Tiết 59-60
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
(Xuân Diệu)
VỘI VÀNG

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Xuân Diệu (1916-1985)
a. Tiểu sử
- Tên khai sinh : Ngô Xuân Diệu.
- Bút danh khác : Trảo Nha.
- Gia đình và quê hương :
“Cha Đàng Ngoài, mẹ ở Đàng Trong
Hai phía Đèo Ngang : một mối tơ hồng”
(Nguồn:http://vanhocnghethuathatinh.org.vn/vi/news/Chan-dung-Van-nghe-si/Nha-tho-XUAN-DIEU-70/)
Xuân Diệu
(Xuân Diệu)
VỘI VÀNG
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Xuân Diệu (1916-1985)
a. Tiểu sử
- Tên khai sinh : Ngô Xuân Diệu.
- Bút danh khác : Trảo Nha.
- Gia đình và quê hương :
“Cha Đàng Ngoài, mẹ ở Đàng Trong
Hai phía Đèo Ngang : một mối tơ hồng”
- Về quá trình đào tạo : là trí thức Tây học;
ảnh hưởng của nền văn hóa truyền thống.
- Sau Cách mạng tháng Tám, ông gắn bó với
cách mạng và nền văn học cách mạng.
- Năm 1996, ông được Nhà nước tặng Giải
thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
(Nguồn:http://vanhocnghethuathatinh.org.vn/vi/news/Chan-dung-Van-nghe-si/Nha-tho-XUAN-DIEU-70/)
Xuân Diệu
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Xuân Diệu (1916-1985)
a. Tiểu sử
b. Sự nghiệp văn học
- Tác phẩm tiêu biểu :
+ Thơ : Thơ thơ (1938), Gửi hương cho gió (1945), Riêng chung (1960), Mũi Cà Mau- Cầm tay (1962), Hai đợt sóng (1967), Tôi giàu đôi mắt (1970), Thanh ca (1982).
+ Văn xuôi : Phấn thông vàng (1939), Trường ca (1945).
+ Tiểu luận, phê bình, nghiên cứu văn học : Những bước đường tư tưởng của tôi (1958), Các nhà thơ cổ điển Việt Nam (2 tập ) (1981- 1982), Công việc làm thơ (1984)…
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Xuân Diệu (1916-1985)
a. Tiểu sử
b. Sự nghiệp văn học
- Tác phẩm tiêu biểu :
- Phong cách nghệ thuật :
+ Trước Cách mạng :
Là nhà thơ “ mới nhất trong các nhà thơ mới” (Hoài Thanh).
Cách tân nghệ thuật sáng tạo.
Nhà thơ của tình yêu, của mùa xuân và tuổi trẻ.
Hồn thơ luôn “khát khao giao cảm với đời” (Nguyễn Đăng Mạnh).
+ Sau Cách mạng : Hướng vào đời sống thực tế, rất giàu tính thời sự.
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
I. TÌM HIỂU CHUNG VỀ TÁC GIẢ, TÁC PHẨM
1. Tác giả Xuân Diệu (1916-1985)
2. Bài thơ “Vội vàng”
- Bố cục :
+ 4 câu đầu (Tôi muốn…bay đi) :
Ước muốn kì lạ của thi nhân.
+ 9 câu tiếp (Của ong bướm…hoài xuân) :
Cảm nhận thiên đường trên mặt đất.
+ 16 câu tiếp (Xuân đương tới…Chẳng bao giờ nữa…) :
Quan niệm mới mẻ về thời gian.
+ 10 câu cuối (Mau đi thôi…cắn vào ngươi) :
Lời giục giã hãy sống vội vàng.





Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.


VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Ước muốn táo bạo, mãnh liệt : muốn đoạt quyền tạo hóa, ngưng đọng thời gian.
Giữ mãi hương sắc cho cuộc đời, bất tử hóa cái đẹp.
Tôi muốn
tắt nắng
buộc gió
Cho
màu đừng nhạt
hương đừng bay
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Ước muốn kì lạ của thi nhân (câu 1 - 4)




I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Ước muốn kì lạ của thi nhân (câu 1 - 4)
Tôi muốn tắt nắng đi
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại
Cho hương đừng bay đi.


VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
- Nghệ thuật :
+ Thể thơ 5 chữ ngắn gọn, cô nén cảm xúc và ý tưởng.
+ Điệp ngữ “Tôi muốn” : thể hiện cái “tôi” cá nhân tự tin và tự tôn.
+ Lặp cấu trúc câu :

“Tôi muốn + cụm động từ

Cho + danh từ + đừng + cụm động từ/ cụm tính từ”

Nhấn mạnh ước muốn, khát vọng của nhà thơ.
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)

I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Ước muốn kì lạ của thi nhân (câu 1 - 4)


“Của ong bướm này đây tuần tháng mật ;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì ;
Này đây lá của cành tơ phơ phất ;
Của yến anh này đây khúc tình si ;
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi,
Mỗi buổi sớm, thần Vui hằng gõ cửa;”

2. Cảm nhận thiên đường trên mặt đất (câu 5 - 13)

NGHỆ THUẬT
Liệt kê
Nhân hóa
Ẩn dụ
Điệp từ, điệp ngữ
Câu thơ dài
Bức tranh thiên nhiên mùa xuân
HÌNH ẢNH, ÂM THANH
- Ong bướm…tuần tháng mật;
- Hoa của đồng nội xanh rì;
- Lá... cành tơ phơ phất;
- Yến anh... khúc tình si;
- Ánh sáng...chớp hàng mi;
- Mỗi buổi sớm thần Vui …gõ cửa;
Như đếm, giới thiệu, mời mọi người đến thưởng thức vườn xuân đẹp đẽ.
Thiên nhiên tươi đẹp, rộn rã, trẻ trung, căng tràn sức sống.
(Xuân Diệu)
VỘI VÀNG
Đơn vị thời gian trừu tượng
Vị giác
Từ so sánh
Bộ phận cơ thể người trẻ tuổi
Tháng giêng
ngon
như
một cặp môi gần
- Gợi liên tưởng mạnh về tình yêu, hạnh phúc.
- Mùa xuân tươi đẹp như một cô gái kiều diễm, tình tứ.
- Cảm xúc trần thế nồng nàn, say đắm của thi nhân.
- Quan điểm mĩ học của Xuân Diệu : lấy cái đẹp của con người giữa tuổi trẻ và tình yêu làm chuẩn mực cho cái đẹp của tự nhiên.
“Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa :
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.”
Tâm trạng vừa mâu thuẫn nhưng cũng vừa thống nhất: sung sướng - vội vàng.
Dấu chấm giữa dòng như một nốt lặng đột ngột thể hiện trạng thái sững sờ, hẫng hụt.
Tâm hồn tác giả nhạy cảm
trước sự vận động của thời gian :
Trong niềm vui đã nảy nở nỗi buồn lo,
trong cái còn đã thấy cái mất.
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
TIỂU KẾT
Nghệ thuật
Nội dung
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)


I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Ước muốn kì lạ của thi nhân (câu 1 - 4)
2. Cảm nhận thiên đường trên mặt đất (câu 5 - 13)


3. Quan niệm mới mẻ về thời gian (câu 14 - 29)



“Xuân vẫn tuần hoàn”



- Thời gian tuần hoàn, bốn mùa đắp đổi, xuân, hạ, thu, đông.
- Quan niệm này xuất phát từ cái nhìn tĩnh tại, lấy sinh mệnh vũ trụ làm thước đo thời gian.
- Con người luôn an nhiên, tự tại, không lo lắng.
“Xuân đương tới nghĩa là xuân đương qua”
Xuân : Tới - qua, non - già, hết…

Tôi : cũng mất, tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại, chẳng còn tôi mãi…
- Thời gian tuyến tính.

- Quan niệm này xuất phát từ cái nhìn động, lấy sinh mệnh cá nhân, tuổi trẻ làm thước đo thời gian.
- Con người vội vàng, cuống quýt, tiếc nuối thời gian.
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Quan niệm về thời gian của Xuân Diệu
Thời gian tuyến tính, một đi không trở lại.
Thước đo thời gian là mùa xuân, tuổi trẻ.
Thời gian có hương vị chia phôi.
Thời gian chỉ có hai thì: thời tươi (vạn vật thắm sắc) và thời phai (vạn vật úa tàn, phai nhạt).
- Khát khao được sống mãi trong tuổi trẻ, tình yêu và mùa xuân.
- Do sự thức tỉnh sâu sắc về cái “tôi” cá nhân.
TIỂU KẾT
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua,
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.

Nghệ thuật :
+ Câu định nghĩa : ...nghĩa là...
+ Từ ngữ tương phản : tới > < già.
+ Từ đồng nghĩa : hết – mất.
+ Giọng thơ tranh luận, biện bác.
Khẳng định quan niệm thời gian tuyến tính, một đi không trở lại.
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,
Không cho dài thời trẻ của nhân gian,
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!
Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;
Lòng tôi rộng >< lượng trời cứ chật
Tuổi trẻ chẳng hai lần >< xuân tuần hoàn
Chẳng còn tôi >< còn trời đất
+ Nghệ thuật đối lập  sự đối kháng giữa thiên nhiên và con người.
+ Giọng thơ hờn dỗi, ngậm ngùi trước quy luật nghiệt ngã của thời gian.
Tâm trạng bâng khuâng, tiếc nuối, bất lực của thi nhân khi ý thức
được sự hữu hạn của cuộc đời.


