TIẾT 81::
VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN
BẢN THUYẾT MINH

www.themegallery.com

Kiểm tra bài cũ:
 1/ Thế nào là văn bản thuyết minh?
 2/ Nêu các phương pháp thuyết minh thường dùng?
Trả lời:
1/ Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi
lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức (kiến thức) về đặc
điểm, tính chất, nguyên nhân,... Của các hiện tượng và sự vật
trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu,
giải thích.
2/ Các phương pháp thuyết minh thường dùng: Phương pháp
nêu định nghĩa, giải thích ; Phương pháp liệt kê ; Phương pháp
nêu ví dụ ; Phương pháp dùng số liệu (con số) ; Phương pháp
so sánh; Phương pháp phân loại, phân tích
Company Logo

TIẾT 81:

www.themegallery.com

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

NHẬN DẠNG CÁC ĐOẠN
VĂN THUYẾT MINH
SỬA LẠI CÁC ĐOẠN VĂN
THUYẾT MINH CHƯA CHUẨN

LUYỆN TẬP

Company Logo

TIẾT 81:

www.themegallery.com

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I. ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
Đoạn văn là bộ phận của bài văn. Viết tốt
đoạn văn là điều kiện để làm tốt bài văn. Đoạn
văn thường gồm hai câu trở lên, được sắp xếp
theo thứ tự nhất định.

Company Logo

TIẾT 81:

www.themegallery.com

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I. ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
a. Ví dụ a (sgk tr14):
Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu nước sạch nghiêm
trọng. Nước ngọt chỉ chiếm 3% tổng lượng nước trên trái đất.
Lượng nước ít ỏi ấy đang ngày càng bị ô nhiễm bởi chất thải
công nghiệp. Ở các nước thứ ba, hơn một tỉ người phải uòng
nước bị ô nhiễm. Đến năm 2025, 2/3 dân số thế giới sẽ thiếu
nước.
Company Logo

TIẾT 81:

www.themegallery.com

VIẾT ĐOẠN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I. ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh:
b. Ví dụ b (sgk tr14):
Phạm Văn Đồng ( 1906 - 2000) : Nhà cách mạng nổi tiếng và
nhà văn hoá lớn, quê ở xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh
Quảng Ngãi. Ông tham gia cách mạng từ năm 1925, đã giữ
nhiều cương vị quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của Đảng
và Nhà nước Việt Nam, từng là Thủ tướng chính phủ trên ba
mươi năm. Ông là học trò và người cộng sự gần gũi của Chủ
tịch Hồ Chí Minh.
Company Logo

a.
Thế giới đang đứng trưước nguy cơ thiếu nước
sạch nghiêm trọng. Nước ngọt chỉ chiếm 3% tổng
lưượng nưước trên trái đất. Lượng nưước ít ỏi ấy đang
ngày càng bị ô nhiễm bởi các chất thải công nghiệp. Ở
các nước thứ ba, hơn một tỉ ngưười phải uống nước bị ô
nhiễm. Đến năm 2025, 2/3 dân số thế giới sẽ thiếu
nưước.
b.
Phạm Văn Đồng (1906- 2000): Nhà cách mạng nổi
tiếng và nhà văn hoá lớn, quê ở xã Đức Tân, huyện Mộ
Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Ông tham gia cách mạng từ
năm 1925, đã giữ nhiều cưương vị quan trọng trong bộ
máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nưước Việt Nam, từng
là Thủ tưướng Chính phủ trên ba mưươi năm. Ông là
học trò và ngưười cộng sự gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí
Minh.

Nêu cách sắp xếp
các câu trong đoạn
văn.

I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.
*Tìm hiểu ví dụ:

a. Thế giới đang đứng trước nguy cơ thiếu nưước sạch nghiêm trọng.(1) Nước ngọt chỉ chiếm
3% tổng lưượng nưước trên trái đất. (2). Lưượng nưước ít ỏi ấy đang ngày càng bị ô nhiễm
bởi các chất thải công nghiệp. (3) ở các nưước thứ ba, hơn một tỉ ngưười phải uống nưước bị
ô nhiễm. (4) Đến năm 2025, 2/3 dân số thế giới sẽ thiếu nưước. (5)
( Theo Hoa học trò)
Thuyết minh: Cung cấp thông tin về tình trạng thiếu nƯớc sạch trên thế giới.
Câu 2 : cung cấp thông tin về lượng nước

Câu1
(câu chủ đề)

Triển
ngọt ớt
ỏi
Đoạn
khai,
làm nưước ấy bị ô
tin lưượng
Câu 3 : thông
văn
rõ
ý
cho
nhiễm.
thuyết
sự thiếu
Câu 4 : nêucâu
chủnưước ở các nưước thứ ba.
minh
đề.
Câu 5 : dự báo việc thiếu nưước trong tưương lai.

I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.
b. Phạm Văn Đồng (1906- 2000): Nhà cách mạng nổi tiếng và nhà văn hoá lớn, quê ở xã Đức
Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi. Ông tham gia cách mạng từ năm 1925, đã giữ nhiều
cưương vị quan trọng trong bộ máy lãnh đạo của Đảng và Nhà nưước Việt Nam, từng là Thủ
tưướng Chính phủ trên ba mưươi năm. Ông là học trò và ngưười cộng sự gần gũi của Chủ tịch
Hồ Chí Minh. (Ngữ văn 7, tập hai)

Thuyết minh: Cung cấp thông tin về cố thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Câu 2

Sơ lưượcTrình
quá trình hoạt động cách mạng và
những cưương
lãnh đạo Đảng và nhà nước
bày vị
theo
Đoạn
mà ông đã đảm nhiệm.
cách
văn
thuyết
diễn
minh
dịch`sự của Chủ tịch
Câu 3 Học trò, cộng
Hồ Chí Minh

1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh
* Tìm hiểu ví dụ
* Ghi nhớ:

- Khi làm bài văn thuyết minh, cần xác định các ý lớn, mỗi ý viết thành một
đoạn văn.
- Đoạn văn thuyết minh:
+ Cấu trúc: câu chủ đề mở đoạn, tiếp sau là những câu giải thích, bổ sung
cho câu chủ đề.
+ Nội dung: mỗi đoạn văn chỉ tập trung làm sáng tỏ một phần kiến thức về
sự vật, hiện tượng phải thuyết minh.

I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.

a. Bút bi khác bút mực là do nó có hòn bi nhỏ ở đầu ngòi bút, khi viết
hòn bi lăn làm mực trong ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ. Ngoài ống
nhựa có vỏ bút bi. Đầu bút bi có nắp đậy có thể móc vào túi áo. Loại
bút bi không có nắp đậy thì có lò xo và nút bấm. Khi viết thì ấn đầu
cán bút cho ngòi bút trồi ra, khi thôi viết thì ấn nút bấm cho ngòi bút
thụt vào.

? Câu hỏi thảo luận:

Chỉ ra lỗi của đoạn
văn và cách sửa?

I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.
2. Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.

*Ví dụ:
a. Bút bi khác bút mực là do nó có hòn bi nhỏ ở đầu ngòi bút, khi viết
hòn bi lăn làm mực trong ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ. Ngoài ống
nhựa có vỏ bút bi. Đầu bút bi có nắp đậy có thể móc vào túi áo. Loại bút
bi không có nắp đậy thì có lò xo và nút bấm. Khi viết thì ấn đầu cán bút
cho ngòi bút trồi ra, khi thôi viết thì ấn nút bấm cho ngòi bút thụt vào.
- Lỗi: Không rõ câu chủ đề,
các ý lộn xộn…

- Cách sửa: thêm câu chủ đề, trình
bày cấu tạo của bút: vỏ, ống nhựa,
ngòi bút… (từ ngoài vào trong, từ
khái quát đến chi tiết)

Sửa lại:
Bút bi có nhiều bộ phận. Bên ngoài là vỏ bút. Bên trong là
ống nhựa. Đầu bút có nắp đậy, có móc thẳng để cài vào túi áo.
Loại bút không có nắp đậy thì có lò xo và nút bấm. Bút bi khác
bút mực ở chỗ là đầu bút có hòn bi nhỏ xíu. Khi viết, hòn bi lăn
làm mực trong ống nhựa chảy ra, ghi thành chữ. Muốn viết,
ngưười ta ấn đầu cán bút cho ngòi bi trồi ra, khi thôi viết thì ấn
nút bấm cho ngòi bi thụt vào bên trong vỏ bút. Dùng bút bi rất
nhẹ nhàng tiện lợi.

2. Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn
* Tìm hiểu ví dụ:

Nhà em có chiếc đèn bàn. Đèn bàn có
một ống thép không gỉ thẳng đứng, trên
gắn một cái đui đèn, trên đó lắp một bóng
đèn 25 oát. Dưưới ống thép là đế đèn,
đưược làm bằng một khối thủy tinh vững
chãi. Trên bóng đèn có chao đèn làm bằng
vải lụa, có khung sắt ở trong và có vòng
thép gắn vào bóng đèn. Ống thép rỗng,
dây điện luồn ở trong đó, trên đế đèn có
công tắc để bật đèn hoặc tắt đèn rất tiện
lợi.

Chỉ ra lỗi
của
đoạn văn và cách
sửa?

I. Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1. Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.
2. Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưưa chuẩn.

*Vídụ:
b. Nhà em có chiếc đèn bàn. Đèn bàn có một ống thép không gỉ thẳng
đứng, trên gắn một cái đui đèn, trên đó lắp một bóng đèn 25 oát. Dưới
ống thép là đế đèn, được làm bằng một khối thủy tinh vững chãi. Trên
bóng đèn có chao đèn làm bằng vải lụa, có khung sắt ở trong và có vòng
thép gắn vào bóng đèn. ống thép rỗng, dây điện luồn ở trong đó, trên đế
đèn có công tắc để bật đèn hoặc tắt đèn rất tiện lợi.
- Lỗi: Không rõ câu chủ đề, các ý lộn
xộn, diễn đạt lủng củng, các câu chưa
có sự liên kết chặt chẽ.

