Làm sao cắt nghĩa được tình yêu!
Có nghĩa gì đâu, một buổi chiều
Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt,
Bằng mây nhè nhẹ, gió hiu hiu...
VỘI VÀNG
- Xuân Diệu -
Tuần 20, tiết 70.80:

Tìm hiểu chung
1.Tác giả
- Xuân Diệu (1916- 1985) tên khai sinh là Ngô Xuân Diệu
- Ông là con của vợ lẽ, lớn lên ở Quy Nhơn
- Cuộc đời cống hiến hết mình cho nền văn học dân tộc, là một nhà thơ lớn, một nhà văn hóa lớn.
Xuân Diệu sáng tác ở cả hai giai đoạn
Trước cách mạng T8:
Xuân Diệu được đánh giá là nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới.
Sau cách mạng T8:
Thơ Xuân Diệu hòa nhập, gắn bó với đất nước, nhân dân, giàu tính thời sự.
Đặc điểm thơ Xuân Diệu:
Là hồn thơ khao khát cảm với đời và yêu đời tha thiết
Là một hồn thơ nhạy cảm với bước đi của thời gian.
=> Xuân diệu là nhà thơ của tuổi trẻ, của tình yêu và được mệnh danh là ông hoàng của tình yêu
2. Tác phẩm
- Xuất xứ: Trích từ tập “Thơ thơ” xuất bản năm 1938
- Là một trong những bài thơ tiêu biểu nhất của Xuân Diệu trước CMT8.
II. Đọc – hiểu văn bản
a.13 câu đầu: Tình yêu cuộc sống trần thế tha thiết:
*4 câu đầu: Khát vọng của nhà thơ:
Tôi muốn tắt nắng
Cho màu đừng nhạt mất;
Tôi muốn buộc gió lại.
Cho hương đừng bay đi.
Điệp ngữ ?
Động từ mạnh:
“Tôi muốn” => thể hiện khao khát của cái tôi cá nhân.
+ Tắt nắng => màu đừng nhạt mất
+ Buộc gió => hương đừng bay xa
Thể hiện khao khát táo bạo, muốn đoạt quyền tạo hóa, giữ lại những gì đẹp nhất cuộc đời.
=> 4 câu thơ thể hiện khát vọng mãnh liệt, táo bạo của thi nhân, một cái tôi cá nhân khát khao giao cảm với đời và yêu đời tha thiết.
Của ong bướm này đây tuần trăng mật;
Này đây hoa của đồng nội xanh rì;
Này đây lá của cành tơ phơ phất;
Của yến anh này đây khúc tình si.
*Câu 5 -> câu 13: Bức tranh thiên nhiên mùa xuân – thiên đường trên mặt đất.
- Hình ảnh, màu sắc:
Thiên đường trên mặt đất.
+ Ong bướm, yến anh -> tình tứ, gắn bó.
Hoa đồng nội xanh rì => non tơ, nõn nà
Lá cành tơ xanh non, nõn nà đầy sức sống.
=> Thiên nhiên thân thuộc, tươi non, đầy sức sống.
Âm thanh: “Khúc tình si” -> vui nhộn, rộn rã.
Điệp ngữ: “Này đây” -> tiếng reo vui, mời gọi của Xuân Diệu, mời gọi mọi người đến với bức tranh thiên nhiên đó.
=> Những câu thơ đã vẽ lên được bức tranh thiên nhiên đẹp, tràn đầy hạnh phúc, thiên đường trên mặt đất.
Và này đây ánh sáng chớp hàng mi;
Mỗi sáng sớm, thần vui hằng gõ cửa;
Tháng giêng ngon như một cặp môi gần;
Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa:
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
Ánh sáng – chớp hàng mi
Thần vui – gõ cửa
Tháng Giêng – ngon như cặp môi gần => NT so sánh
Nhân hóa
Lấy con người làm chuẩn mực cho cái đẹp, mùa xuân lúc này hiện ra với một cảm xúc đắm say, ngây ngất.
Tác giả cảm nhận thiên nhiên qua lăng kính của tình yêu, qua đôi mắt của tuổi trẻ nên thiên nhiên nhuộm màu tình tứ và tràn ngập xuân tình
Tôi không chờ nắng hạ mới hoài xuân.
Tôi sung sướng. Nhưng vội vàng một nửa:
Hình thức thơ đặc biệt => mở ra 2 dòng tâm trạng, 2 cảm xúc khác nhau của Xuân Diệu – “sung sướng” nhưng “vội vàng”.
=> Sống nhanh, vội vàng, tranh thủ thời gian.
b.16 câu tiếp theo: Nỗi băn khoăn về sự ngắn ngủi của kiếp người trước sự trôi chảy của thời gian:
Xuân đang tới, nghĩa là xuân đang qua,
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.
Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,
Không cho dài thời trẻ của nhân gian,
Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,
Nếu đến nữa không phải rằng gặp lại.
Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,
+ Ẩn dụ : “ xuân” => * mùa xuân
* tuổi trẻ
+ Điệp từ: “xuân” => bước đi của thời gian ( trôi nhanh, gấp gáp)
+ Điệp cấu trúc: Xuân ….nghĩa là….
=> Đây là sự cắt nghĩa về quy luật vận động tất yếu của thời gian và cuộc đời ( mỗi mùa xuân đi qua thì thời gian cũng trôi, tuổi trẻ cũng trôi)
NT đối
(hình ảnh đối lập )
Xuân tới – Xuân qua
Xuân non- Xuân già
Xuân hết- Xuân mất
Lòng tội rộng – lượng trời chật
Xuân tuần hoàn- tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại
Còn trời đất – chẳng còn tôi
Hiện thực phũ phàng của quy luật thời gian ( Thời gian qua đi thì tuổi xuân của con người cũng trôi đi) . Đây chính là quan niệm mới của Xuân Diệu về thời gian trôi theo tuyến tính.
Cho thấy tâm trạng bất lực của thi nhân khi ý thức được sựu hữu hạn của cuộc đời trước sự vô hạn của thiên nhiên.
Tạo hóa vĩnh hằng, cuộc đời hữu hạn, tuổi xuân của con người trôi qua không bao giờ trở lại.
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời;
Mùi tháng, năm đều rớm vị chia phôi,
Khắp sông, núi vẫn than thầm tiễn biệt...
Cơn gió xinh thì thào trong lá biếc,
Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?
Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa...
+ Nhân hóa: than thầm, thì tào, hờn, sợ tiễn biệt. => Thiên nhiên thấm được tâm trạng của con người, buồn, chia li, ảm đạm
Câu hỏi tu từ: Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi?
Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?
Câu cảm thán :
Chẳng bao giờ, ôi! Chẳng bao giờ nữa...
=> Tâm trạng hốt hoảng, hụt hẫng và bi quan của con người.
* Tiểu kết: đoạn thơ cho thấy quan niệm mới của Xuân Diệu về thời gian. Từ đó bày tỏ nỗi băn khoăn, tiếc nuối của con người trước quy luật của thời gian.
c.Đoạn còn lại : Quan niệm sống vội vàng để tận hưởng tuổi trẻ và tình yêu nơi trần thế.
Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm,
Ta muốn ôm
Cả sự sống mới bắt đầu mơn mởn;
Ta muốn riết mây đưa và gió lượn,
Ta muốn say cánh bướm với tình yêu,
Ta muốn thâu trong một cái hôn nhiều
Và non nước, và cây, và cỏ rạng,
Cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng
Cho no nê thanh sắc của thời tươi;
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi!
Mau đi thôi! Mùa chưa ngả chiều hôm
=> Lời giục giã, thúc giục của thi nhân hãy sống vội vàng, tranh thủ thời gian.
+ Hình thức trình bày đoạn thơ đặc biệt: “Ta muốn ôm” được đặt giữa dòng thơ -> Vẽ ra chân dungmoojt con người tham lam, ham hố, vồ vập.
NT điệp ngữ: “Ta muốn”
Điệp từ: cho, và
Nhịp thơ nhanh, gấp.
=> Ham muốn, khát khao tận hưởng cuộc sống, tình yêu, tuổi trẻ một cách cuồng nhiệt đắm say.
+ Động từ tăng tiến: ôm -> riết – say -> thấu : cho thấy được tác giả rất mãnh liệt và táo bạo.
- Hỡi xuân hồng, ta muốn cắn vào ngươi !
nỗi đam mê khát khao và tình yêu cuộc đời đã được nâng đến đỉnh điểm
Đoạn thơ cho thấy quan niệm sống tích cực của thi nhân: sống mạnh liệt hết mình có ý nghĩa nhất trong nhưng phút giây tuổi trẻ, sống tận hưởng và tận hiến.
Nội dung
Quan niệm nhân sinh, quan niệm thẫm mĩ mới mẻ của Xuân Diệu- nghệ sĩ của niềm khao khát giao cảm với đời.
Nghệ thuật
- Sự kết hợp giữa ,mạch cảm xúc và ,mạch luận lí.
- Cách nhìn, cách cảm mới và những sáng tạo độc đáo về hình ảnh thơ.
- Sử dụng ngôn từ nhịp điệu dồn dập, sôi nổi, hối hả, cuồng nhiệt.