Hóa học 12 – Chương trình mới

Chủ đề 1: ESTER VÀ LIPID

Bài 02. XÀ PHÒNG VÀ
CHẤT GIẶT RỬA
TỔNG HỢP
Here is where your presentation begins

CẤU TRÚC BÀI HỌC
I

II

III

XÀ PHÒNG

CHẤT GIẶT RỬA

Describe the topic of
the section here

Describe the topic of
the section here

ƯU ĐIỂM VÀ
NHƯỢC ĐIỂM
CỦA CÁC LOẠI
CHẤT GIẶT RỬA
Describe the topic of
the section here

I
XÀ PHÒNG
You can enter a subtitle here if you need it

I – XÀ PHÒNG

1/ Khái niệm

• Xà phòng là hỗn hợp các muối sodium hoặc
potassium của acid béo và một số chất phụ gia.
• Chất phụ gia : Chất tạo màu, chất tạo mùi thơm, chất
tạo bọt và chất độn.
• Thành phần chủ yếu của xà phòng thườnglà muối
sodium của palmitic acid (C15H31COOH) hoặc stearic
acid [CH3(CH2)16COOH].
• Acid béo là các acid hữu cơ có nguồn gốc từ dầu thực
vật và mỡ động vật (có nguồn gốc hydrocarbon dài
và thẳng)

I – XÀ PHÒNG

2/ Đặc điểm cấu tạo của xà phòng

Bất kì phân tử xà phòng nào cũng có cấu tạo gồm 2
phần:

• Phần ưa nước: chính
là nhóm –COO–, dễ
dàng bị các phân tử
nước “lôi kéo”.
• Phần kị nước: là
phần
gốc
hydrocarbon
mạch
dài. Chúng không
tan trong nước mà

I – XÀ PHÒNG

2/ Đặc điểm cấu tạo của xà phòng

Nguồn: SGK
Hóa học 12 bộ sách Chân
trời sáng tạo

I – XÀ PHÒNG

3/ Cơ chế tẩy rửa của xà phòng

I – XÀ PHÒNG

4/ Sản xuất xà phòng

Xà phòng được sản xuất bằng cách đun chất béo với
NaOH đặc hoặc KOH đặc:
VÍ DỤ:

Ngoài ra, xà phòng còn được sản xuất từ dầu mỏ theo
Muối
Alkane
sơ đồ:

(lấy từ
dầu mỏ)

Acid béo

potassium/so
dium của acid
béo

I – XÀ PHÒNG

4/ Sản xuất xà phòng

Chúng ta sẽ
xem video về
thí nghiệm nầy.

I – XÀ PHÒNG

4/ Sản xuất xà phòng

Sau thí nghiệm vừa rồi, hãy mô tả hiện tượng.
- Hiện tượng: có lớp chất
rắn nhẹ nổi lên trên mặt
dung dịch.
- Giải thích: dầu thực vật
tác dụng với NaOH tạo
thành muối acid béo. Khi
nhỏ NaCl vào sẽ làm tỉ
trọng dung dịch thay đổi nên
muối acid béo nổi dần lên.

QUY TRÌNH SẢN XUẤT XÀ PHÒNG

QUY TRÌNH SẢN XUẤT XÀ PHÒNG
• Máy sản xuất xà phòng

• Nhà máy sản xuất xà phòng

II
CHẤT GIẶT RỬA
You can enter a subtitle here if you need it

II – CHẤT GIẶT RỬA

1/ Khái niệm

• Chất giặt rửa tự nhiên là là những sản phẩm tẩy rửa giúp
làm sạch với nguyên liệu từ thiên nhiên như chanh, quế,
sả, oxygen, các loài hoa, rau củ quả…
• Chất giặt rửa tổng hợp là
những chất tông hợp không
phải là muối sodium hoặc
potassium của acid béo,
nhưng cũng có tính chất giặt
rửa tương tự xà phòng.
Những chất giặt rửa tổng hợp
thường là các muốisodium
như sodium alkyl sulfate,

II – CHẤT GIẶT RỬA

2/ Sản xuất chất giặt rửa

Chất giặt rửa tổng hợp được sản xuất từ paraffin dầu
mỏ theo sơ đồ sau:

Dầu mỏ

R–SO3H

R–SO3Na

R–OSO3H

R–OSO3Na

Oxi hóa paraffin được carboxylic acid, hydrogen hóa
acid thu được alcohol, cho alcohol phản ứng với H2SO4
rồi trung hòa thì được chất giặt rửa loại alkyl sulfate.