- Cách sửa: Thêm câu chủ đề, sắp xếp các ý
theo trình tự hợp lý, tách ý theo cấu tạo của
đèn: đế đèn- thân đèn- chao đèn.

Sửa lại:
Đèn bàn có câu tạo rất đơn giản. Dưới cùng là đế đèn có gắn
công tắc để bật hoặc tắt theo ý ngưười sử dụng. Công tắc có tác
dụng nhưư vậy là nhờ đưược nối với dây dẫn điện. Dây dẫn
điện không chỉ nối với công tắc mà còn nối với nguồn điện và
đèn. Bóng đèn bàn có công suất 25 đến 27 oát. Để tập trung
nguồn sáng, trên bóng đèn có chao đèn làm bằng đồng, sắt hay
hợp kim...

2. Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn
* Tìm hiểu ví dụ
* Ghi nhớ:

Các ý trong đoạn văn nên sắp xếp theo trình tự
cấu tạo của sự vật hoặc theo trình tự nhận thức về sự
vật hiện tượng, (từ tổng thể đến bộ phận, từ ngoài vào
trong, từ xa đến gần), trình tự diễn biến sự việc trong
thời gian trước sau, trình tự chính phụ (cái chính nói
trước, cái phụ nói sau).

Bài tập 1
Gợi ý:
a. Đoạn văn mở bài:
Giới thiệu chung
- Tên gọi.
- Loại hình (THCS)
- Địa điểm, vị trí.
- Cảm xúc chung về trường hoặc
đánh giá khái quát về trường.
b. Đoạn văn kết bài:
 Nêu tình cảm dành cho trường.
 Đánh giá vai trò, ý nghĩa của trường
đối với học sinh.

Viết đoạn văn mở bài
và kết bài cho đề văn:
“Giới thiệu trường em”

Bài tập 2
Gợi ý:

- Thông tin cá nhân:
+ Năm sinh, năm mất.
+ Quê quán.
+ Gia đình.
 Quá trình hoạt động cách mạng:
+ Ra đi tìm đường cứu nước.
+ Thành lập Mặt trận Việt Minh, thành
lập Đảng…
+ Lãnh đạo toàn dân, toàn quân làm
cuộc Cách mạng Tháng Tám năm 1945,
Cuộc kháng chiến chống Pháp, Cuộc
kháng chiến chống Mĩ.
 Cống hiến, vai trò to lớn của Bác với
Đảng, với nhân dân, với dân tộc và
với thế giới.

Cho chủ đề: “Hồ Chí
Minh, lãnh tụ vĩ đại
của nhân dân Việt
Nam”. Hãy viết
thành một đoạn văn
thuyết minh.

Hồ Chí Minh lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam. Bác sinh
1890, quê ở Làng Sen, xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ
An - một mảnh đất giàu truyền thống văn hoá và sản sinh ra nhiều
bậc danh nhân khoa bảng, anh hùng dân tộc. Bác sinh ra trong
một gia đình nghèo nhưưng hiếu học.Thuở nhỏ, Ngưười ham học,
thông minh, sớm có lòng yêu nưước, thưương dân. Năm 1911, từ
bến cảng nhà Rồng, Ngưười ra đi tìm đường cứu nưước. Sau 30
năm bôn ba hoạt động ở nưước ngoài, năm 1941 Ngưười về
nưước trực tiếp đạo phong trào cách mạng Việt Nam. Năm 1945,
Ngưười là chủ tịch lâm thời, đọc “ Tuyên ngôn độc lập” khai sinh
ra nưước Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà. Những năm sau 1945,
Người tiếp tục lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi
đưưa miền Bắc tiến lên Chủ nghĩa xã hội. Năm 1969, Ngưười qua
đời. Cuộc đời của Bác gắn liền với lịch sử dân tộc Việt Nam và là
ngưười lãnh đạo mọi thắng lợi cách mạng : " Dân tộc ta, nhân dân
ta, non sông đất nưước ta đã sinh ra Hồ Chủ Tịch và chính
Ngưười cũng làm rạng rỡ dân tộc ta.”.

Hồ Chí Minh
(1890-1969)

*Củng cố - luyện tập
Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh.

Khi làm bài văn
thuyết minh, cần
xác định các ý
lớn, mỗi ý viết
thành một đoạn
văn

Khi viết đoạn
văn, cần trình
bày rõ ý chủ
đề của đoạn,
tránh lẫn ý
của đoạn văn
khác

Các ý trong đoạn văn nên sắp xếp
theo trình tự cấu tạo của sự vật,
trình tự nhận thức (từ tổng thể đến
bộ phận, từ ngoài vào trong, từ xa
đến gần), trình tự diễn biến sự việc
trong thời gian trước sau hay theo
trình tự chính phụ (cái chính nói
trước, cái phụ nói sau)

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

 Học thuộc ghi nhớ.
 Làm bài tập 3.
 Chuẩn bị bài : “Khi con tu hú” (Tế Hanh)