thơ và nhân dân với Bác

III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
2. Nội dung:
Hệ thống hình ảnh đặc sắc,
- Lòng thành kính và niềm xúc
giàu sức gợi
động sâu sắc của nhà thơ và của
Giọng thơ trang nghiêm, thiết mọi người với Bác Hồ khi vào
tha, sâu lắng
lăng viếng Bác.
Ngôn ngữ bình dị, hàm súc
IV. Luyện tập: 1. Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Viếng lăng Bác”?
2. Nêu tên các tác phẩm theo yêu cầu cụ thể sau:
Nhóm 1: Thơ viết về Bác sau ngày Bác mất
Nhóm 2: Thơ có hình ảnh ánh trăng trong thơ Bác
Nhóm 3: Thơ về những đêm không ngủ của Bác
Nhóm 4: Những bài hát về Bác Hồ.
•Mỗi nhóm sẽ chọn một tác phẩm của nhóm mình để thể hiện (đọc, hát)

* HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:
- Học thuộc lòng bài thơ “Viếng lăng Bác”
- Em hãy tìm những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật được
sử dụng trong bài thơ “Viếng lăng Bác”
- Làm bài tập: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận về nội dung,
ý nghĩa của khổ thơ thứ 2 và 3 trong bài thơ “Viếng lăng Bác”
- Soạn bài: “Sang thu”