R–COOH  R–CH2OH R–CH2OSO3H  R–CH2OSO3–Na+

III

ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC
ĐIỂM CỦA CÁC LOẠI
CHẤT GIẶT RỬA
You can enter a subtitle here if you need it

III – ƯU ĐIỂM VÀ NHƯỢC ĐIỂM CỦA CÁC LOẠI
CHẤT GIẶT RỬA

Dựa vào thông tin trong sgk, hãy kẻ bảng sau vào vở và tóm tắt
những ưu điểm và nhược điểm của chất giặt rửa. Từ đó rút ra kết luận.
Chấtgiặtrửa
Xà phòng
Chất giặt
rửa tổng
hợp
Chất giặt
rửa tự
nhiên

Ưu điểm
Ít gây ô nhiễm môi
trường do xà phòng
phân hủy vi sinh
vật.
Dùng được với nước
cứng.Giá
thành
thấp.

Nhược điểm

Kết luận

Nếu dùng với nước
cứng (Ca2+ và Mg2+)
sẽ ảnh hưởng đến chất
lượng vải.

KHÔNG NÊN dùng
xà phòng với nước
cứng.

Giá thành cao.

KHUYẾN KHÍCH
dùng chất giặt rửa tự
nhiên.

HẠN CHẾ việc sử
dụng chất giặt rửa
tổng hợp.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA XÀ PHÒNG
VÀ CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP
XÀ PHÒNG
- Xà phòng không có khả
năng giặt tẩy trong nước
cứng do tạo kết tủa với
Ca2+, Mg2+ làm vải cứng và ố
vàng, tạo cặn ở đáy chậu và
thùng giặt.

CHẤT GIẶT RỬA TỔNG HỢP
- Dùng được ngay cả trong
nước cứng vì
 Không tạo kết tủa như xà
phòng
 Có chứa gốc phosphate tạo
chức tan với Ca2+ và Mg2+
- Có chất tẩy trắng làm
- Không chứa chất tẩy trắng
quần áo trắng sạch hơn
- Sản xuất thành dạng bánh - Thường ở dạng bột nên dễ
nên khó sử dụng hơn
sử dụng

TÓM TẮT BÀI HỌC

TRÒ CHƠI CỦNG CỐ KIẾN THỨC

1. Để tấy vết dầu, mỡ bám trên quần áo, sử dụng chất nào
sau đây là phù hợp nhất?
 A. Nước cất

 B. Dung dịch sodium hydroxide

 C. Dung dịch nước Javel

 D. Dung dịch xà phòng

2. Hóa chất chủ đạo trong nghành công nghiệp sản xuất xà
phòng là chất nào?
 A. K2SO4.

 B. NaCl.

 C. Mg(NO3)2.

 D. NaOH.

3. Chất giặt rửa tổng hợp có ưu điểm?

 A. Dễ kiếm

 B. Rẻ tiền hơn xà phòng

 C. Có thể dùng để giặt rửa trong nước cống

 D. Có khả năng hòa tan tốt trong nước

(a) Ester là những hợp chất hữu cơ đơn chức có chứa nhóm
carboxylate.
(b) Chất béo là triester của glixerol với monocarboxylic acid no hoặc
không no.
(c) Xà phòng là hỗn hợp muối sodium hoặc potassium của adipic acid.
(d) Alcohol là hợp chất hữu cơ có nhóm –OH liên kết trực tiếp với
nguyên tử carbon no.
4. Trong các phát biểu trên, có bao nhiêu phát biểu KHÔNG
ĐÚNG?
 A. 0

 B. 3

 C. 2

 D. 1

CHÚC MỪNG

Thanks!
Cám ơn vì đã xem bài giảng
này. Mọi thắc mắc hãy liên
hệ với thầy cô nhé.

CREDITS: This presentation template was created by Slidesgo,
including icons by Flaticon, and infographics & images by Freepik
Please keep this slide for attribution