Nêu cấu tạo của bài văn miêu
tả cây cối.
Bài văn miêu tả cây cối thường có 3 phần:
• Mở bài: Tả hoặc giới thiệu bao quát về
cây (tên cây, nơi cây mọc)
• Thân bài: Lần lượt từng bộ phận của cây
• Kết bài: Nêu ích lợi của cây ấn tượng đặc
biệt hoặc tình cảm của người tả cây.

1. Đọc bài văn dưới đây và trả lời câu hỏi.
CÂY CÀ CHUA

Khi những con chim sếu từ thượng nguồn sông Hồng bay dọc lòng sông xuôi v ề
nam, đồng cà chua đã chín rộ. Ruộng cà chua đẹp từ lúc tr ồng cho đ ến khi thu hái.
Dưới bàn tay vun bón, tưới tắm của dân làng, cà chua lớn lên trông th ấy.
Cây cà chua vươn những ngọn, những tán toả hết sức mình. Những t ầng lá nh ư
thảm đen, thêu màu xanh, phủ kín mặt ruộng. Rồi từ trong cái chăn hoa g ấm xanh
ấy bỗng hiện thêm những chùm hoa vàng xinh xắn. Hoa đi ểm xuy ết t ừ g ốc lên
ngọn, hoa sai chi chít. Nắng gửi thêm màu đẹp trên hoa. Hoa nh ư đàn b ướm đ ồng
nhỏ bạt ngàn chui rúc trong mọi tầng lá của vùng bãi bát ngát.
Thế rồi hoa biến đi để cây tạo ra những chùm quả nõn. Quả thầm l ặng hi ện ra
mang đồng phục với cây mẹ. Quả xum xuê chi chít, quả lớn qu ả bé vui m ắt nh ư
đàn gà mẹ đông con. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ng ọn. N ắng l ại đ ến t ạo
vị thơm vị mát tụ dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là m ột m ặt tr ời nh ỏ, hi ền
dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, báo hiệu riêng g ọi ng ười đến hái.
Cà chua có mặt trong những bữa tiệc sang cho đến nh ững b ữa c ơm đ ơn gi ản n ấu
vội vàng, cà chua còn là quà cho các trẻ em vùng đất bãi.
(Theo Ngô Văn Phú)

a. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu
ý chính của từng phần.

Mở bài

Khi những con chim sếu từ thượng nguồn sông Hồng bay dọc
lòng sông xuôi về nam, đồng cà chua đã chín rộ. Ruộng cà chua
đẹp từ lúc trồng cho đến khi thu hái. Dưới bàn tay vun bón,
tưới tắm của dân làng, cà chua lớn lên trông thấy.

Giới thiệu bao quát về ruộng cà chua (nơi trồng, thời điểm
cà chua chín), công lao người vun trồng (khiến cho cà chua
lớn lên trông thấy), ấn tượng chung về ruộng cà chua
(ruộng cà chua đẹp từ lúc trồng đến khi thu hái).

a. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu
ý chính của từng phần.

Thân bài

Cây cà chua vươn những ngọn, những tán toả hết sức mình. Những tầng lá như
thảm đen, thêu màu xanh, phủ kín mặt ruộng. Rồi từ trong cái chăn hoa gấm
xanh ấy bỗng hiện thêm những chùm hoa vàng xinh xắn. Hoa điểm xuyết từ gốc
lên ngọn, hoa sai chi chít. Nắng gửi thêm màu đẹp trên hoa. Hoa nh ư đàn b ướm
đồng nhỏ bạt ngàn chui rúc trong mọi tầng lá của vùng bãi bát ngát.
Thế rồi hoa biến đi để cây tạo ra những chùm quả nõn. Quả thầm lặng hi ện ra
mang đồng phục với cây mẹ. Quả xum xuê chi chít, quả lớn quả bé vui m ắt nh ư
đàn gà mẹ đông con. Quả ở thân, quả leo nghịch ngợm lên ngọn. Nắng lại đ ến
tạo vị thơm vị mát tụ dần trong quả. Mỗi quả cà chua chín là một mặt trời nh ỏ,
hiền dịu. Cà chua thắp đèn lồng trong lùm cây nhỏ bé, báo hiệu riêng gọi ng ười
đến hái.

Miêu tả đặc điểm của cây cà chua
theo các thời kì phát triển.

a. Tìm phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn trên và nêu
ý chính của từng phần.

Kết bài

Cà chua có mặt trong những bữa tiệc sang cho
đến những bữa cơm đơn giản nấu vội vàng, cà
chua còn là quà cho các trẻ em vùng đất bãi.

Bày tỏ cảm nghĩ về quả cà chua (cà chua có
mặt trong bữa ăn của mọi nhà, là thứ quà bình
dị của trẻ em vùng đất bãi).

b. Trong phần thân bài, đặc điểm của cây cà chua được
miêu tả theo trình tự nào?

Cây cà chua được tả theo trình tự thời
gian, các thời kỳ sinh trưởng phát triển
của cây, khi cây còn đang lớn

c. Sắp xếp các chi tiết dưới đây theo trình tự phát triển của
cây cà chua.
vươn ngọn

nở hoa

toả tán

ra quả

quả chín

d. Trong bài văn, chi tiết nào cho thấy tác giả tả cây kết hợp
với tả những sự vật có liên quan đến cây?

Các chi tiết: Nắng gửi thêm màu đẹp trên hoa; Nắng
lại đến tạo vị thơm vị mát tụ dần trong quả.
Nắng là hiện tượng thiên nhiên có tác động đến cây cà
chua nắng làm cho sắc hoa cà chua thêm đẹp. Nắng giúp
cho quả cà chua có vị thơm mát.

Lưu ý: Các em đã tìm hiểu các trình tự tả cây, tả
theo bộ phận của cây và tả cây theo thời gian,
theo từng thời kỳ phát triển của cây hoặc theo
mùa xuân, hạ, thu, đông hay từng buổi trong ngày.
Nhưng khi tả cây theo trình tự thời gian vẫn phải
kết hợp cả các bộ phận của cây.

2. Em học được những gì về cách tả
cây cối từ bài Cây cà chua.
• Trình tự miêu tả cây (từ lúc cây mới
mọc đến lúc cây ra quả,…)
• Cách sử dụng biện pháp so sánh,
nhân hóa khi tả lá hoa, tả quả.
• Bộc lộ rõ tình cảm, cảm xúc của
người viết đối với cây.

Ghi nhớ:

Ngoài tả lần lượt từng bộ phận của cây,
ta có thể tả từng đặc điểm của cây theo
các giai đoạn sinh trưởng phát triển. Có
thể tả kết hợp sự vật, hoạt động liên
quan đến cây.

Chia sẻ các bài văn miêu tả cây cối mà mình đã
sưu tầm. Nêu những câu văn mà mình thích
nhất.