CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ ĐẾN DỰ
GIỜ

BÀI 21: VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM
1939-1945

I/ TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG

Baøi 21: VIEÄT NAM TRONG NHÖÕNG NAÊM 1939 - 1945
I . TÌNH HÌNH THEÁ GIÔÙI VAØ ÑOÂNG DÖÔNG
1. Tình hình thế giới

- Tháng 9/1939, CTTG 2 bùng nổ
- Tháng 6/1940, Đức tấn công Pháp → Chính
phủ Pháp đầu hàng
- Ở Viễn Đông, quân đội phát xít Nhật đẩy
mạnh xâm lược Trung Quốc và cho quân tiến sát
biên giới Việt-Trung.
? Hãy nêu những nét
chính về tình hình thế
giới khi CTTG Thứ 2
bùng nổ ?

Lược đồ quân Đức đánh chiếm châu Âu: 1939-1941

Thụy
điển
Anh
Pháp

Phần Lan

LIÊNXÔ
Lê-nin-grát

Đan Mạch

Chiến tranh
thế
giới thứ haiBa lan
1/9/1939
bắt đầu

Đức

Mat-xcơ va

Tiệp Khắc

Áo

Hung ga ri
I-ta-li-a
Nam Tư

Hy Lạp

Ru ma ni
Bun ga ri

An-giê-ri

Li Bi

Ai Cập

6-1940 Đức tiến vào Pari

Chính phủ Pháp đầu hàng Đức

Baøi 21: VIEÄT NAM TRONG NHÖÕNG NAÊM 1939 - 1945
I - TÌNH HÌNH THEÁ GIÔÙI VAØ ÑOÂNG DÖÔNG

1. Tình hình theá giôùi
2. Tình hình Ñoâng Döông

Tình hình thöïc
daân Phaùp ôû
Ñoâng Döông
như thế nào?

- Thöïc daân Phaùp ôû Ñoâng Döông ñöùng tröôùc hai nguy cô: Moät laø,
ngoïn löûa caùch mạïng giaûi phoùng cuûa nhaân daân Ñoâng Döông sôùm
muoän seõ buøng chaùy. Hai laø, phaùt xít Nhaät ñang laêm le haát caúng
chuùng.

- Phaùp - Nhaät ñaõ laøm gì ñeå thoáng trò Ñoâng Döông?
- Caâu keát nhau ñeå thoáng trò Ñoâng Döông. Noäi dung Hieäp
öôùc phoøng thuû chung Ñoâng Döông (ñoaïn chöõ nhoû Sgk
trang 81).

LIÊN XÔ

Đ. Xa-kha-lin

MÃN CHÂU

MÔNG CỔ

Q. đ Cu-rin

Bắc Kinh

TRUNG QUỐC

Na-ga-xaNam Kinh
ki

Trùng Khánh

NG

Ran-gun
Băng Cốc

Ơ
DƯ

THÁI
LAN

Tô-ki-ô

Thượng Hải

BÌNH

Hồng Công
Đ.Hải Nam
Q.đ Hoàng Sa

Đ. Mít-uây

Ma-ni-la

Đ. Gu-am

DƯƠNG
Q.đ Mac-san

Q. đ Ca-rô-lin
Q.đ Gin-be

Đ
.B
oó

Xin-ga-po

cn

êô

MA-LAI-XI-A

IN-ĐÔ-NÊ-XI-A

Tân Ghi-nê

Đ.Gia-va

Q. đ Xa-lô-mông

Gua-đan-ca-nan

ẤN ĐỘ DƯƠNG

Trân Châu
cảng

Q.đ Ha-oai

PHI-LIP-PIN

Q.đ Trường Sa

Cu-a-la Lam-pơ
Đ.Xi-ma-tơ-ra

Uây-cơ

Q.đ Ma-ri-an

Sài Gòn
Cô-lôm-bô

THÁI

NHẬT BẢN

Ô-ki-na-oa
Đài Loan

NG
ĐÔ

MIẾN
ĐIỆN

Hi-r
ô

BĐ. TRIỀU
TIÊN

Muc-đen

-sima

Ha-bin

NÊ
-P
AN
ẤN ĐỘ

Q. đ A-lê-ut

Biển San hô

Ô-XTRÂYLIA

Chiến trường châu Á-Thái Bình Dương (1941 – 1945)

SaøiGoøn

Tháng 9-1940 Nhật vào Đông Dương

Baøi 21: VIEÄT NAM TRONG NHÖÕNG NAÊM 1939 - 1945
I - TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG.