I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
1. Ước muốn kì lạ của thi nhân (câu 1 - 4)
2. Cảm nhận thiên đường trên mặt đất (câu 5 - 13)
3. Quan niệm mới mẻ về thời gian (câu 14 - 29)

VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
4. Lời giục giã hãy sống vội vàng (câu 30 - hết)
Mau đi thôi ! Mùa chưa ngả chiều hôm,
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng,
Cho no nê thanh sắc của thời tươi;
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Nhấn mạnh khát vọng mãnh liệt của thi sĩ
Thái độ vồ vập cuộc sống mỗi lúc một mãnh liệt hơn
Những vẻ đẹp bất tận, gợi cảm của cuộc đời
Điệp từ và, cho kết hợp với các từ láy chỉ mức độ tận cùng chếnh choáng, đã đầy, no nê … diễn tả nỗi khát thèm vô biên và cảm giác tận hưởng mãn nguyện của thi nhân.
ôm
riết
say
thâu
cắn
cả sự sống mơn mởn
mây đưa, gió lượn
cánh bướm với tình yêu
cái hôn nhiều, non nước, cây, cỏ rạng
xuân hồng
Ta muốn
Điệp ngữ
Động từ tăng tiến
Liệt kê
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
Nghệ thuật nhân hóa và ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, động từ “cắn” táo bạo
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi !
- Cụ thể hóa khái niệm trừu tượng (thời gian) : Mùa xuân hiện ra như một sinh thể với sắc tươi thắm ngọt ngào, quyến rũ và căng tràn sức sống. - Sự mê đắm cuồng nhiệt và khát khao giao cảm của thi nhân.
VỘI VÀNG
Cuộc đời tươi đẹp nhưng thời gian trôi nhanh, mùa xuân, tuổi trẻ ngắn ngủi vô cùng (say đắm – lo âu)
Chạy đua với thời gian, tận hưởng cuộc sống trần thế tươi đẹp bằng mọi giác quan (giục giã – khát khao)
Thị giác
Thính giác
Khứu giác
Vị giác
Xúc giác
Triết lí sống – Quan niệm nhân sinh mới mẻ, độc đáo, tích cực và đầy tính nhân văn
VỘI VÀNG
(Xuân Diệu)
NGHỆ THUẬT :
- Thể thơ : tự do, câu thơ vắt dòng.
- Kết hợp nhuần nhị mạch cảm xúc và mạch luận lí.
- Giọng điệu say mê, sôi nổi.
- Sáng tạo độc đáo về ngôn từ, hình ảnh thơ.
- Các biện pháp nghệ thuật : so sánh, nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, liệt kê, điệp từ, điệp ngữ, các động từ mạnh…
NỘI DUNG :
- Tình yêu cuộc sống tha thiết, nồng nàn.
- Quan niệm mới mẻ về thời gian, tuổi trẻ, tình yêu, hạnh phúc.
- Lời giục giã hãy sống mãnh liệt, sống hết mình, quý trọng thời gian…
VỘI VÀNG
Xuân
Diệu
-
“Nhà
thơ
mới
nhất
trong
các
nhà
thơ
mới”
I. TÌM HIỂU CHUNG
II. ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN
III. TỔNG KẾT
CUỘC SỐNG
rất
NGẮN NGỦI


Thà
một
phút
huy
hoàng
rồi
chợt
tối,


Còn
hơn
buồn
le
lói
suốt
trăm
năm.
 
BÀI HỌC VỀ QUAN ĐIỂM SỐNG
TỪ THI PHẨM “VỘI VÀNG” (XUÂN DIỆU)

“Vội vàng” để tăng chất lượng cuộc sống chứ không phải là sống gấp, sống hưởng thụ vị kỉ. Sống tận hưởng phải gắn với tận hiến.
Xác định lí tưởng sống đúng đắn, không sống gấp, sống hưởng thụ, cá nhân chủ nghĩa.
Cần có thái độ sống tích cực, chủ động, biết quý trọng thời gian, tuổi trẻ, tận dụng thời gian để học tập, làm việc, không phung phí thời gian vào những việc vô bổ, vô nghĩa vì như thế là tự hủy hoại cuộc đời mình.
Cống hiến cho đất nước, tạo ra được nhiều điều ý nghĩa cho cuộc sống.
Sống vội vàng để theo kịp với tốc độ , sự phát triển của nhịp sống hiện đại, để không bị tụt hậu.
Chúng ta cần một lối sống nhiệt huyết, năng động, hối hả nhưng cũng cần cả những khoảng lặng bình yên; cần phải biết cân bằng giữa sống nhanh và sống chậm, để không quá căng thẳng, dồn dập mà vẫn không quá chậm rãi, kém hiệu quả.
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN !