Chương II
VIỆT NAM TỪ ĐẦU THẾ KỈ XX ĐẾN HẾT CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT (1918)

BÀI 22:
XÃ HỘI VIÊT NAM TRONG CUỘC
KHAI THÁC LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP
QUÁ TRÌNH PHÁP XÂM LƯỢC VŨ TRANG Ở VIỆT NAM
KHAI THÁC THUỘC ĐỊA LẦN THỨ NHẤT
1858
1884
1897
1914
Pháp xâm lược VN
Hoàn thành xâm lược vũ trang Việt Nam
Phong trào đấu tranh cuối XIX
Hoàn thiện bộ máy cai trị
Pôn Đu-me
TOÀN QUYỀN ĐÔNG DƯƠNG (PHÁP)
BẮC KÌ
(Thống sứ Pháp)
TRUNG KÌ
(Khâm sứ Pháp)
NAM KÌ
(Thống sứ Pháp)
TỈNH (PHÁP)
PHỦ, HUYỆN, CHÂU (PHÁP+BẢN XỨ)
LÀNG, XÃ (BẢN XỨ)
Sơ đồ tổ chức nhà nước Việt Nam( Thời Pháp)
Các em quan sát hình ảnh
Cầu Long Biên - 1898
Ga Hà Nội - 1900
1. Tại sao đầu TK XX đã xuất hiện những điểm mới trong nền kinh tế Việt Nam?
2 . Điểm mới đó được thể hiện như thế nào?
1. Những chuyển biến về kinh tế
Thảo luận theo bàn
Theo dõi thông tin SGK T.137, 138 thảo luận:
+ Mục tiêu của cuộc khai thác thuộc địa Việt Nam của Pháp là gì?
+  Em hãy phát hiện những điểm mới trong nông nghiệp, công nghiệp, giao thông vận tải và thương nghiệp ở nước ta đầu TK XX?
 + Chính sách khai thác thuộc địa của Pháp có tác động gì đến nước ta?
1. Những chuyển biến về kinh tế

a. Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất
- Năm 1897, Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lần thứ nhất.
* Mục đích:
- Vơ vét sức người, sức của và biến Việt Nam thành thị trường của Pháp. 
Lớp chia thành 3 nhóm, có 2 phút thảo luận, tìm hiểu về cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp

Nhóm 1: Nông nghiệp.

Nhóm 2: Công nghiệp, thương nghiệp.

- Nhóm 3: GTVT
HOẠT ĐỘNG NHÓM
* Nội dung cuộc khai thác:
- Nông nghiệp:
 
+ Cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền.
+ Pháp ép triều Nguyễn “nhượng” quyền “khai khẩn đất hoang” .  
Đồn điền cao su
+ Tập trung vào khai thác mỏ (than đá, thiếc, kẽm,...)
+ Công nghiệp phục vụ đời sống: điện, nước, bưu điện,…
- Công nghiệp:

Được Pháp xây dựng khá hoàn chỉnh: Đường sắt, đường bộ, bến cảng... nhằm phục vụ cho khai thác và phục vụ mục đích quân sự.
 
- GTVT:
Cầu Long Biên, khởi công xây dựng 12/9/1898, huy động 3000 công nhân Việt Nam, dùng đến 30.000m3 đá và kim loại (5600 tấn thép cán, 137 tấn gang, 165 tấn sắt, 7 tấn chì), năm 1902 hoàn thành. Cầu dài hơn 2km, bắc qua sông Hồng, nối 2 quận Hoàn Kiếm và Long Biên. Hà Nội.
Tuyến xe lửa Sài Gòn- Mỹ Tho - 1885
Thương nghiệp:
+Pháp độc chiếm thị trường Việt Nam.
+Ngân hàng Đông Dương phát hành giấy bạc và cho vay lãi.
Ngân hàng Đông Dương, thành lập 1875
Đồng bạc Đông Dương
b. Tác động:
Kinh tế Việt Nam lệ thuộc vào Pháp
2. Những chuyển biến về xã hội
Quan sát những bức ảnh sau và trả lời câu hỏi
1
2
3
4
5
Sinh viên
Tư sản Việt Nam
Học sinh
Giáo viên
Công nhân
Hoạt động nhóm (5 phút)
HS lập bảng theo mẫu vào vở

HS hoàn thành vào vở
? Sự ra đời các giai/ tầng mới trong xã hội có tác động như thế nào đối với phong trào yêu nước chống Pháp đầu thế kỉ XX?
Nảy sinh những lực lượng xã hội mới.
- Tạo điều kiện bên trong cho cuộc vận động giải phóng dân tộc theo xu hướng mới ở đầu thế kỷ XX.
* Tác động:
Tình cảnh giai cấp công nhân Việt Nam thời thuộc Pháp
Ở các tầng mỏ lúc nhúc công nhân.
Những sinh vật mặc quần áo tả tơi.
Họ cuốc than, hai cánh tay gầy còm.
Đằng sau những chiếc xe goòng nhỏ,
những đứa trẻ trạc 10 tuổi còng lưng,
Thân hình bé tí, khô cằn, mặt đầy mệt
nhọc như đã kiệt quệ.
(Theo: R. Dorgeles, Trên đường cái quan, Pari, 1929)
Bài tập củng cố
Hãy ghép cột a với cột b cho đúng
NỘI DUNG
Cơ cấu
kinh tế
Cơ cấu
xã hội
Hai giai cấp cơ bản
là địa chủ và nông dân
Ngoài hai giai cấp cũ là
địa chủ và phong kiến,
đã xuất hiện những
giai – tầng mới như
công nhân, TS,TTS
Chủ yếu là nông nghiệp,
thủ công nghiệp, thương
nghiệp kém phát triển
Công – thương nghiệp,
giao thông vận tải bước
đầu phát triển nhưng chủ
yếu vẫn là nông nghiệp
TRƯỚC CUỘC KHAI THAC
TRONG CUỘC KHAI THÁC
Các em quan sát hình ảnh
Cầu Long Biên - 1898
Ga Hà Nội - 1900
1. Tại sao đầu TK XX đã xuất hiện những điểm mới trong nền kinh tế Việt Nam?
2 . Điểm mới đó được thể hiện như thế nào?