1. Tình hình Thế Giới
2. Tình hình Đông Dương

- Nhật-Pháp câu kết với nhau thống
trị và bóc lột nhân dân
=> Mâu thuẫn giữa nhân dân Đông
Dương và Pháp – Nhật càng sâu sắc.

Vì sao thöïc daân Phaùp vaø phaùt xít Nhaät thoûa hieäp vôùi nhau ñeå
thoáng trò Ñoâng Döông?
THỰC DÂN PHÁP

PHÁT XÍT NHẬT

Không đủ sức chống lại Nhật,
buộc phải chấp nhận các yêu
sách của Nhật, mặt khác chúng
muốn dựa vào Nhật, để chống
phá cách mạng Đông Dương,
cai trị nhân dân Đông Dương.

Muốn lợi dụng Pháp để kiếm
lời và chống phá cách mạng
Đông Dương, vơ vét sức người
sức của để phục vụ chiến tranh
của Nhật.

? Tìm hieåu nhöõng thuû ñoaïn boùc loät cuûa thöïc daân Phaùp vaø phaùt
xít Nhaät. Nhöõng thuû ñoaïn ñoù ñaõ taùc ñoäng theá naøo ñeán ñôøi soáng
nhaân daân ta?
- Phaùp: thi haønh chính saùch “kinh teá chæ huy” (naém ñoäc quyeàn toaøn
boä neàn kinh teá Ñoâng Döông vaø taêng cöôøng ñaàu cô tích tröõ ñeå vô
veùt boùc loät nhaân daân ta). Taêng caùc loaïi thueá (moät soá taêng gaáp ba).
- Nhaät: Thu mua löông thöïc (gaïo), theo loái cöôõng böùc vôùi giaù reû maït.
=> Hậu quả: Gaây naïn ñoùi nghieâm troïng, laøm cho khoaûng 2 trieäu
ñoàng baøo ta bò cheát ñoùi. Nhaân daân ta “Moät coå hai troøng”, bò ñaåy
ñeán tình traïng cöïc khoå, ñieâu ñöùng.

400

363 tr

350
300
250
200
150

86 tr

100
50
0

East

117 tr

58 tr
6 tr

1940

1941

1942

1943

1944

SỐ TIỀN PHÁP VƠ VÉT- BÓC LỘT NHÂN DÂN
VIỆT NAM NỘP CHO NHẬT
(Nguồn: Đinh Xuân Lâm: Đại Cương Lịch sử Việt Nam, Nxb.Giáo dục, tr.349)

Vợ đã chết vì đói, chồng ngồi nhìn con chờ đến lượt …

Nghĩa trang cải táng người chết đói ở Giáp Bát (Hà Nội)

Đoạn km số 3, cách
trung tâm thị xã Thái
Bình 3 km là nơi tập
trung hàng nghìn người
Thái Bình đói rách trên
đường lên Hà Nội xin ăn

Các chỗ đói nhất Ninh Bình:
Yên Khánh, Yên Mô, ..

II/ NHỮNG CUỘC NỔI DẬY ĐẦU TIÊN:
1/ Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940):
-Nguyên nhân dẫn đến khởi nghĩa Bắc Sơn?
-Nhật đánh vào Lạng Sơn, quân Pháp thua chạy qua Bắc Sơn, Đảng bộ
Bắc Sơn lãnh đạo nhân dân nổi dậy.

- Trình bày những nét chính về khởi nghĩa Bắc
Sơn, kết quả ?
-Đảng bộ Bắc Sơn lãnh đạo nhân dân nổi dậy và giành
được thắng lợi 27/9/1940. Nhân dân Bắc Sơn đứng lên
tước khí giới của giặc Pháp, giải tán chính quyền địch
27/9/1940, chính quyền cách mạng được thành lập
nhưng sau đó bị Nhật –Pháp đàn áp tàn khốc.

B¾c S¬n

B¾c S¬n

II/ NHỮNG CUỘC NỔI DẬY ĐẦU TIÊN
 1/

Khởi nghĩa Bắc Sơn (27/9/1940):

 - Nhật đánh vào Lạng Sơn, quân Pháp thua
chạy qua Bắc Sơn.
- Đảng bộ Bắc Sơn lãnh đạo nhân dân nổi
dậy và giành được thắng lợi, giải tán chính
quyền địch, thành lập chính quyền cách
mạng 27/9/1940.

- Tuy khởi nghĩa thất bại, nhưng đội du
kích Bắc Sơn được thành lập, trở thành
lực lượng nồng cốt của Đảng sau này.

Đồng chí Phùng Chí Kiên
(1901-1941), một trong
những chỉ huy đầu tiên
của đội du kích Bắc Sơn.

Đồng chí Nông Văn
Đôi, thành viên đội du
kích Bắc Sơn

Đồng chí Lương
Ngọc Ái, thành viên
đội du kích Bắc Sơn

Các chiến sĩ cách mạng bị bắt và xử bắn sau Khởi
nghĩa Bắc Sơn

2/Khởi nghĩa Nam Kì (23/11/1940):
- Khởi nghĩa Nam Kì diễn ra trong hoàn cảnh nào ?
-Lợi dụng quân Pháp thua trận ở Châu Âu và yếu
thế ở Đông Dương, bọn quân phiệt Thái Lan được
phát xit Nhật xúi dục, giúp đở và gây xung đột dọc
biên giới Lào –Cam-pu-chia, để chống lại TD Pháp
đã bắt binh lính VN ra trận chết thay cho chúng.
Nhân dân Nam kì bất bình khởi nghĩa bùng nổ.

Nhân dân Nam kì khởi nghĩa

Hỡi những ai máu đỏ da vàng
Hãy chiến đấu dưới cờ thiêng Tổ quốc
Nền cờ thắm máu đào vì nước
Sao vàng tươi da của giống nòi
Đứng lên mau hồn nước gọi ta rồi
Hỡi sỹ nông công thương, binh
Đoàn kết lại như sao vàng năm cánh
( Nguyễn Hữu Tiến)

2/Khởi nghĩa Nam Kì (23/11/1940):
- Thực dân Pháp bắt binh lính Việt Nam đi
làm bia đỡ đạn chống lại quân phiệt Xiêm.
- Đảng bộ Nam Kì quyết định khởi nghĩa
(đêm 22, rạng 23/11/1940), khởi nghĩa bùng
nổ ở khắp các tỉnh Nam Kì, thành lập chính
quyền nhân dân và tòa án cách mạng, cờ đỏ
sao vàng lần đầu tiên xuất hiện.

Phan Đăng Lưu
(1902-1941)

Hà Huy Tập

Nguyễn Thị Minh Khai

(1906-1941)

(1911-1941)

Các chiến sĩ cách mạng bị bắt và xử bắn sau
Khởi nghĩa Nam Kỳ

- Hai cuoäc khôûi nghóa Baéc Sôn, Nam Kì coù y nghóa lòch söû gì?

Ñeå laïi cho Ñaûng Coäng saûn Ñoâng Döông nhöõng baøi
hoïc boå ích veà khôûi nghóa vuõ trang, xaây döïng löïc
löôïng vuõ trang vaø chieán tranh du kích, tröïc tieáp
chuaån bò cho Toång khôûi nghóa thaùng Taùm naêm 1945.
-

Luyện tập
Caâu Ñuùng - Sai

Raá
Raát tieá
tieácc,,
chöa
chöa phaû
phaûii..
Em
Em thöû
thöû laï
laïii
nheù!

YÙ nghóa nhöõng cuoäc noåi daäy ñaàu tieân trong nhöõng naêm
1939 - 1945 laø:
Ñ

A.A.Ñeå
Ñeålaïlaïi ibaø
baøi ihoï
hoïccboå
boåích
íchveà
veàkhôû
khôûii nghóa
nghóa vuõ trang,
trang,veà
veàxaâ
xaâyydöï
döïnngglöïlöï
cc
löôï
löôïnngg vuõ
vuõ trang.
trang.

S

Ñ

B. Hình
Hình thaø
thaønnhhmoä
moät tlöïlöï
c clöôï
löôï
ngngchính
chính
tròtrò
huøhuø
ng nhaä
g uhaä
. u.

S

Ñ

C. Baøi hoï
hoïcc veà
veà chieá
chieánntranh
tranhdudukích.
kích.

S

Ñ

D.
tieáppchuaå
chuaånnbòbòcho
choToå
Toå
khôû
i nghóa
gm
Taùnaê
mm
naê1945.
m 1945. S
D. Tröï
Tröïcctieá
ngngkhôû
i nghóa
thaùthaù
ng nTaù